Qozog‘iston benzin va dizel eksportiga qo‘yilgan taqiqni uzaytirdi

Qozog‘iston Energetika vazirligi benzin, dizel yoqilg‘isi va ayrim neft mahsulotlarini mamlakatdan olib chiqishga qo‘yilgan cheklovlarni yana olti oy muddatga uzaytirdi. Bu haqda Qozog‘istonning «Qazinform» axborot agentligi vazirlikning tegishli buyrug‘iga tayanib xabar berdi.

Qozog‘iston energetika vaziri Yerlan Akkenjenov 2026 yil 30-oktabrda imzolagan 397-n/q sonli buyruqqa muvofiq, avtomobil transporti orqali benzin, dizel yoqilg‘isi va ayrim turdagi neft mahsulotlarini xorijga olib chiqish 2026 yil 22-noyabrdan to 2027 yil 22-maygacha to‘liq taqiqlanadi.

Cheklov faqat uchinchi mamlakatlarga emas, balki «Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi» («YOII») a’zolariga yetkazib berishga ham birdek tatbiq etiladi. Rossiya, Qirg‘iziston, Belarus va Armaniston bilan bir qatorda boshqa yo‘nalishlarga, xususan, O‘zbekistonga avtomobil transporti orqali eksport qilish ham ushbu yangi tartib doirasiga tushadi.

Vazirlik buyrug‘i temir yo‘l orqali ham ayrim neft mahsulotlarini eksport qilishni cheklaydi. Bundan tashqari, 2027 yil 1-yanvardan 30-iyungacha «YOII» bojxona hududidan tashqariga ayrim neft mahsulotlarini olib chiqishga alohida qat’iy taqiq joriy etiladi.

Hujjatga ko‘ra, vazir buyrug‘i 10 kunlik rasmiy e’lon qilish muddati o‘tgach, 2026 yil 16-noyabrdan qonuniy kuchga kirishi belgilangan. Ammo eksport cheklovlarining asosiy qismi 22-noyabrdan boshlab amal qiladi.

Qaysi mahsulotlarni eksport qilish mumkin emas?

Yangi buyruqda eksport cheklovlari transport turi va mahsulot toifasiga qarab belgilangan.

Avtomobil transporti orqali 22-noyabrdan 2027 yil 22-maygacha quyidagi mahsulotlarni olib chiqish taqiqlanadi:

- avtomobil benzini;
- dizel yoqilg‘isi;
- ayrim yengil neft distillyatlari;
- boshqa belgilangan turdagi neft mahsulotlari va ularning ayrim aralashmalari.

Shu bilan birga, hujjatda muayyan istisnolar ham saqlab qolingan. Masalan, avtomobil transporti orqali eksportda moylash moylari taqiqqa kiritilmaydi. Shuningdek, avtomobilning zavodda o‘rnatilgan odatiy yoqilg‘i bakidagi yoqilg‘ini bir sutkada bir martadan ortiq bo‘lmagan holda chegaradan olib chiqishga ruxsat beriladi.


Nega Qozog‘iston eksportni cheklamoqda?

Qozog‘iston hukumati eksport cheklovlarini ichki bozorda neft mahsulotlari ta’minotining barqarorligini ta’minlash va energetik xavfsizlikni saqlab qolish zarurati bilan izohlamoqda.

Bunday keskin choralar mamlakatda ilk bor qo‘llanilayotgani yo‘q. Benzin, dizel va ayrim neft mahsulotlarini avtomobil va temir yo‘l orqali eksport qilishga taqiq 2025 yil 20-noyabrdan boshlangan edi. 2026 yil 30-apreldagi 175-n/q sonli buyruq bilan ushbu cheklovlar 21-maydan 21-noyabrgacha yana olti oyga uzaytirilgan. Yangi hujjat esa aynan ushbu muddat yakunlanishi arafasida navbatdagi cheklov davrini belgilamoqda.

Qozog‘iston Bosh vaziri Oljas Bektenov 2026 yil 20-iyunda o‘tkazilgan hukumat yig‘ilishida mamlakatdagi neftni qayta ishlash zavodlari odatiy tartibda ishlayotgani va ichki bozor ehtiyojlarini to‘liq qoplayotganini bildirgan.

O‘sha vaqtda benzin, dizel va aviatsiya yoqilg‘isining umumiy zaxirasi 1 million tonnadan oshgani ma’lum qilingan. Hukumat mamlakatda yoqilg‘i-moylash materiallari taqchilligi yo‘qligini alohida ta’kidlagan.

Xuddi shu yig‘ilishda yoqilg‘ini noqonuniy olib chiqishga qarshi nazoratni keskin kuchaytirish masalasi ham muhokama qilingan. Qozog‘iston Bosh vazirining rasmiy saytida keltirilgan ma’lumotlarga ko‘ra, davlat organlariga yoqilg‘i ishlab chiqarish, tashish va zaxiralarini muntazam nazorat qilib borish vazifasi topshirilgan.