Yaponiyaning «Temir xonim»i Takaichi qishki saylovlarda g‘alaba qozondi

Yaponiyada o‘tkazilgan navbatdan tashqari parlament saylovlari mamlakat siyosiy hayotida yangi bosqichni boshlab berdi. Bosh vazir Sanae Takaichi boshchiligidagi koalitsiya qishning qattiq sovuqlari va noqulay ob-havo sharoitiga qaramasdan, saylovchilarning keng qo‘lloviga erishib, ishonchli g‘alaba qozondi. Natijada Takaichi o‘zining iqtisodiy, moliyaviy va harbiy siyosatini amalga oshirish uchun mustahkam siyosiy tayanchga ega bo‘ldi.

Qishki saylov va kutilmagan faollik

Bu saylov Yaponiya tarixida kam uchraydigan holatlardan biri sifatida qayd etildi. Mamlakatda saylovlar odatda bahor yoki kuz faslida o‘tkaziladi, ammo Takaichi shaxsiy reytingi yuqori bo‘lgan paytda, qish faslida navbatdan tashqari saylov chaqirishga qaror qildi. Qator hududlarda kuchli qor yog‘ishi transport harakatini izdan chiqardi, ayrim saylov uchastkalari esa ertaroq yopilishga majbur bo‘ldi. Shunga qaramasdan, saylovchilar faolligi yuqori bo‘ldi va bu hokimiyatga bo‘lgan ishonch belgisi sifatida baholandi.

Parlamentda mutlaq ustunlik

Saylov natijalariga ko‘ra, Liberal-demokratik partiya quyi palatadagi 465 o‘rindan taxminan 328 tasini qo‘lga kiritgan. Bu partiyaga saylov yakunlangandan so‘ng ikki soat o‘tmasdanoq mutlaq ko‘pchilikni ta’minladi. Koalitsiya sherigi bo‘lgan Yaponiya innovatsiyalar partiyasi bilan birgalikda esa hukumat parlamentda «superko‘pchilik»ka ega bo‘ladi. Bu esa qonunchilik tashabbuslarini, jumladan, iqtisodiy islohotlar va xavfsizlik siyosatiga oid qarorlarni oson qabul qilish imkonini beradi.

«Temir ayol» imiji va jamoatchilik qo‘llovi

64 yoshli Sanae Takaichi Yaponiya tarixidagi ilk ayol bosh vazir sifatida allaqachon ramziy shaxsga aylangan. U o‘zini Britaniyaning «Temir ayoli» Margaret Tetcherdan ilhomlangan siyosatchi sifatida ko‘rsatib keladi. Qat’iyatli, to‘g‘riso‘z va mehnatkash sifatida shakllangan imiji ayniqsa yosh saylovchilar orasida katta qiziqish uyg‘otdi. Ijtimoiy tarmoqlarda faollik, shaxsiy uslub va hatto kundalik ishlatadigan buyumlarigacha ommalashib, «sanakatsu», ya’ni «Sanaega ishtiyoq» deb atalgan tendensiyani keltirib chiqardi.

Iqtisodiy siyosat va bozorlar xavotiri

Takaichining asosiy va’dalaridan biri oziq-ovqat mahsulotlariga nisbatan 8 foizlik iste’mol solig‘ini vaqtincha to‘xtatish bo‘ldi. Bu chora aholining xarid qobiliyatini saqlab qolish va inflatsiya bosimini yumshatishga qaratilgan. Biroq investorlar va moliya bozorlari bu rejani xavf bilan qabul qildi. Sababi Yaponiya rivojlangan davlatlar orasida eng katta davlat qarziga ega mamlakat hisoblanadi. Mutaxassislar soliq tushumlarining kamayishi budjet barqarorligiga qanday ta’sir qilishini savol ostiga qo‘ymoqda.

Tashqi siyosatda keskin burilish

Takaichi hukumatining eng bahsli yo‘nalishlaridan biri tashqi va harbiy siyosat hisoblanadi. U mamlakat mudofaa salohiyatini oshirish va xavfsizlikni kuchaytirish zarurligini ochiq aytmoqda. Ayniqsa, Tayvan atrofidagi ehtimoliy nizolar yuzasidan bergan bayonotlari Pekin bilan munosabatlarni keskinlashtirdi. Xitoy buni ichki ishlarga aralashuv sifatida baholab, iqtisodiy qarshi choralar ko‘rib, o‘z fuqarolarini Yaponiyaga safar qilmaslikka chaqirgan edi.

AQSH qo‘llovi va geosiyosiy hisob-kitoblar

Shu bilan birga, Takaichi AQSH tomonidan ochiq qo‘llab-quvvatlanmoqda. AQSH prezidenti Donald Tramp uni to‘liq qo‘llab-quvvatlashini bildirib, Oq uyga rasmiy tashrif bilan taklif qildi. Bu qo‘llov Yaponiyaning AQSH bilan harbiy va strategik hamkorligini yanada mustahkamlashi mumkin. Tahlilchilarga ko‘ra, bu holat Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi geosiyosiy muvozanatga ham ta’sir ko‘rsatadi.

Xitoy bilan munosabatlar istiqboli

Takaichining saylovdagi ishonchli g‘alabasi Xitoy uchun noxush signal sifatida qabul qilinmoqda. Pekin uni Yaponiyaning harbiy o‘tmishini qayta tiklashga urinayotgan siyosatchi sifatida ko‘rsatib keladi. Endi esa uning kuchli siyosiy mandati Yaponiya mudofaa dasturlarini tezlashtirishi mumkin. Shu bilan birga, Yaponiya mudofaa vaziri Shinjiro Koidzumi Xitoy bilan muloqotni saqlab qolish zarurligini ta’kidladi.

Yangi davr oldidan Yaponiya

Saylov natijalari Yaponiyada siyosiy barqarorlikni tiklagan bo‘lsa-da, mamlakat oldida jiddiy sinovlar turibdi. Iqtisodiy islohotlar, davlat qarzi, tashqi siyosatdagi keskinlik va mintaqaviy xavfsizlik masalalari Takaichi hukumati uchun asosiy imtihon bo‘ladi. Mutaxassislar fikricha, uning qat’iyatli uslubi Yaponiyani oldinga yetaklashi ham, yangi ziddiyatlarni keltirib chiqarishi ham mumkin.