Европа Иттифоқи Россия нефтидан тўлиқ воз кечиш режасини кечиктирмоқда

Еврокомиссия вакили Анна-Кайса Итконеннинг маълум қилишича, ҳужжат кун тартибидан чиқарилган ва уни кўриб чиқишнинг янги санаси белгиланмаган. «Reuters» нашрининг ёзишича, бу қарорга АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши ҳарбий амалиёти натижасида юзага келган «жорий геополитик вазият» сабаб бўлган. Аслида ЕИ 2027-йил охиригача Россия нефтидан қонуний даражада тўлиқ воз кечишни мақсад қилган эди. Бироқ Яқин Шарқдаги кескинлик Саудия Арабистони ва Қатар каби йирик етказиб берувчиларнинг фаолиятига салбий таъсир кўрсатиб, нархларнинг кескин кўтарилишига олиб келди.

Европа Иттифоқи Россия ресурслари ўрнини Форс кўрфази давлатлари ҳисобига тўлдиришни режалаштирган эди. Аммо Эрон томонидан Ҳўрмуз бўғозининг тўсилиши ва Қатарнинг Рас-Лаффандаги СТГ мажмуасига берилган ракета зарбалари бу режаларни хавф остида қолдирди. Қатардаги заводни қайта тиклаш учун 3 йилдан 5 йилгача вақт кераклиги ҳисоб-китоб қилинган. Бу эса Европада газ нархининг бир кунда 32 фоизга ошиб, минг метр куб учун 873,5 долларга етишига сабаб бўлди.

Иқтисодий хатарлар

Европа Марказий банки таъминотдаги узилишлар евроҳудудда инфляцияни 6,3 фоизгача кўтариши ва қисқа муддатли рецессияни келтириб чиқариши мумкинлигидан огоҳлантирди. «Bloomberg» нашри ушбу вазиятни Владимир Путин учун «улкан совға» деб атади. Чунки жаҳон бозорида нефт нархининг ошиши Россияга Украинадаги урушни молиялаштириш учун қўшимча даромад келтирмоқда. ЕИ мулозимлари АҚШ ва Исроилнинг ушбу инқироздан чиқиш бўйича аниқ режаси борлигига шубҳа билан қарамоқда.

Шундай шароитда Путин фурсатдан фойдаланиб, Европага Россия нефти ва газини яна сотиб олишни таклиф қилди. Бироқ ЕИнинг энергетика бўйича комиссари Дан Йоргенсен бу таклифни кескин рад этди. Унинг таъкидлашича, Россия импортидан воз кечиш ЕИнинг принципиал позицияси бўлиб, Яқин Шарқдаги инқироз буни ўзгартира олмайди.

«Биз узоқ вақт давомида Россияга қарам бўлдик, бу эса Путинга бизни шантаж қилиш имконини берди. Келажакда биз Россиядан ҳатто битта молекула ҳам импорт қилмаймиз», — деди комиссар.

Статистик кўрсаткичлар

Украинадаги уруш бошлангунига қадар Россия ЕИ газ импортининг 40 фоиздан ортиғини таъминлаган. 2025-йилга келиб бу кўрсаткич 13 фоизга, Россия нефтининг улуши эса атиги 1 фоизгача тушган эди. ЕИ ушбу тарихий ютуқни сақлаб қолишга интилса-да, ҳозирги энергетик вакуум чекловларни ҳуқуқий жиҳатдан мустаҳкамлашни қийинлаштирмоқда.

Европа етакчилари ҳозирда икки ўт орасида қолган: бир томондан Россияга иқтисодий босимни давом эттириш, иккинчи томондан эса Яқин Шарқдаги уруш келтириб чиқарган энергетик касоддан омон чиқиш. Нефт эмбаргосининг кечиктирилиши Брюсселнинг вазиятни назорат қилиш учун вақт ютишга уринаётганидан далолат беради.

Агар Яқин Шарқдаги қамал давом этса, Европа янада қатъийроқ иқтисодий тежамкорлик чораларига ўтишига тўғри келиши мумкин.