60 тонна олтин бозорга чиқди: Туркия захиралари ва глобал нархларга таъсир
Туркиянинг йирик ҳажмда олтин сотиши жаҳон бозорида нархларга босим ўтказиб, геосиёсий инқироз даврида олтин динамикасига таъсир кўрсатди.
Туркия Марказий банки ўзининг олтин захираларини катта миқдорда қисқартирди – умумий қиймати 8 миллиард доллардан ортиқ бўлган тахминан 60 тонна қимматбаҳо металл сотилган ёки алмаштирилган. Бу кескин молиявий қадамлар қўшни Эрондаги ҳарбий можаро бошланганидан кейинги дастлабки икки ҳафта ичида амалга оширилган, деб хабар бермоқда «Bloomberg».
Ҳажм ва ўзгаришлар хронологияси
Туркия регуляторининг расмий статистикаси мамлакатнинг олтин-валюта захиралари тез ва кескин камайганини кўрсатмоқда. Эълон қилинган маълумотларга кўра, икки ҳисобот ҳафтаси давомида умумий қисқариш 58,4 тоннани ташкил этган:
2026-йил 13-мартгача бўлган ҳафта: захиралар 6 тоннага камайган
2026-йил 20-мартгача бўлган ҳафта: яна 52,4 тоннага пасайган
Бу қисқариш сўнгги пайтларда мамлакат стратегик захираларининг энг кескин камайишларидан бири ҳисобланади.
Савдолар механизми: тўғридан тўғри сотув ва своплар
Вазиятдан хабардор манбаларга кўра, Туркия Марказий банки металлни сотиш учун икки хил инструментдан фойдаланган. Олтиннинг бир қисми бозорда тўғридан тўғри сотилган.
Бироқ қарийб 60 тонна олтиннинг катта қисми своп битимлари доирасида гаров сифатида ишлатилган. Регулятор олтинни бериб, ўрнига хорижий валюта (доллар/евро) ёки турк лирасида қўшимча ликвидлик жалб қилган.
Жаҳон нархларига таъсир
Туркиянинг йирик ҳажмда олтинни сотиши Эрондаги можаро кучайган даврга тўғри келди. Одатда геосиёсий инқирозлар олтинга талабни оширади, аммо Туркиянинг бирданига катта ҳажмда бозорга чиқиши глобал нархларга пасайиш босимини юзага келтирган. Таҳлилчилар бу операциялар март ойида олтин бозоридаги нарх динамикасига салбий таъсир қилган омиллардан бири бўлганини қайд этмоқда.
Нима учун бу муҳим?
Туркиянинг 60 тонна олтинни шошилинч сотиши Яқин Шарқдаги уруш қўшни давлатлар молиявий барқарорлигига таъсир кўрсатаётганини кўрсатади. Олтин – марказий банклар учун «охирги таянч» актив ҳисобланади. Анқаранинг ҳозир айнан шу захирадан кенг фойдаланаётгани хорижий ликвидлик танқислиги кучайганидан далолат беради.
Туркия иқтисодиёти аллақачон юқори инфляция ва лира беқарорлиги билан курашаётган эди. Уруш эса бу босимни янада кучайтирган бўлиши мумкин. Валютани қўллаб-қувватлаш ёки муҳим импортни таъминлаш учун Марказий банк қисқа муддатли муаммоларни ҳал қилиш мақсадида олтин захираларидан фойдаланишга мажбур бўлган.
