Surxondaryoda issiqxona yuritish Toshkentdan 2,5 baravar arzonroq
O‘zbekiston hududlari kesimida issiqxona xo‘jaliklari samaradorligini belgilovchi asosiy omillar — quyosh nurlanishi (insolyatsiya), tashqi harorat va energiya sarfi bo‘yicha Surxondaryo viloyati mutlaq yetakchilik qilmoqda.
Ilmiy tadqiqotlarga ko‘ra, qish oylarida issiqxonada optimal (+18…+22°C) haroratni saqlash uchun ketadigan xarajatlar hududning iqlimiga bevosita bog‘liq. Masalan, yanvar oyida Toshkentda o‘rtacha harorat +6°C ni tashkil etsa, Termizda bu ko‘rsatkich +10,8°C ga teng. Bu kichik farq isitish xarajatlarida geometrik o‘sishga sabab bo‘ladi. Natijada, Toshkent viloyatida 1 tonna mahsulot yetishtirish tannarxi 11,9 mln so‘m bo‘lsa, Surxondaryoda atigi 4,9 mln so‘mni tashkil etadi.
Surxondaryoning Termiz va Sherobod hududlari yillik quyosh nuri tushishi bo‘yicha respublikada eng yuqori ko‘rsatkichlarga ega. Yuqori insolyatsiya darajasi fotosintez jarayonini tezlashtiradi va sun’iy yoritishga bo‘lgan ehtiyojni kamaytiradi. Bu nafaqat energiyani tejaydi, balki o‘simliklarning tezroq o‘sishi va hosildorlikning oshishini ta’minlaydi. Qishning yumshoq kelishi esa isitish tizimlariga bo‘lgan yuklamani kamaytirib, moliyaviy barqarorlikni oshiradi.
Sheroboddagi yirik agropark loyihasi
Hududning agroklimatik afzalliklaridan foydalanish maqsadida Sherobod tumanida 940 gektar maydonda ulkan agropark barpo etilishi rejalashtirilgan. Ushbu loyiha aynan yuqori insolyatsiya va qulay iqlim sharoitiga ega hududda joylashgani bilan strategik ahamiyatga ega. Majmua ishga tushishi bilan issiqxona mahsulotlari tannarxi keskin pasayishi, ichki bozorda narxlar barqarorlashishi va mamlakatning eksport salohiyati ortishi kutilmoqda.
Mutaxassislarning fikricha, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish qishloq xo‘jaligida raqobatbardoshlikni oshirishning eng samarali yo‘lidir. Surxondaryo misoli shuni ko‘rsatadiki, to‘g‘ri tanlangan hudud xarajatlarni kamaytirish bilan bir qatorda, yil davomida uzluksiz hosil olish imkonini beradi. Bu esa issiqxona egalari uchun avariyaviy holatlar xavfini kamaytirib, ishlab chiqarish zanjirining mustahkamligini ta’minlaydi.
Tannarx va samaradorlik tahlili
Issiqxona mahsulotlarining tannarxidagi farq hududlararo iqtisodiy raqobatni belgilab bermoqda. Surxondaryoda yetishtirilgan mahsulot Toshkentdagiga nisbatan 2,5 baravar arzon bo‘lishi, janubiy viloyatning nafaqat ichki bozorda, balki tashqi bozorlarda ham ustunlikka ega ekanini anglatadi. Energiya resurslari narxi ortib borayotgan sharoitda, tabiiy issiqlik va yorug‘likdan foydalanish eng muhim tejamkorlik omiliga aylanmoqda.
Shu tariqa, Surxondaryo viloyati O‘zbekistonning asosiy «issiqxona habi»ga aylanishi uchun barcha imkoniyatlarga ega. Sheroboddagi agropark kabi loyihalar esa ushbu salohiyatni to‘liq ro‘yobga chiqarishga xizmat qiladi. Bu nafaqat tadbirkorlar uchun foydali, balki aholi uchun yil davomida arzon va sifatli qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini yetkazib berish kafolatidir.
