Boy amerikaliklar xavfsizlikka ommaviy sarmoya kiritmoqda: qasrlar qo‘rg‘onga aylanmoqda

AQSHdagi boylarning qasrlari deyarli egallab bo‘lmas qo‘rg‘onlarga aylanmoqda. Qo‘rquv ta’sirida boy-badavlat shaxslar o‘zlarini jinoyatchilardan himoya qilish maqsadida qurollangan qo‘riqchilar, bunkerlar va hatto xandaqlar uchun millionlab dollar sarflamoqda. Bu haqda «The Wall Street Journal» yozdi.

Qirollik darajasidagi xavfsizlik

Qayd etilishicha, ilgari prezidentlar va qirollik oilalari rezidensiyalariga xos bo‘lgan xavfsizlik choralari — zirhlangan xonalar, biometrik kirish tizimlari, lazerli perimetr datchiklari — endi elit uy-joylar uchun oddiy holatga aylanmoqda. Qurollangan qo‘riqchi guruhlari yopiq anklavlarni patrul qilmoqda, texnologik kompaniyalar esa ayni paytda ayniqsa o‘ta boy mijozlar uchun ishlab chiqilgan tahdidlarni oldindan aniqlash (prediktiv) tizimlarini joriy etmoqda.

«Coldwell Banker Realty» ma’lumotiga ko‘ra, 2025 yilda sotilgan elit uylarning 45 foizida maxfiylik va xavfsizlik parametrlari qayd etilgan. Bir yil avval bu ko‘rsatkich 38 foizni tashkil etgan edi. «Goldman Sachs Ayco» so‘roviga ko‘ra, top-menejerlarga shaxsiy qo‘riqlash xizmatini taklif qiluvchi kompaniyalar soni o‘tgan yili 2023 yilga nisbatan 10 foizga oshgan. Shuningdek, ish beruvchilarning 27 foizi rahbarlariga uy xavfsizligi xizmatlarini taqdim etmoqda — bu 2003 yildan beri eng yuqori ko‘rsatkichdir.

«Blue Heron» loyiha-qurilish kompaniyasi vakili Endryu Kennedi Las-Vegasda mijozlar xavfsizlik tizimlari uchun $100 mingdan $1,5 mlngacha sarflayotganini aytdi. Bular qatoriga zirhlangan xonalar va bunkerlar kiradi.

Syorfsayddagi elit «Delmore» kondominiumida (loyihasi «Zaha Hadid» byurosiga tegishli, kvartiralar qiymati $200 mlngacha) developer «Active Security Consulting» xavfsizlik kompaniyasini jalb qilgan. U AQSH dengiz piyodalari sobiq snayper-razvedkachisi tomonidan asos solingan bo‘lib, Mudofaa vazirligi va prezidentlar bilan ishlagan.

Riyeltorlar ta’kidlashicha, bir nechta uyga ega mulkdorlar obyektlarni oldindan ko‘zdan kechirish uchun xavfsizlik guruhlarini yuborishmoqda, ayrim mijozlar esa shaxsiy qo‘riqchilarini qurollantirmoqda.

Anonimlik davri tugashi

«The Wall Street Journal» yozishicha, xavotirlikning ortishi bir qator shov-shuvli jinoyatlar bilan bog‘liq, xususan mashhurlar va sportchilar uylariga bo‘lgan buzishlar. Masalan, yaqinda Chili fuqarolari guruhi «NFL» o‘yinchilari, jumladan Travis Kels va Patrik Maeomesdan $2 mlndan ortiq o‘g‘irlik qilganlikda ayblangan.

Tua Tagovailoa «Mayami Dolfins» jamoasi a’zosi, safar vaqtida o‘zini himoya qilish uchun qurollangan qo‘riqchi jalb qilganini tan oldi. Bred Pit va Nikol Kidman uylariga ham jinoyatchilar kirgan.

