«Инсонпарвар» деб аталган Путин ва озод қилинган америкалик ўқитувчи: Трампнинг одамлари Санкт-Петербургда нималарга эришди?

21 октябр куни Уиткофф Санкт-Петербургдаги Константин саройида Путин билан юзма-юз кўришди. Музокараларда Кушнер виртуал тарзда иштирок этди. Ушбу икки махсус вакил АҚШ президенти Доналд Трамп маъмурияти номидан Украинадаги можарони ҳал қилиш бўйича музокараларда етакчи рол ўйнамоқда. Улар бундан аввал сентябр ойида Москвага ташриф буюриб, Путин билан учрашган эди.

Сўнгги музокаралар Трамп маъмурияти Россиянинг Украинага қарши 2022 йил февралидан бери давом этаётган урушини тугатиш ва тинчлик битимига эришиш ҳаракатларини жадаллаштираётган бир вақтда ўтказилмоқда. Бироқ Киевда Трамп маъмурияти Украинани қўллаб-қувватлашдан чекиниши мумкинлиги юзасидан хавотирлар ортиб бормоқда. Трамп Путин билан илиқ муносабатлар ўрнатган. Танқидчилар эса у Европадаги энг қонли можарога барҳам бериш учун Россиянинг талабларига ён беришидан хавфсирамоқда.

Путин Украина ва АҚШ билан тинчлик музокараларини қайта бошлашга рози бўлди

Россия президенти чоршанба куни бир неча ойлик танаффусдан сўнг илк бор АҚШ воситачилигида Украина билан тинчлик музокараларини қайта бошлашга розилик билдирди.

АҚШ расмийларидан бирининг «Al Jazeera» телеканалига маълум қилишича, Уиткофф ва Кушнер уруш тугаганидан кейин Украина ва Россия хавфсизлигини кафолатлашга қаратилган «техник даражадаги уч томонлама учрашув» ўтказишни таклиф қилган. Украина томони сешанба куни Норвегиянинг Осло шаҳрида америкаликлар билан учрашувда ушбу таклифни қабул қилган.

АҚШ воситачилигидаги сўнгги тинчлик музокаралари феврал ойида — Қўшма Штатлар ва Исроилнинг Эронга қарши ҳарбий ҳаракатлари бошланишидан бир неча кун аввал бўлиб ўтган эди. «Reuters» агентлиги хабарига кўра, Кремл Украина ва АҚШ билан янги музокаралар Абу-Дабида ўтказилиши мумкинлигини ва улар келаси ойдаёқ бошланиши эҳтимоли борлигини маълум қилган.

Россия нафақадаги АҚШ ўқитувчисини озод қилди

Тўрт йилдан ортиқ вақт давомида Россияда ҳибсда сақланган 74 ёшли нафақадаги америкалик ўқитувчи Стивен Ҳаббард озод этилди.

Ҳаббард 2022 йилда қўлга олинган ва украиналик ёлланма аскар бўлганликда айбланиб, олти йилдан кўпроқ муддатга озодликдан маҳрум қилинган эди. Қўшма Штатлар собиқ ўқитувчининг ноҳақ ҳибсга олинганини таъкидлаб келаётганди.

Россия президенти Владимир Путин Ҳаббарднинг озод этилганини Санкт-Петербургда АҚШ махсус вакили Стив Уиткофф билан учрашув вақтида маълум қилди. Кремл матбуот котиби Дмитрий Песковнинг айтишича, бу масала Америка томонидан бир муддатдан бери кўтариб келинган ва Путин уни «инсонпарварлик нуқтаи назаридан» озод қилишга қарор қилган. Путиннинг ёрдамчиси Юрий Ушаков эса президент Ҳаббардни афв этганини билдирди.

Ҳаббардни озод қилишни сўраб Путинга тўғридан-тўғри мурожаат қилган. Трамп чоршанба куни «Truth Social» ижтимоий тармоғида Россия унга нисбатан ҳурмат юзасидан маҳбуслар алмашинувини сўрамаганини ёзиб қолдирди. Трампнинг қўшимча қилишича, Ҳаббарднинг оиласи уни яна 20–25 йил кўрмаслиги мумкин деб ўйлаган.

