АҚШ Россиянинг 140 та банкини блоклади: Санкциялардаги бўшлиқлар кимларга қўл келмоқда?
АҚШ 124 та Россия банкини SDN рўйхатига киритди, аммо Канада ва Янги Зеландияда чекловлар камроқ. Газпромбанк ва Сбербанк учун 2026 йил июнгача махсус лицензиялар амал қилади.
Украина Миллий банки раҳбари Андрий Пишнийнинг маълум қилишича, 2026 йил 30 март ҳолатига кўра, АҚШ Россиянинг 140 га яқин банкига нисбатан чекловлар жорий этган. Шундан 124 таси энг оғир SDN (тўлиқ блоклаш) рўйхатига киритилган. Бу ушбу банкларнинг доллар тизимидан бутунлай узилишини ва АҚШдаги активлари музлатилишини англатади.
Бироқ, ғарбнинг бошқа иттифоқчи мамлакатларида бу кўрсаткич анча паст: Австралия 81 та, Европа Иттифоқи 55 та, Буюк Британия 41 та, Канада 36 та ва Янги Зеландия бор-йўғи 17 та Россия банкига санкция қўллаган. Бундай номутаносиблик Россия молия тизимига халқаро ҳисоб-китобларда маълум «тирқишлар»дан фойдаланиш имконини бермоқда. Ҳатто энг йирик тизимли банклар ҳам ҳамма юрисдикцияларда бир хил блок қилинмаган.
Масалан, «МКБ» (Москва Кредит Банки) Канададан ташқари ҳамма жойда санкцияда. «Тинкофф» (Т-Банк) эса Янги Зеландия рўйхатига кирмай қолган. Энг қизиғи, «Росселхозбанк» АҚШда фақат юмшоқ секторал чекловлар (NON-SDN) остида турибди, ваҳоланки қолган бешта иттифоқчи давлат унга нисбатан тўлиқ блок қўйган.
Лицензиялар ва «қонуний йўлаклар»
Ҳатто энг қаттиқ санкциялар ҳам истиснолардан холи эмас. 2025 йил охирида АҚШ Молия вазирлиги GL-115C бош лицензиясини чиқарди. Ушбу ҳужжат билан «Газпромбанк», «Сбербанк», ВТБ ва «Алфа-Банк» каби гигантларга нисбатан санкциялар вақтинча тўхтатилди.
Бу имтиёз фақат фуқаролик атом энергетикаси лойиҳалари билан боғлиқ транзакциялар учун амал қилади ва 2026 йил 18 июнга қадар кучда бўлади. Бундай қадамлар Ғарб давлатлари ҳали стратегик секторларда Россия билан молиявий алоқаларни бутунлай узишга тайёр эмаслигини кўрсатади.
Нега бу хавфли?
Ягона ёндашувнинг йўқлиги Россия молия тизимига мослашиш имконини беради. Канада ёки Янги Зеландия рўйхатидаги бўшлиқлар, шунингдек, АҚШнинг нуқтали лицензиялари иқтисодий босим самарадорлигини пасайтиради. Натижада, Россия банкларини тўлиқ фалаж қилиш ўрнига, фақатгина уларнинг операцион фаолияти қийинлашди ва транзакциялар таннархи ошди.
