Armaniston gaz narxi oshirilsa KXSHT va YOIIdan chiqish bilan tahdid qildi

Armaniston parlamenti spikeri Alen Simonyan agar Rossiya tomoni tabiiy gaz narxini oshirish bo‘yicha qaror qabul qilsa, Yerevan ham o‘z navbatida KXSHT va YOIIdan chiqib ketishini ta’kidladi. Shunga qaramay, siyosatchi bunday ssenariy amalga oshishiga shubha bildirdi, chunki avvalroq Bosh vazir Nikol Pashinyan va Vladimir Putin o‘rtasida «samarali» muloqot bo‘lib o‘tgan. Biroq Armanistonning KXSHTdagi ishtirokini muzlatib qo‘ygani va Yevropa Ittifoqi bilan yaqinlashish kursini tanlagani ikki tomonlama aloqalardagi sovuqchilikni yaqqol namoyon etmoqda.

Nikol Pashinyan Qorabog‘dagi qurolli to‘qnashuvlar paytida KXSHTning harakatsizligini tanqid qilib, tashkilot o‘z majburiyatlarini bajarmaganini arman xalqiga tushuntirib bera olmasligini aytdi. Bunga javoban Vladimir Putin Yerevanni Yevropa Ittifoqi va YOIIga bir vaqtning o‘zida a’zo bo‘lish imkonsiz ekanidan ogohlantirdi. Rossiya prezidenti Armanistonga gaz hozirda imtiyozli narxda — ming metr kubini 177,5 dollardan yetkazib berilayotganini, Yevropada esa bu ko‘rsatkich 600 dollardan ortiq ekanini eslatib o‘tdi.

Rossiya Bosh vaziri o‘rinbosari Aleksey Overchukning fikricha, Armanistonning G‘arb bilan yaqinlashuvi Moskvani iqtisodiy aloqalarni qayta ko‘rib chiqishga majbur qiladi. Ushbu siyosiy bahslar fonida ikki davlat o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi allaqachon 5,1 mlrd dollarga qisqargan. Endi Armaniston fuqarolari Yevropa integratsiyasi va YOII o‘rtasida yakuniy tanlovni amalga oshirishi kerak bo‘ladi, bu esa mintaqadagi geosiyosiy muvozanatni butunlay o‘zgartirib yuborishi mumkin.

Gaz narxi va iqtisodiy bosim

Rossiya tomoni gaz narxini Armaniston uchun «siyosiy instrument» sifatida ishlatayotgani haqidagi taxminlar Yerevanni muqobil energiya manbalarini izlashga undamoqda. Vladimir Putin Armaniston hukumati energiya tashuvchilar narxini belgilashning boshqacha usullarini talab qilayotganini tan oldi. Agar gaz narxi bozor qiymatigacha ko‘tarilsa, bu Armaniston iqtisodiyoti uchun og‘ir zarba bo‘lishi va ijtimoiy noroziliklarni keltirib chiqarishi tayin.

Shu sababli, Yerevan Yevropa Ittifoqi bilan iqtisodiy sheriklikni kuchaytirish orqali Rossiyaga bo‘lgan energetik qaramlikni kamaytirishni maqsad qilgan. Biroq YOII doirasidagi imtiyozlardan mahrum bo‘lish va Rossiya bozorining yopilishi Armaniston uchun katta yo‘qotish bo‘lishi mumkin.

KXSHTdan chiqishning harbiy oqibatlari

Armanistonning KXSHTdan chiqishi nafaqat iqtisodiy, balki xavfsizlik sohasida ham jiddiy o‘zgarishlarga olib keladi. Nikol Pashinyan tashkilotning xavfsizlik kafolatlari ishlamayotganini bir necha bor ta’kidlagan. Agar Yerevan blokni tark etsa, Rossiyaning Gyumridagi harbiy bazasi taqdiri ham so‘roq ostida qoladi.

G‘arb davlatlari Armanistonni qo‘llab-quvvatlashini bildirsa-da, hozircha Rossiyaning harbiy va energetik ta’sirini to‘liq almashtira oladigan kafolatlar taqdim etolganicha yo‘q. Shu bois, Alen Simonyanning bayonoti ko‘proq Moskva bilan muzokaralarda ustunlikka erishish va gaz narxini saqlab qolishga qaratilgan «siyosiy demarsh» sifatida ham baholanmoqda.