АҚШ расмийсининг сўзларига кўра, Трамп Ҳаббард билан телефон орқали гаплашган ва хорижда ноҳақ тутиб турилган барча америкаликларни ватанига қайтариш борасидаги қатъий иродасини яна бир бор таъкидлаган. Уиткофф озодликка чиққан Ҳаббард билан учрашган ва Путинга миннатдорлик билдириб, Россия президентини «инсонпарвар» деб атаган.

Путинни «инсонпарвар» деб аташди

Уиткофф Ҳаббардни озод қилиш қарори учун Путинни «инсонпарвар» деб атагани ортидан кескин танқидларга дуч келди.

«Сиз менинг президентим Трампнинг инсонпарвар экани ҳақида кўп гапирасиз, — деди Уиткофф чоршанба кунги учрашувда Путинга юзланиб. — Сиз ҳам инсонпарварсиз, жаноб, мен буни олқишлайман. Сизга тасанно айтаман».

Россия президентига билдирилган бундай мақтов АҚШ қонунчилари ва инсон ҳуқуқлари фаолларининг кескин эътирозига сабаб бўлди. Улар Путин раҳбарлиги даврида инсон ҳуқуқлари қўпол равишда бузилгани билан боғлиқ айбловларни эслатиб ўтди.

«Бу нимаси, Стив?» — дея ҳайратини яшира олмади АҚШ сенатори Том Тиллис ижтимоий тармоқдаги саҳифасида. Трампнинг Республикачилар партияси аъзоси бўлган Тиллис ўз сўзида давом этиб, Уиткоффга «инсонпарвар» сўзининг луғавий маъносини кўриб чиқишни маслаҳат берди.

«Қандай уятли ва ғазабнок ҳолат, — деди у. — Сиз Украинага бориб, Путин томонидан ўғирлаб кетилган ва ўлдирилган болаларнинг оилаларидан дўстингиз Путиннинг "инсонпарвар" эканига қўшилиш-қўшилмаслигини сўрашингиз керак».

Тиллиснинг Сенатдаги ҳамкасби, республикачи Жон Корнин ҳам бу фикрларни қўллаб-қувватлади. «Путин — шафқатсиз қотил», — деб ёзди у Уиткоффнинг сўзларига жавобан.

АҚШ Сенатининг Разведка ва Қуролли кучлар қўмиталарида фаолият юритувчи сенатор Марк Келли ҳам Уиткоффни кескин қоралаб, Путинни «ҳарбий жиноятчи» деб атади.

«Қайси дунёда Путин "инсонпарвар" ҳисобланади? У сиёсий рақиблари ва журналистларни ўлдирган, шифохоналарни бомбардимон қилган ҳамда ўн минглаб бегуноҳ одамлар, жумладан, аёллар ва болаларнинг қасддан ўлдирилишига сабаб бўлган урушни бошлаган», — деди аризоналик демократ Келли.

Трамп, Путин ва Си Жинпинг учрашуви ҳақидаги муҳокамалар жонланмоқда

Кремлнинг маълум қилишича, чоршанба кунги музокаралар давомида Трамп, Путин ва Хитой раиси Си Жинпинг ўртасида эҳтимолий учрашув масаласи муҳокама қилинган.

Россия расмийларига кўра, агар учрашув тасдиқланса, у келаси ой Хитойда бўлиб ўтадиган Осиё-Тинч океани иқтисодий ҳамкорлик ташкилоти саммити доирасида ўтиши мумкин.

«Учала давлат раҳбари ҳам Хитойдаги саммитда иштирок этиши эҳтимолини ҳисобга олиб, бундай учрашув ўтказиш мавзуси ҳақиқатан ҳам кўтарилди», — деди чоршанба куни Кремл матбуот котиби Дмитрий Песков.

Мазкур уч етакчи шу вақтга қадар айнан уч томонлама форматда бирор марта ҳам бир жойга жамланмаган.