Америка бизнеси Ўзбекистонга қизиқмоқда: Самарқанддаги «C5+1» саммитидан нималар кутиляпти?

АҚШ Давлат котиби Марко Рубио 17–22 октябр кунлари Ўзбекистон ва Ҳиндистонга расмий ташриф билан келади. У Самарқанд шаҳрида Марказий Осиёнинг беш давлати ва АҚШ иштирокидаги «C5+1» форматидаги вазирлар учрашувида қатнашади. Шу билан бирга, Рубио минтақа давлатлари расмийлари билан икки томонлама музокаралар ўтказиши режалаштирилган.

АҚШ Давлат департаменти маълумотига кўра, делегация таркибидан 200 дан ортиқ бизнес вакили жой олган. Вашингтон ушбу ташриф орқали АҚШ ва Марказий Осиё мамлакатлари ўртасидаги тижорий ҳамкорликни янада кенгайтиришни кўзламоқда.

Самарқандда қандай учрашувлар ўтказилади?

Эълон қилинган дастурга мувофиқ, Марко Рубио Самарқанддаги «C5+1» вазирлар учрашувида иштирок этади. Ушбу формат АҚШ ва Марказий Осиёнинг беш давлати — Ўзбекистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон ҳамда Туркманистонни бирлаштиради.

АҚШ Давлат департаменти музокараларнинг асосий мақсади «C5+1» доирасидаги стратегик ҳамкорлик орқали АҚШ ва Марказий Осиё мамлакатлари учун янада тинч ҳамда фаровон келажакни таъминлаш эканини таъкидлаган.

Шунингдек, Рубио минтақадаги бешта давлатнинг юқори мансабли расмийлари билан алоҳида икки томонлама учрашувлар ўтказади. Бироқ ҳозирча эълон қилинган хабарларда музокараларнинг тўлиқ кун тартиби ва имзоланиши кутилаётган аниқ келишувлар рўйхати очиқланмаган.

«C5+1» формати нима учун муҳим?

«C5+1» формати 2015 йилда АҚШ ва Марказий Осиё мамлакатлари ўртасидаги ўзига хос ҳамкорлик механизми сифатида шаклланган. У сиёсий мулоқотдан ташқари, савдо, транспорт, энергетика ва бошқа соҳалардаги алоқаларни муҳокама қилиш учун қулай майдон вазифасини ўтайди.

2025 йилнинг 6 ноябрида Вашингтонда АҚШ ва Марказий Осиё давлатлари раҳбарларининг «C5+1» саммити бўлиб ўтган эди. Унда Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев ҳам иштирок этган.

Ўзбекистон Президенти матбуот хизмати маълумотларига кўра, Шавкат Мирзиёев ушбу формат доирасидаги ҳамкорликни кенгайтириш бўйича қатор ташаббусларни илгари сурган. Хусусан, доимий фаолият юритувчи котибият ва инвестициялар ҳамда савдо бўйича мувофиқлаштирувчи кенгаш тузиш, шунингдек, «Марказий Осиё инвестициявий шериклиги» жамғармасини ишга тушириш каби таклифлар шулар жумласидандир.

Шу билан бирга, Ўзбекистон томони ноёб минералларни қидириш, қазиб олиш ва қайта ишлаш бўйича ҳамкорликни мувофиқлаштириш, қишлоқ хўжалигига Америка технологияларини жорий этиш ҳамда минтақа давлатларини Жанубий Кавказ ва Европа билан боғловчи транспорт-энергетика лойиҳаларида АҚШ билан биргаликда ишлаш ташаббусини билдирган. Бундан ташқари, Президент навбатдаги саммитни Самарқандда ўтказишни таклиф қилган.

АҚШ ва Ўзбекистон ўртасидаги савдо айланмаси

Рубионинг ташрифи савдо-иқтисодий ҳамкорликка жиддий эътибор қаратилаётган бир даврга тўғри келмоқда. АҚШ Савдо вакиллиги идораси (USTR) маълумотларига кўра, 2025 йилда Қўшма Штатлар ва Ўзбекистон ўртасидаги товар ҳамда хизматлар савдосининг умумий қиймати тахминан 1,7 миллиард долларни ташкил этган. Бу кўрсаткич 2024 йилга нисбатан 67,6 фоизга (ёки 683,8 миллион долларга) кўп.

USTR тақдим этган статистик маълумотлар қуйидагича:

• Икки давлат ўртасидаги товарлар савдоси — тахминан 1 миллиард доллар;

• АҚШнинг Ўзбекистонга қилган экспорти — 474,1 миллион доллар;

• АҚШнинг Ўзбекистондан қилган импорти — 574,9 миллион доллар;

• Хизматлар кўрсатиш соҳасидаги савдо айланмаси — тахминан 646 миллион доллар.

АҚШ делегацияси таркибидан кимлар жой олган?

Давлат департаментига кўра, Рубиога 200 дан ортиқ бизнес вакили ҳамроҳлик қилади. Расмий баёнотда делегациянинг мазкур ташрифи тижорат ва савдо соҳасидаги ҳамкорликни мустаҳкамлашга хизмат қилиши қайд этилган.

Бироқ ҳозирча эълон қилинган хабарларда делегация таркибидаги компаниялар номлари, Ўзбекистонда амалга оширилиши кўзда тутилган аниқ инвестиция лойиҳалари ва ажратиладиган маблағлар ҳажми очиқланмаган.

Рубио Ҳиндистонга ҳам боради

Марко Рубионинг 17–22 октябр кунларига режалаштирилган сафари фақат Ўзбекистон билан чекланиб қолмайди. У Самарқанддан сўнг Ҳиндистоннинг Мумбай ва Жамнагар шаҳарларига йўл олиши кутилмоқда.

АҚШ Давлат департаменти Ҳиндистондаги музокаралар кун тартибига икки мамлакат ўртасидаги стратегик алоқаларни мустаҳкамлаш, минтақавий ва глобал масалаларни муҳокама қилиш, шунингдек, энергетика соҳасидаги ҳамкорликни кенгайтириш масалаларини киритган.

Бундан ташқари, Рубио Ҳиндистонда ҳам йирик бизнес вакиллари билан учрашиб, тижорат ва инвестициявий алоқаларни ривожлантиришни муҳокама қилишни режалаштирган.