АЁҚШларга тушган тушум, «суюнчи пули» берилишидаги янги тартиб ва Суриядаги ўзгаришларнинг Марказий Осиёга таъсири — 22 май дайжести

IT Park Ventures капитали 30 млн долларга оширилди

Ўзбекистонда IT Park Ventures фонди капитали 10 млн доллардан 30 млн долларгача оширилди. Бу ҳақда Global Tech Weekend Tashkent 2026 халқаро тадбири доирасида маълум қилинди. Янги маблағлар фондга стартап экотизимини ривожлантириш, инвестиция портфелини кенгайтириш ҳамда технологик компанияларни ўсиш босқичларида қўллаб-қувватлаш имконини беради.

Фонд энди 3 млн долларгача сармоявий таклифларни кўриб чиқади, кенгайиш салоҳиятига эга стартапларга эътибор қаратади ва Ўзбекистоннинг венчур экотизимини мустаҳкамлашда давом этади. 2030 йилгача мақсад — мамлакатда 5 000 та стартап, 2 млрд долларлик венчур инвестиция ҳамда баҳоси 100 млн доллардан ортиқ 25 та стартап яратиш.

2026 йил январь–март ойларида 10 та венчур фонд жами 24 та стартапга 148,6 млн доллар сармоя киритди. Шу битимлардан 16 таси маҳаллий стартапларга, қолгани эса хориж бозорида фаолият юритаётган компанияларга тўғри келди. Халқаро инвесторлар қаторида VR Capital, Tencent ва FinSight Ўзбекистоннинг энг йирик e-commerce платформаси — Uzum стартапига 131,5 млн доллар сармоя киритди.

Ўзбекистонда «суюнчи пули»ни тўлаш қоидаси ўзгартирилди

Ўзбекистонда бола туғилганда бериладиган бир марталик нафақа пули — «суюнчи пули» тўлаш қоидаси ўзгартирилди. Илгари бу нафақа фақат биринчи фарзанд учун тўланар эди, аммо биринчи фарзанд нобуд бўлган ҳолларда навбатдаги тирик туғилган бола учун маблағ рад этилар эди.

Вазирлар Маҳкамаси янги қарор билан биринчи ва кейинги фарзандлар нобуд бўлган ҳолларда ҳам навбатдаги тирик туғилган бола учун «суюнчи пули» тўланишини белгилади. Молиявий жиҳатдан, бу нафақа меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорининг 70,3 фоизини ташкил қилиб, ҳозирги пайтда тақрибан 890 минг сўмни ташкил этади. 2024 йилда бу учун бюджетдан 382,4 млрд сўм, 2025 йилда 275 млрд сўм, 2026 йилда эса 229,8 млрд сўм ажратилган.

Май ойида АЁҚШларда қанча тушум бўлгани маълум қилинди

2026 йил май ойининг 1–20 кунлари Ўзбекистондаги АЁҚШлар орқали амалга оширилган тўловлар натижасида умумий тушум 2,17 трлн сўмни ташкил қилди. Шу даврда жами 15,2 млн транзакция амалга оширилиб, кунлик ўртача транзакциялар сони 760,6 мингтага етди.

Тушумнинг катта қисми — 90,3% фуқароларнинг банк карталари орқали амалга оширилган, бу йўналишда кунлик ўртача 98,1 млрд сўм тўлов амалга оширилди. Шунингдек, Момент банк карталари ҳиссаси 6,7% (7,3 млрд сўм), ёқилғи карталари орқали тўловлар эса 3,0% (3,2 млрд сўм)ни ташкил қилди. Энг юқори тушум 9–12 май кунлари қайд этилди ва 397,7 млрд сўмга етди.

Суриядаги ўзгаришлар Марказий Осиё хавфсизлигига таҳдид соладими?

Суриядаги кескин геосиёсий ўзгаришлар Марказий Осиё хавфсизлигига тўғридан-тўғри таҳдид солиши эҳтимоли кам, деб баҳоланмоқда. Сиёсатшунос Камолиддин Раббимов фикрига кўра, Суриядаги йирик жангари гуруҳларда марказий осиёликлар ва ўзбеклар мавжуд бўлса-да, улар Афғонистон ёки Сурияда аввалгидек муваффақиятга эриша олмайди. Шу боис Сурияда вазият босқичма-босқич барқарорлашиб боради.

Афғонистонда «Толибон» ҳокимияти остида эса Ўзбекистонга тўғридан-тўғри таҳдид бўлмаслиги кафолатланган. Қарийб 20–23 минг нафардан иборат турли халқаро террористик гуруҳлар йўқ қилинмаган бўлса-да, уларнинг таъсири маҳаллий назорат остида ва Афғонистонда фаолият доирасида чекланган. Шунингдек, Ўзбекистон «Меҳр-1» ва «Меҳр-2» инсонпарварлик операциялари орқали жангариларнинг оилаларини интеграция қилиб, экстремист гуруҳларга нисбатан репрессив сиёсатдан кўра мувофиқлаштирувчи позицияни олиб бормоқда.

Умуман, ҳозирги шароитда Сурия ва Афғонистондаги воқеалар Марказий Осиё хавфсизлиги учун фуқаролар назорати, разведка ва хориждаги экстремистлар кузатуви каби превентив чораларни талаб қилади, лекин тўғридан-тўғри катта таҳдид кузатилмайди.

500 минг сўмлик банкнот ҳақидаги хабарлар асоссиз — Марказий банк

Марказий банк ижтимоий тармоқларда тарқалаётган 500 минг сўмлик янги банкнот чиқарилиши ҳақидаги хабарларни рад этди. Регулятор маълум қилишича, ҳозирда янги пул белгисини муомалага чиқариш режаси кўзда тутилмаган.

Банк изоҳида таъкидланишича, «Марказий банк тўғрисида»ги қонуннинг 39 ва 40-моддаларига кўра, пул белгиларининг номинал қиймати фақат регулятор томонидан белгиланади ва муомалага чиқаришга мутлақ ҳуқуқ ҳам Марказий банкка тегишли. Янги банкнот фақат Сенат томонидан тасдиқлангандан сўнг расмий эълон қилинади. Шу боис ижтимоий тармоқларда тарқалган маълумотлар асоссиз ҳисобланади.