Mayamidagi «Coldwell Banker Realty» kompaniyasidan ko‘chmas mulk agenti Denni Xersberg 2020 yildan boshlab xavfsizlikka katta e’tibor berila boshlaganini aytadi. Bu «COVID-19» pandemiyasining birinchi kunlarida yuqori lavozimli rahbarlar Nyu Yorkdan Mayamiga ko‘chib o‘tgan vaqtga to‘g‘ri kelgan.

Biroq 2024 yilda Brayn Tompsonning Manhettenda o‘ldirilishi va 2025 yil iyul oyida Park avenyudagi ofis minorasida sodir bo‘lgan otishma orqali vaziyat yanada og‘irlashdi.

Internetdagi shaxsiy ma’lumotlarning katta hajmi boy shaxslar orasida xavotirni kuchaytirdi. Ijtimoiy tarmoqlarning keng tarqalishi esa ularning ilgari tayangan anonimlikka putur yetkazdi:

«Ijtimoiy tarmoqlar keng tarqalganga qadar, faqat juda kam holatlardan tashqari, kompaniya rahbarlarining ismi va tashqi ko‘rinishi haqida hech kim ma’lumotga ega emas edi, bu investitsiyalar, moliya yoki texnologiya sohasidan bo‘lsin. Endilikda odamlar ularni kuzatib borishmoqda», — deydi Denni Xersberg.

Uning aytishicha, shaxsiy samolyotlarni kuzatish saytlari — kimga bo‘lsa ham shaxsiy havo kemalarining harakatini real vaqtda kuzatish imkonini beruvchi — boy insonlar orasida «havotir va qo‘rquvni keltirdi».

Xandaqlar, tirqichlar va bunkerlar

Uylarning o‘ziga bo‘lgan muhofaza darajasi ko‘proq «Uddalab bo‘lmas topshiriq» filmlaridagi sahnalarni eslatadi. «The Wall Street Journal» tadbirkor Devid Viderxorn tomonidan qurilgan $15 mln qiymatga ega qasrni misol keltiradi. Uy taxminan 800 kv. m maydonga ega bo‘lib, unda 32 ta kazino darajasidagi kameralar o‘rnatilgan, ular SI orqali yuz va avtomobillarni aniqlaydi, perimetr lazerli kirib kelishni aniqlash tizimi bilan himoyalangan.

Eshik — 7,5 sm qaliqdagi qotishgan temirdan yasalgan va 13 ta turfa mexanizmli qulf bilan jihozlangan. Landshaft dizayni ham jismoniy to‘siq vazifasini bajaradi: hudud chetida tirqichli 10 sm bo‘lgan bezakli apelsin daraxtlari katta beton idishlarda ekiladi. Ulardan keyin, uyni ko‘chadan ajratadigan xandaq mavjud. Kirishga urinishda signalizatsiya ishga tushadi, politsiyaga avtomatik chaqiruv yuboriladi va ichki yoritish qizilga o‘zgaradi.

Eng mustahkam qismi — yashirin temir-beton «xavfsiz xona», 900 kg vaznli zirhlangan eshik va havo filtratsiya tizimi bilan jihozlangan. U AQSH Armiyasi Injener korpusi standartlariga muvofiq qurilgan. O‘tmaydigan «aqlli» shisha uchun taxminan $1 mln sarflangan, kirish xavfsizlik tizimlariga yana $1 mlndan ortiq mablag‘ ketgan.

AQSHda boy shaxslar uylarida qo‘llaniladigan boshqa xavfsizlik yechimlari qatorida yuzni va ko‘z irisini aniqlaydigan biometrik kirish tizimlari, har biri $175 minggacha bo‘lgan qo‘riqchi itlar, zirhlangan ofroud mashinalar, masalan, modifikatsiya qilingan «Land Rover Defender» (ularda yongizlik to‘siqlari va atirli suv sepgichlari (pepper sprays) o‘rnatilgan) ishlatyapti.