Ўзбекистон капитал бозори: «Тартибга солиш қумдони» имкониятлари кенгаймоқда

Президентнинг 2025 йил 18 декабрдаги ПҚ-254-сонли Фармони ижроси доирасида қабул қилинган ушбу ўзгартишлар «Тартибга солиш қумдони» (Regulatory Sandbox) салоҳиятини янги босқичга олиб чиқади. Эндиликда Ўзбекистон резиденти бўлган барча юридик шахслар ушбу режимда иштирок этиш имкониятига эга бўлдилар. Бу инновацион финтех лойиҳалар ва инвестиция компаниялари учун чекловларсиз янги маҳсулотларни яратиш ва бозорга таклиф қилиш учун кенг йўл очади.

Инфратузилма институтларининг фаолияти ҳам сезиларли даражада соддалаштирилди. Хусусан, «Қимматли қоғозлар марказий депозитарийси» ва «Тошкент» республика фонд биржаси эндиликда қўшимча рўйхатдан ўтмасдан қумдон доирасида операцияларни амалга ошириши мумкин. Бу бюрократик тўсиқларни камайтириб, бозор иштирокчиларининг тезкорлигини оширади ва халқаро инвесторлар учун шаффоф муҳит яратади.

Инструментлар ва операциялар

Мазкур ўзгартишлар капитал бозорида илгари мавжуд бўлмаган ёки мураккаб бўлган қатор жараёнларни эркинлаштирди. Бу нафақат маҳаллий эмитентлар, балки хорижий қимматли қоғозларнинг ички бозорга кириши учун ҳам замин яратади:

Хорижий валютадаги облигациялар: Эндиликда резидентлар корпоратив облигацияларни хорижий валютада чиқариш имкониятига эга.

Депозитар тилхатлар: Маҳаллий қимматли қоғозлар асосида депозитар тилхатларни (DR) чиқариш учун ҳуқуқий шароитлар яратилди.

Солиқсиз ўтказмалар: Бенефициар ўзгармаган ҳолда амалга ошириладиган FOP (Free of Payment) ўтказмалари энди солиқ оқибатларини келтириб чиқармайди.

Шунингдек, номинал сақловчиларнинг ваколатлари кенгайтирилиб, улар акциядорлар ҳуқуқларини ишончномасиз амалга ошириш ҳуқуқига эга бўлдилар. Бу инвестиция воситачилари ва кастодиал хизмат кўрсатувчилар учун мижозларга хизмат кўрсатиш жараёнини бир неча баравар тезлаштиради.

Инвесторлар ишончи ва истиқболлар

Энг муҳим ўзгаришлардан бири — «Тартибга солиш қумдони» режимининг амал қилиш муддати бўйича чекловнинг бекор қилинишидир. Бу инвесторлар учун барқарорлик кафолати бўлиб, синовдан ўтказилаётган лойиҳаларнинг узоқ муддатли истиқболини таъминлайди. Муддатсиз режим янги молиявий инструментларнинг бозорга мослашиши учун зарур бўлган вақт ва хавфсизликни тақдим этади.

Халқаро қимматли қоғозларни ички бозорга киритиш талабларининг белгиланиши эса ўзбекистонлик инвесторларга дунёнинг етакчи компаниялари акцияларига маҳаллий платформалар орқали сармоя киритиш имконини беради. Бу капитал бозорининг халқаро молиявий тизимга интеграциясини чуқурлаштириб, мамлакатнинг инвестициявий жозибадорлигини оширади.

Қабул қилинган ушбу ўзгартишлар Ўзбекистон молия бозорини янада мослашувчан ва рақобатбардош қилишга қаратилган бўлиб, маҳаллий иштирокчилар учун глобал майдонга чиқишда муҳим трамплин вазифасини ўтайди.

Аввалроқ Ўзбекистонда илк бор крипто-активлар майнинги учун рухсатнома берилгани ҳақида хабар қилган эдик.