O‘zbekiston kapital bozori: «Tartibga solish qumdoni» imkoniyatlari kengaymoqda

Prezidentning 2025 yil 18-dekabrdagi PQ-254-sonli Farmoni ijrosi doirasida qabul qilingan ushbu o‘zgartishlar «Tartibga solish qumdoni» (Regulatory Sandbox) salohiyatini yangi bosqichga olib chiqadi. Endilikda O‘zbekiston rezidenti bo‘lgan barcha yuridik shaxslar ushbu rejimda ishtirok etish imkoniyatiga ega bo‘ldilar. Bu innovatsion fintex loyihalar va investitsiya kompaniyalari uchun cheklovlarsiz yangi mahsulotlarni yaratish va bozorga taklif qilish uchun keng yo‘l ochadi.

Infratuzilma institutlarining faoliyati ham sezilarli darajada soddalashtirildi. Xususan, «Qimmatli qog‘ozlar markaziy depozitariysi» va «Toshkent» respublika fond birjasi endilikda qo‘shimcha ro‘yxatdan o‘tmasdan qumdon doirasida operatsiyalarni amalga oshirishi mumkin. Bu byurokratik to‘siqlarni kamaytirib, bozor ishtirokchilarining tezkorligini oshiradi va xalqaro investorlar uchun shaffof muhit yaratadi.

Instrumentlar va operatsiyalar

Mazkur o‘zgartishlar kapital bozorida ilgari mavjud bo‘lmagan yoki murakkab bo‘lgan qator jarayonlarni erkinlashtirdi. Bu nafaqat mahalliy emitentlar, balki xorijiy qimmatli qog‘ozlarning ichki bozorga kirishi uchun ham zamin yaratadi:

Xorijiy valutadagi obligatsiyalar: Endilikda rezidentlar korporativ obligatsiyalarni xorijiy valutada chiqarish imkoniyatiga ega.

Depozitar tilxatlar: Mahalliy qimmatli qog‘ozlar asosida depozitar tilxatlarni (DR) chiqarish uchun huquqiy sharoitlar yaratildi.

Soliqsiz o‘tkazmalar: Benefitsiar o‘zgarmagan holda amalga oshiriladigan FOP (Free of Payment) o‘tkazmalari endi soliq oqibatlarini keltirib chiqarmaydi.

Shuningdek, nominal saqlovchilarning vakolatlari kengaytirilib, ular aksiyadorlar huquqlarini ishonchnomasiz amalga oshirish huquqiga ega bo‘ldilar. Bu investitsiya vositachilari va kastodial xizmat ko‘rsatuvchilar uchun mijozlarga xizmat ko‘rsatish jarayonini bir necha baravar tezlashtiradi.

Investorlar ishonchi va istiqbollar

Eng muhim o‘zgarishlardan biri — «Tartibga solish qumdoni» rejimining amal qilish muddati bo‘yicha cheklovning bekor qilinishidir. Bu investorlar uchun barqarorlik kafolati bo‘lib, sinovdan o‘tkazilayotgan loyihalarning uzoq muddatli istiqbolini ta’minlaydi. Muddatsiz rejim yangi moliyaviy instrumentlarning bozorga moslashishi uchun zarur bo‘lgan vaqt va xavfsizlikni taqdim etadi.

Xalqaro qimmatli qog‘ozlarni ichki bozorga kiritish talablarining belgilanishi esa o‘zbekistonlik investorlarga dunyoning yetakchi kompaniyalari aksiyalariga mahalliy platformalar orqali sarmoya kiritish imkonini beradi. Bu kapital bozorining xalqaro moliyaviy tizimga integratsiyasini chuqurlashtirib, mamlakatning investitsiyaviy jozibadorligini oshiradi.

Qabul qilingan ushbu o‘zgartishlar O‘zbekiston moliya bozorini yanada moslashuvchan va raqobatbardosh qilishga qaratilgan bo‘lib, mahalliy ishtirokchilar uchun global maydonga chiqishda muhim tramplin vazifasini o‘taydi.

Avvalroq O‘zbekistonda ilk bor kripto-aktivlar mayningi uchun ruxsatnoma berilgani haqida xabar qilgan edik.