Turkiya, Saudiya Arabistoni va Pokiston jamoaviy mudofaa kelishuvini imzoladi

Turkiya, Saudiya Arabistoni va Pokiston 7-avgust kuni Yaqin Sharqdagi yuqori mojaroli vaziyat fonida jamoaviy mudofaa to‘g‘risidagi kelishuvni imzoladi. Bu haqda «Reuters» agentligi xabar berdi.

Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘gan, Saudiya Arabistoni valiahd shahzodasi va bosh vaziri Muhammad bin Salmon hamda Pokiston bosh vaziri Shahboz Sharif Makka shahridagi Al-Haram masjidida juma namozini ado etdi. Uch davlat rahbarlari rasmiy tadbirlar doirasida Makkaga tashrif buyurdi va namozdan so‘ng ikki tomonlama hamda uch tomonlama uchrashuvlar o‘tkazdi.

Makka shahrida kelishuv imzolanganidan so‘ng berilgan qo‘shma bayonotda aytilishicha, hujjat har qanday tajovuz harakatlarining oldini olishni kuchaytirishga qaratilgan. Unga ko‘ra, uch davlatdan biriga qilingan qurolli hujum qolgan ikki davlatga ham qilingan hujum sifatida ko‘rib chiqiladi.

Hozircha ushbu kelishuv yuridik jihatdan majburiy kuchga egami yoki jamoaviy mudofaa doirasida qanday darajada ishtirok etishni nazarda tutishi aniq emas. Biroq, hatto kelishuv ramziy ahamiyatga ega bo‘lgan taqdirda ham, ushbu uch davlat o‘rtasidagi hamkorlikning ahamiyatini kam baholab bo‘lmaydi. Turkiya NATOdagi ikkinchi yirik armiyaga ega davlat hisoblanadi. Saudiya Arabistoni islom dinining eng muqaddas maskanlariga egalik qiladi, dunyodagi eng yirik neft eksportchilaridan biri va Fors ko‘rfazi davlatlari orasida mudofaa sohasida yetakchi hisoblanadi. Pokiston esa yadroviy qurolga ega yagona musulmon davlati hisoblanadi.

«Ushbu kelishuv hech qaysi muayyan tomonga qarshi qaratilmagan. U mintaqa boshqa davlatlari uchun ham ochiq va mavjud ikki tomonlama yoki ko‘p tomonlama kelishuvlarni bekor qilmaydi hamda ularning o‘rnini bosmaydi», — dedi turkiyalik noma’lum amaldor jurnalistlarga.

Shu bilan birga, agentlik materiallarida qayd etilishicha, mintaqa davlatlarini eng ko‘p tashvishga solayotgan masala — Eron va Isroil tomonidan ehtimoliy keskinlashuv xavfi hisoblanadi.

Ayni paytda mudofaa sohasidagi hamkorlik amalda ham davom etmoqda. Masalan, Pokiston bahor oylarida Saudiya Arabistoniga Eron hujumlaridan himoya qilish maqsadida 8 ming nafargacha harbiy, jangovar samolyotlar va havo mudofaa tizimlarini yuborgan. Pokistonlik harbiy mutaxassislar ham ko‘p yillardan beri Saudiya harbiylarini tayyorlashda ishtirok etib kelmoqda.

Turkiya bilan esa Ar-Riyod ko‘p million dollarlik dronlar yetkazib berish bo‘yicha shartnomalarni bog‘lamoqda. Turkiya tomoni bu kelishuvlarni o‘z tarixidagi «eng yirik» shartnomalar deb atagan.
Shuningdek, Turkiya va Pokiston kemasozlik hamda o‘quv-sinov samolyotlarini yaratish sohalarida hamkorlik qilib kelmoqda.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Turkiya turkiy dunyoga yangi «Turkic ID» tizimini taklif qilayotgani haqida yozgan edik.