ТОП-5 эмитент акциялар эмиссиясининг 36,4 фоизини назорат қилмоқда

2025 йил якунларига кўра, Ўзбекистон акциядорлик жамиятларининг жами акция эмиссияси ҳажми 265,14 трлн сўмни ташкил қилди. Бу кўрсаткичнинг 96,53 трлн сўми, яъни тахминан 36,4 фоизи атиги бешта йирик эмитент ҳиссасига тўғри келмоқда. Шу орқали бозорда акциялар бўйича «эмиссия оғирлиги» бир текис тақсимланмагани, балки асосан йирик институтлар атрофида жамлангани кўринмоқда.

Муҳим жиҳати шундаки, ушбу рақамлар бозорга шунча миқдорда реал пул кирганини англатмайди. Гап акцияларнинг номинал қиймати бўйича рўйхатдан ўтказилган эмиссия ҳажми ҳақида кетмоқда. Бироқ, номинал кўрсаткичлар ҳам бозор тузилмаси, қайси тармоқлар ва қайси компаниялар устун мавқега эга эканини англаш учун муҳим индикатор ҳисобланади.

Кўриниб турибдики, 2025 йилда акциялар эмиссиясидаги асосий ўсиш инвестиция, ёқилғи-энергетика, банк ва тоғ кон саноати каби йирик секторлар ҳиссасига тўғри келган. Бу эса бозор динамикаси кўп жиҳатдан айнан шу тармоқларда қабул қилинаётган қарорларга боғлиқ эканини кўрсатади.

Йирик эмитентлар таркиби

Депозитарий тақдим этган инфографика асосида, эмиссия ҳажми бўйича ТОП-5 эмитент қуйидагилардан иборат:

• «Ўзбекистон миллий инвестиция жамғармаси» АЖ — 27,89 трлн (≈10,5 фоиз)

• «Ўзбекнефтгаз» АЖ — 22,48 трлн (≈8,5 фоиз)

• «Ўзмиллийбанк» АЖ — 17,77 трлн (≈6,7 фоиз)

• «Навоий кон металлургия комбинати» АЖ — 15,08 трлн (≈5,7 фоиз)

• «Иссиқлик электр станциялари» АЖ — 13,31 трлн (≈5,0 фоиз).

«Йириклар»нинг вазни юқори

36,4 фоизлик улуш бозор учун катта кўрсаткич ҳисобланади. Бу акциялар бозорининг муайян қисми йирик эмитентлар қарорлари ва корпоратив ўзгаришларига бевосита боғлиқ эканини англатади. Шу сабабли айнан шу бешта компанияга оид янгиликлар, устав капиталидаги ўзгаришлар ёки қўшимча эмиссиялар умумий бозор кайфиятига кучли таъсир кўрсатиши мумкин.

Шу билан бирга, эмиссия ҳажми номинал қиймат бўйича ҳисоблангани учун уни акция нархи ёки бозор капитализацияси билан тенглаштириб бўлмайди. Реал пул оқими акцияларнинг қай даражада жойлаштирилгани, инвесторлар талаби ва иккиламчи бозор фаоллигига боғлиқ. Аммо 2025 йил якунлари шуни яққол кўрсатдики, номинал эмиссияда «йириклар»нинг вазни юқори бўлиб қолмоқда.

Г.Бозорова тайёрлади