АҚШ–Эрон можароси минглаб рейсларни издан чиқарди, саёҳатдаги тартибсизликлар кучаймоқда

Бугун, 1 март куни жаҳон ҳаво қатнови жиддий тарзда издан чиққан ҳолда қолди. Давом этаётган ҳаво зарбалари туфайли Яқин Шарқдаги йирик аэропортлар, жумладан дунёдаги энг тирбанд халқаро хаблардан бири бўлган Дубай халқаро аэропорти ёпилди. Бу сўнгги йиллардаги энг кескин авиация зарбаларидан бири сифатида баҳоланмоқда.

Асосий транзит аэропортлар бўлган Дубай ва Абу Даби (БАА), шунингдек, Доҳа (Қатар) ҳам ёпилди ёки жиддий чекловлар жорий этилди. Минтақанинг катта қисми ҳаво ҳудуди ёпилганича қолмоқда. Бу ҳолат АҚШ ва Исроил зарбалари натижасида Эрон олий раҳбари Али Хоманаий ҳалок бўлганидан кейин юзага келди.

Исроил 1 март куни Эронга қарши навбатдаги зарбалар тўлқинини бошлаганини билдирди. Шу билан бирга, Эрон қўшни Кўрфаз давлатларига қарши жавоб ҳаво ҳужумларини амалга оширганидан сўнг, иккинчи кун кетма-кет Дубай яқинида ва Доҳа устида кучли портлаш овозлари эшитилган.

Дубай халқаро аэропорти Эрон ҳужумлари вақтида шикастланган. Шунингдек, Абу Даби ва Куайтдаги аэропортлар ҳам зарбага учраган.

«FlightAware» маълумотларига кўра, бутун Яқин Шарқ бўйлаб минглаб рейслар бекор қилинган ёки кечиктирилган. «Flightradar24» хариталарига кўра, 1 март эрталаб Эрон, Ироқ, Куайт, Исроил, Баҳрайн, БАА ва Қатар устидан ўтувчи ҳаво ҳудуди деярли бўш бўлган.

Парвозларни кузатиш хизмати маълум қилишича, янги «Ҳавочилар учун билдиришнома» (NOTAM) Эрон ҳаво ҳудудининг ёпилиши муддатини камида 3 март куни соат 08:30 гача узайтирган.

Занжирли таъсир

Аэропортларнинг ёпилиши фақат Яқин Шарқ билан чекланиб қолмади. Дубай ва қўшни Доҳа Шарқ–Ғарб ҳаво қатновининг муҳим чорраҳасида жойлашган бўлиб, Европа ва Осиё ўртасидаги узоқ масофали рейслар айнан шу ердаги мураккаб уланма парвоз тармоқлари орқали амалга оширилади. Ушбу хаблар фаолияти тўхтагани сабабли самолётлар ва экипажлар ўз жойида қолиб кетди, бу эса бутун дунё бўйлаб авиакомпаниялар жадвалига таъсир қилди.

«Гап одамлар сони ва жараён мураккаблигида. Муаммо фақат йўловчилар эмас, балки экипажлар ва самолётлар бутун дунё бўйлаб тарқалиб кетганида» – дейди Буюк Британиядаги авиация таҳлилчиси Жон Стрикланд.

Европа, Осиё ва Яқин Шарқдаги авиакомпаниялар ёпилган ёки чекланган ҳаво ҳудудларини айланиб ўтиш учун рейсларни бекор қилди ёки йўналишини ўзгартирди. Бу сафарларни узайтириб, ёқилғи харажатларини оширди.

Вазиятни янада оғирлаштирган омил Эрон ва Ироқ устидан ўтувчи транзит йўналишларининг йўқолиши бўлди. Бу маршрутлар Россия-Украина уруши бошланганидан кейин, авиакомпаниялар Россия ва Украина ҳаво ҳудудларини четлаб ўтишга мажбур бўлгани сабабли янада аҳамиятли бўлиб қолган эди.

«Flightradar24» коммуникациялар директори Иен Петченикнинг айтишича, Яқин Шарқ ҳаво ҳудудининг ёпилиши авиакомпанияларни янада торроқ ҳаво коридорларига сиқиб қўймоқда. Бунга қўшимча равишда, Покистон ва Афғонистон ўртасидаги тўқнашувлар ҳам қўшимча хавф туғдирмоқда.

«Коммерция авиацияси нуқтаи назаридан энг катта хавотир – узоққа чўзиладиган издан чиқиш эҳтимоли. Агар Покистон ва Афғонистон ўртасидаги можаро эскалация қилиниб, ҳаво ҳудуди ёпилса, Европа ва Осиё ўртасидаги саёҳат учун жуда оғир оқибатлар келиб чиқиши мумкин», – деди Петченик.

Масштабни кўрсатиш учун «Air India» бугун, 1 март куни Деҳли, Мумбай ва Амрицатдан Европа ва Шимолий Американинг йирик шаҳарларига йўл олган барча рейсларини бекор қилганини мисол қилиш мумкин.