2026-йилда олтин олди-сотдиси: жаҳон марказий банкларининг янги стратегияси
Марказий банклар олтин бўйича турлича стратегия танламоқда: айрим давлатлар захираларни ошираётган бўлса, бошқалари ликвидлик учун сотувга ўтмоқда. Ўзбекистон эса харид қилувчилар орасида етакчилардан бири бўлиб турибди.
© planet-today.com2026-йилда марказий банклар олтин бўйича турлича йўл тутмоқда: баъзи давлатлар захираларни ошираётган бўлса, бошқалари иқтисодий босимни юмшатиш учун сотувни афзал кўрмоқда. Бу ҳақда «Visual Capitalist» ёзди.
Олтин захираларини кўпайтирувчи давлатлар қаторида Полша, Ўзбекистон ва Хитой қайд этилган. Улар олтинни асосан молиявий хавфлар ва геосиёсий ноаниқликларга қарши «ҳимоя воситаси» сифатида кўрмоқда.
Бошқа томонда эса Россия ва Туркия каби давлатлар олтин захираларининг бир қисмини сотиб, иқтисодий босим ва ликвидлик етишмовчилигини юмшатишга ҳаракат қилмоқда.
Таҳлилга кўра, бу бўлиниш олтиннинг икки хил ролини яққол кўрсатади:
— геосиёсий хавфларга қарши «ҳимоя активи»
— ва қисқа муддатли молиявий ликвидлик манбаи.
Ўзбекистон 2026-йилда жаҳонда олтин сотиб олиш бўйича етакчи давлатлардан бири
Полша 2026-йилда дунё марказий банклари орасида олтин харид қилиш бўйича биринчи ўринни эгаллаб, йил бошидан буён 20 тоннадан ортиқ олтин қўшган. Бу кўрсаткич бошқа ҳар қандай марказий банкдан юқори ҳисобланади.
Бу харидлар кенг кўламли узоқ муддатли стратегиянинг бир қисми бўлиб, Полша олтин захирасини 700 тонна даражага етказишни мақсад қилган. Бу эса НАТОнинг шарқий қанотидаги хавфсизликка доир хавотирлар кучайгани билан боғланади.
Шу билан бирга, Ўзбекистон ва Қозоғистон ҳам олтин захираларини ошириш тенденциясини давом эттирмоқда. Бу Марказий Осиё иқтисодиётларида олтинни барқарорлик ва молиявий хавфсизлик воситаси сифатида кўриш амали кучайиб бораётганини кўрсатади.
Доллар захираларидан диверсификация
Россия марказий банкининг тахминан 300 миллиард долларлик активлари 2022-йилда музлатиб қўйилгани глобал захираларни бошқариш тизимида бурилиш нуқтаси бўлди.
Шундан сўнг, Хитой ва Марказий Осиёдаги бир қатор давлатлар олтин харидини тезлаштирди. Улар олтинни шундай захира активи сифатида кўра бошлади: у хорижий ҳукуматлар таъсиридан ташқарида сақланиши мумкин.
Фиат валюталардан фарқли равишда, олтинга бошқа давлат юрисдикцияси таъсир қилмайди. Шу сабабли геосиёсий бўлиниш кучаяётган шароитда у жуда жозибадор актив ҳисобланади.
Кичикроқ харидорлар ҳам, жумладан Камбожа ва Сербия, ўз олтин захираларини босқичма-босқич ошириб бормоқда.
Россия ва Туркия нима учун олтин сотмоқда?
Россия ва Туркия 2026-йилда олтинни энг кўп сотаётган давлатлар қаторида тилга олинмоқда.
Россия томонидан олтин сотилиши асосан молиявий босим ортиши билан боғланади. Ҳарбий харажатларнинг ўсиши ва санкциялар давлат молиясига қўшимча юк бўлиб тушмоқда. Шу сабабли олтин захираларининг бир қисми ликвидликни таъминлаш учун сотилмоқда.
Туркия ҳолатида эса сабаблар кўпроқ ички иқтисодий сиёсат билан боғлиқ. Туркия ҳукумати лира курсини барқарорлаштириш ва ички бозорда олтинга бўлган талабни бошқариш учун олтин захираларини қисман камайтирмоқда.
