Сеулда сунъий интеллект даромадларини фуқаролар билан бўлишиш таклиф қилинди

Жанубий Кореяда сунъий интеллект бумидан олинаётган фойдани барча фуқаролар билан бўлишиши керак. Бу ҳақда президент маъмуриятининг сиёсат бўйича раҳбари Ким Ён Бом маълум қилди. Бу баёнот ортидан «Samsung Electronics» ва «SK Hynix» каби маҳаллий хотира чиплари ишлаб чиқарувчилар акциялари арзонлашди. Шунингдек, Жанубий Корея фонд бозорининг асосий индекси – KOSPI ҳам пасайди, деб ёзди «Financial Times».
 
Фойдани бўлишиш
 
Ким Ён Бом «Facebook»даги постида кореялик чип ишлаб чиқарувчиларнинг тез ўсиб бораётган даромадларининг бир қисмини қайта тақсимлаш ғоясини илгари сурди. Бу баёнот ўтган ҳафта «Samsung Electronics»нинг бозор қиймати 1 триллион доллардан ошгани ва «SK Hynix» акциялари йил бошидан буён қарийб уч баробар қимматлашганидан кейин янгради.
«Financial Times»нинг ёзишича, амалдорнинг фикрлари катта аҳамиятга эга, чунки у Жанубий Корея ҳукуматининг иқтисодий сиёсати асосларини шакллантиришда иштирок этади. Ким Ён Бомнинг айтишича, яримўтказгичлар соҳасидаги ҳозирги бум узоқ давом этадиган «суперцикл»дан далолат беради ва у давлатга улкан солиқ тушумларини келтириши мумкин.
«Бундай ҳолатда бу маблағлардан қандай фойдаланиш масаласи шунчаки сиёсий вариант эмас – бу жиддий кўриб чиқилиши керак бўлган институционал лойиҳалаш масаласига айланади», – деб ёзган у.
Шунингдек, у Жанубий Корея учун асосий муаммолардан бири – «сунъий интеллект давридаги ортиқча даромадлар жамиятдаги тафовутни тизимли равишда кучайтириши мумкинлиги»ни таъкидлади. Унинг фикрича, ижтимоий барқарорликни сақлаш учун ушбу даромадларнинг бир қисмидан фойдаланиш зарур.
Кейинроқ Ким Ён Бом гап янги корпоратив солиқ жорий этиш ҳақида эмас, балки сунъий интеллект бумидан келиб чиққан «ортиқча солиқ тушумлари» ҳақида кетганини аниқлаштирди.
У, шунингдек, 2021-2022-йиллардаги яримўтказгичлар бумидан тушган ортиқча даромадлар тартибсиз сарфланганини айтиб, «бу маблағларни яна худди шундай йўқотиш бир авлодда бир марта учрайдиган тарихий имкониятни бой бериш билан тенг бўлиши мумкин»лигидан огоҳлантирди.
 
Бозор реакцияси

12-май куни «Samsung Electronics» акциялари 3,5 фоизга, «SK Hynix» акциялари эса 1,4 фоизга тушди. Жанубий Кореянинг асосий фонд индекси – KOSPI ҳам қарийб 5 фоизга пасайди. Бу пайтда инвесторлар ушбу ташаббуснинг соҳа учун эҳтимолий оқибатларини баҳолашга уринмоқда.
 шундай деди:
«Унинг сўзлари жуда баҳсли эшитилмоқда, айниқса у дастлаб ортиқча корпоратив фойда ва ошган солиқ тушумларини қайта тақсимлашни таклиф қилганини ҳисобга олсак. Инвесторларга бу қандай ишлашини аниқроқ тушунтирувчи сигналлар керак. Ҳукумат учун капитализмнинг асосий тамойилларига қарши бориш осон бўлмайди», – деди Сеулдаги «Life Asset Management» компанияси раиси Чхэвон Ли.
Корея корпоратив бошқарув форуми раиси Наму Ри эса қуйидагиларни айтди:
«Инвесторлар кутилмаган сюрпризлар ва шаффофликнинг йўқлигини ёқтирмайди. Кимнинг изоҳлари бозорга қарши сиёсатга ишора сифатида қабул қилинди ва инвесторлар ҳукумат бозор ҳамда корпоратив бошқарув ислоҳотларидан чекиниши мумкинлигидан хавотирда».
 
 
СИ учун чиплар

Кимнинг баёнотлари хотира чиплари сунъий интеллект инфратузилмаси учун глобал таъминот занжирида «тор жой»га айланган бир пайтда янгради. «Samsung Electronics» ва «SK Hynix»нинг юқори ўтказувчанликка эга илғор хотира чипларини ишлаб чиқариш қувватлари жорий йил учун аллақачон тўлиқ банд қилинган, деб ёзади «Financial Times».
2025-йилда «Samsung Electronics» ва «SK Hynix»нинг умумий операцион фойдаси 90 триллион вонни (61 миллиард доллар) ташкил этди. Бу Жанубий Корея ЯИМининг тахминан 3 фоизига тенг.
«Nomura» компаниясининг Осиё-Тинч океани минтақаси бўйича акциялар тадқиқоти бўлими ҳамраҳбари К. В. Чанг ҳисоб-китобига кўра, бу икки компаниянинг жорий йилдаги умумий фойдаси 600 триллион вонгача (413,8 миллиард доллар) етиши мумкин. FT таъкидлашича, бу Корея иқтисодиётининг қарийб тўртдан бир қисмига тенг.

Бундай юқори талаб ҳар икки компанияни дунёдаги энг даромадли компаниялардан бирига айлантирди. FT қайд этишича, уларнинг муваффақияти СИ бумидан яратилган бойлик қандай тақсимланаётгани ҳақидаги баҳсларни ҳам кучайтирди. Бу эса тез ривожланаётган айрим соҳалар билан иқтисодиётнинг қолган қисми ўртасидаги тенгсизлик ошиб бораётганини кўрсатмоқда.