Фирибгарлик кредитлари учун янги қоидалар

Ўзбекистонда онлайн кредитлар соҳасида фуқароларни молиявий ҳимоя қилишга қаратилган янги тартиб жорий этилди. Унга кўра, фуқаро номига фирибгарлар томонидан расмийлаштирилган онлайн кредитлар бўйича барча тўловларни ундириш бекор қилинади. Мазкур ўзгаришлар Марказий банк бошқарувининг қарори билан тасдиқланиб, 22-апрелдан кучга киради.

Янги қоидаларга асосан, агар онлайн кредит фирибгарлик орқали расмийлаштирилгани аниқланса, ушбу қарз бўйича фоизлар, неустойка ва жарималарни ҳисоблаш ҳам тўхтатилади. Бу эса фуқароларни асоссиз қарз юкидан ҳимоя қилишга хизмат қилади.

Жабрланувчилар нима қилиш керак?

Фирибгарлик қурбони бўлган шахс биринчи навбатда ички ишлар органларига ариза билан мурожаат қилиши лозим. Ушбу ариза асосида тегишли органлар томонидан терговга қадар текширув, суриштирув ва дастлабки тергов ҳаракатлари амалга оширилади.

Агар текширув натижасида онлайн кредит ҳақиқатан ҳам фирибгарлик натижасида расмийлаштирилгани тасдиқланса, фуқаро жабрланувчи сифатида расман эътироф этилади. Шу ҳақдаги қарор кредит ташкилотига юборилади.

Қарз ундириш қачон тўхтайди?

Суриштирувчи, терговчи ёки суд томонидан қабул қилинган қарор кредит ташкилотига етказилган кундан бошлаб, онлайн кредит бўйича барча ҳисоб-китоблар ва ундириш жараёнлари дарҳол тўхтатилади.

Бу тартиб нафақат асосий қарзга, балки у билан боғлиқ барча фоизлар ва жарималарга ҳам тегишли бўлади. Шу тариқа, жабрланган шахсдан ортиқча маблағ талаб қилинмайди.

Ундирилган пуллар қайтарилади

Агар фуқародан аввал онлайн кредит бўйича пул маблағлари ундирилган бўлса, улар суд қарорига асосан қайтарилади. Қайтариш жараёни суд қарори қонуний кучга кирганидан кейин 15 кун ичида амалга оширилиши шарт.

Маблағлар фуқаронинг банк картасига ёки у кўрсатган ҳисобвараққа ўтказилади. Бу тартиб орқали жабрланган шахснинг молиявий ҳуқуқлари тикланади.

Зарар фирибгардан ундирилади

Кредит ташкилотлари етказилган моддий зарарни фирибгар шахсдан ундириш учун суд жараёнларида фаол иштирок этади. Улар фуқаровий даъвогар сифатида қатнашиб, зарарни айбдор шахсдан регресс тартибида қоплашни талаб қилади.

Бу эса молиявий йўқотишларнинг банк тизими ёки фуқаро зиммасига тушмаслигини таъминлашга қаратилган.

Агар фирибгарлик тасдиқланмасачи?

Текширув натижасида фирибгарлик ҳолати тасдиқланмаган тақдирда, кредит ташкилоти онлайн кредит бўйича барча ҳисоб-китоб ва ундириш жараёнларини қайта тиклайди.

Шунингдек, кредит ташкилоти текширув ёки суд қароридан норози бўлган ҳолларда белгиланган тартибда шикоят қилиш ҳуқуқига эга.

Янги хавфсизлик талаблари жорий этилди

Янги тартибга мувофиқ, кредит ва тўлов ташкилотларига қатор қўшимча талаблар юклатилди. Жумладан, ҳар бир мобил иловада “Фирибгарлик ҳақида хабар бериш” бўлими яратилиши шарт.

Шунингдек, фойдаланувчи номидан шубҳали ҳаракатлар аниқланганда, тизим автоматик равишда операцияларни тўхтатиши ва фойдаланувчини SMS ёки ПУШ-хабар орқали огоҳлантириши лозим.

Бундан ташқари, антифрод тизимлари, киберхавфсизлик чоралари ва мониторинг механизмлари кучайтирилади. Банк карталарига боғлиқ SMS-хизматларни онлайн ўзгартириш эса тақиқланади.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ айнан шу низом билан айнан шу низом билан 22 апрелдан мобил иловалар ёки банк карталарига бириктирилган телефон рақами ўзингизга тегишли бўлмаса, белгиланган муддатдан кейин ушбу рақам орқали иловадан фойдаланиш имкони чекланиши ҳақида хабар берган эдик. Шунингдек, энди 1 кунда фақат 1 та банкдан онлайн кредит олиш мумкинлиги ҳам белгиланди.