Нефт нархининг кўтарилиши Россияни қутқара олмайди: даромадлар 50 фоизга тушди
Яқин Шарқдаги кескинлик ортидан жаҳон бозорида нефт нархи қимматлашганига қарамай, бу Россиянинг молиявий аҳволини сезиларли даражада яхшилай олмайди: санкциялар ва рубл курси Кремль режаларига тўсқинлик қилмоқда.
«Business Insider» нашрининг Европа сиёсатини таҳлил қилиш маркази эксперти Александр Коляндрга таяниб хабар беришича, Яқин Шарқдаги можаролар туфайли нефт нархи йил бошидан буён 35 фоизга қимматлашди. Чоршанба куни «Brent» маркали нефт баррели 84 доллар, АҚШнинг «WTI» нефти эса 77,5 доллар атрофида сотилган. Бироқ экспертнинг таъкидлашича, бу ўсиш Россия учун катта фойда келтирмайди.
Бунинг асосий сабаби — Россиянинг «Urals» маркали нефти санкциялар туфайли жаҳон бозорида катта чегирма (дисконт) билан сотилмоқда. Шу билан бирга, Россия ички бозорида миллий валюта курсининг нисбатан барқарорлиги экспортдан тушадиган рубл тушумларини камайтирмоқда. Коляндрнинг фикрича, ҳозирги вақтинчалик нарх сакраши Россиянинг умумий молиявий манзарасини ўзгартира олмайди.
Бюджет тақчиллиги
Нефт ва газ тушумлари Россия бюджети ҳамда Украинадаги урушни молиялаштиришнинг асосий манбаи бўлиб қолмоқда. Шунга қарамай, жорий йилнинг январ ойида нефт-газ даромадлари ўтган йилга нисбатан 50 фоизга камайган. Ушбу кўрсаткич 2020 йилдаги пандемия даври даражасига тушиб қолди.
Россия Молия вазирлиги маълумотларига кўра, январ ойида федерал бюджет тақчиллиги 1,72 трлн рублни (ЯИМнинг 0,7 фоизи) ташкил этган. Экспертларнинг фикрича, вазият фақат нефт нархлари узоқ муддат давомида юқори сақланиб қолиши ва рубл сезиларли даражада қадрсизланиши билангина ўзгариши мумкин. Акс ҳолда, Кремлнинг бюджет муаммолари сақланиб қолаверади.
Ҳўрмуз бўғози ва глобал бозорлар
Ҳозирда жаҳон бозорлари Ҳўрмуз бўғозидаги вазиятни диққат билан кузатмоқда. Ушбу йўналиш орқали нефт етказиб беришда узилишлар юзага келса, бу глобал савдо оқимларини бутунлай ўзгартириб юбориши мумкин. Бундай ҳолатда Россия нефтининг асосий харидорлари бўлган Хитой ва Ҳиндистоннинг талаби қандай ўзгариши Кремл учун ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлади.
Шундай қилиб, жаҳон бозоридаги қимматлашиш Россия учун фақат «қоғоздаги» ижобий кўрсаткич бўлиб қолмоқда. Санкциялар босими ва экспортдаги техник қийинчиликлар Россия бюджетига тушадиган реал маблағларни чеклашда давом этмоқда.
