Tojikistonda oltin quymalari bir haftada 5,3 foiz qimmatladi

Tojikiston Milliy banki ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi bir hafta ichida uning o‘lchovli oltin quymalari narxi o‘rtacha 5,3 foizga ko‘tarilgan. Masalan, 7-avgust holatiga ko‘ra, 5 grammlik oltin quymaning sotuv narxi 6,6 ming somoniyni (712 dollar) tashkil etgan bo‘lsa, 31-iyul kuni bu ko‘rsatkich 6,2 ming somoniy (677 dollar) edi.

Shunga o‘xshash o‘sish boshqa vazn toifalarida ham kuzatilgan. 10 grammlik quymaning narxi 12,4 ming somoniydan (1340 dollar) 13 ming somoniygacha (1411 dollar), 20 grammlik quymaniki esa 24,6 ming somoniydan (2667 dollar) 25,9 ming somoniygacha (2808 dollar) oshgan. 50 grammlik quymaning narxi 61,3 ming somoniydan (6644 dollar) 64,5 ming somoniygacha (6998 dollar), 100 grammlik quymaniki esa 122,5 ming somoniydan (13 ming 280 dollar) 129 ming somoniygacha (13 ming 988 dollar) ko‘tarilgan. Shunday qilib, quymaning vazniga qarab narxlar 5,2–5,3 foiz oralig‘ida oshgan.

Bir hafta ichida oltin quymalarini qayta sotib olish narxlari ham ko‘tarildi. 7-avgust holatiga ko‘ra, Tojikiston Milliy banki 5 grammlik quymani 6,4 ming somoniy (698 dollar), 10 grammlikni 12,8 ming somoniy (1383 dollar), 20 grammlikni 25,4 ming somoniy (2753 dollar), 50 grammlikni 63,3 ming somoniy (6859 dollar) va 100 grammlikni 126,5 ming somoniydan (13 ming 711 dollar) qayta sotib olmoqda.

Biroq, haftalik o‘sish bahor oylarida kuzatilgan keskin pasayishni hali to‘liq qoplay olmadi. Agar narxlar 28-fevral holati bilan taqqoslansa, Tojikiston Milliy bankining oltin quymalari hozir ham o‘sha davrga nisbatan 19,2–19,5 foizga arzon.

Hatto 30-mart bilan solishtirilganda ham hozirgi narxlar 6,2–6,3 foizga pastligicha qolmoqda. Demak, mart oyidagi pasayish hali to‘liq qoplanmagan, biroq avgust boshida bozorda narxlar yana yuqoriga qarab o‘sishni boshlagan.

Tojikiston Milliy banki oltin quymalarining sotuv va qayta xarid narxlarini har kuni somoniyda belgilaydi. Regulyatorning tushuntirishicha, narxlar «London Bullion Market Association»ning ertalabki fiksing ko‘rsatkichlari asosida hisoblanadi. Shu sababli jahon bozoridagi narx o‘zgarishlari Tojikistondagi oltin quymalari narxiga ham tez aks etadi.

Pandemiya davri bo‘lgan 2020-yilda Tojikiston Milliy bankining oltin quymalari narxi rekord darajada — 43 foizga oshgan edi. Keyingi ikki yil davomida esa narxlar pasaydi: 2021-yilda 4,1 foizga, 2022-yilda 9 foizga. Shundan so‘ng o‘sish qayta tiklandi: 2023-yilda 21,5 foizga, 2024-yilda 25,8 foizga, 2025-yilda esa qariyb 39 foizga ko‘tarildi.

Jahon bozori: oltin yana tez sur’atlarda qimmatlamoqda

Avgust oyi boshida jahon oltin bozoridagi vaziyat bahor va yoz boshidagi holatga nisbatan keskin o‘zgardi.
«MarketWatch» ma’lumotlariga ko‘ra, 7-avgust kuni kun o‘rtalariga kelib oltin narxi yana 1,6 foizga oshib, bir troya unsiyasi uchun taxminan 4 370,9 dollarga yetgan. Hafta boshidan buyon esa metall narxi qariyb 6 foizga ko‘tarilib, yanvar oyidan buyon eng yaxshi haftalik natijani qayd etmoqda.

Bu oldingi oylardagi pasayishdan keyingi sezilarli tiklanishdir. Iyun oyi oxirida oltin narxi qariyb yetti oy ichida ilk bor bir troya unsiyasi uchun 4 ming dollardan pastga tushgan edi. «Reuters» bunga asosan AQSH dollarining mustahkamlanishi va AQSH Federal zaxira tizimi foiz stavkasini oshirishi mumkinligi haqidagi kutilmalar sabab bo‘lganini yozgandi.

Avgust boshidan esa vaziyat teskari tomonga o‘zgara boshladi. 5-avgust kuni COMEX birjasida oltin fyucherslari bir savdo sessiyasining o‘zida 3,67 foizga qimmatlab, bir troya unsiyasi uchun 4 245,8 dollarga yetdi. Bu mart oyidan buyon pul ifodasidagi eng yirik bir kunlik o‘sish bo‘ldi.

«The Wall Street Journal» bu o‘sishga dollar kursining pasayishi, AQSH davlat obligatsiyalari daromadliligining kamayishi va Federal zaxira tizimining keyingi qarorlariga doir kutilmalarning o‘zgarishi sabab bo‘lganini qayd etgan.

Oltin narxiga nimalar ta’sir qilmoqda?

Oltin narxining asosiy omillaridan biri markaziy banklar tomonidan shakllantirilayotgan talab bo‘lib qolmoqda. Jahon oltin kengashi (World Gold Council) ma’lumotlariga ko‘ra, faqat iyun oyining o‘zida markaziy banklar oltin zaxiralarini jami 51 tonnaga ko‘paytirgan. Yilning birinchi yarmi yakunlariga ko‘ra, eng yirik xaridor Polsha bo‘lib, u 82 tonna oltin sotib olgan. Keyingi o‘rinlarda O‘zbekiston — 41 tonna, Xitoy — 40 tonna va Qozog‘iston — 27 tonna bilan qayd etilgan.

Jahon oltin kengashi ta’kidlashicha, bozor hozir bir vaqtning o‘zida bir nechta omillar ta’sirida qolmoqda. Ular orasida yirik markaziy banklarning pul-kredit siyosati bo‘yicha kutilmalar, dollar kursi, AQSH obligatsiyalari daromadliligi hamda geosiyosiy noaniqliklar mavjud.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Qozog‘istonning xalqaro zaxiralari 12 milliard dollarga kamaygandi.