«Таянч банк»дан «Гарант банк»кача: қайси банклар сўмда юқори фоизли омонатлар таклиф қиляпти?
Янги мижозлар сўмдаги омонатни ҳозир кўпи билан йиллик 23 фоизга очиши мумкин. Бироқ юқори ставка ҳар доим ҳам энг фойдали таклиф дегани эмас. Vaqt.uz банклардаги фойдали омонатлар фоизи, муддати, минимал суммаси ҳамда пулни муддатидан олдин олиш шартлари бўйича солиштирди.
Омонатларни солиштирганда одатда биринчи навбатда фоизига қаралади. Аммо бу ҳар доим ҳам энг кўп даромад ва қулайликни англатмайди.
Масалан, айрим омонатларда фоиз ставкаси паст бўлса-да, капитализация мавжудлиги, омонатни ечиб олиш ва пул киритиш имконияти кўпроқ қулайлик яратиши мумкин.
24 фоизли омонат бор, лекин ҳамма учун эмас
SQB’нинг «Имконият-2» омонати бўйича йиллик ставка 24 фоизни ташкил этади. Муддати — уч ой, минимал сумма — 1 млн сўм.
Бироқ банкнинг расмий шартларига кўра, омонат фақат SQB’даги амалдаги «Баракали» ёки «Фойда» омонатларини қайта расмийлаштириш орқали очилади. Бунинг учун эски омонат муддати тугашига камида 180 кун қолган бўлиши керак.
Демак, янги мижоз бошқа банкдан ёки уйидаги пулини олиб келиб, бу омонатни оддий тартибда очолмайди. Қолаверса, омонатни тўлдириш ва ундан қисман пул ечиш мумкин эмас.
Яна бир муҳим жиҳат: 24 фоиз — уч ойлик эмас, йиллик ставка. Уч ой давомида олинадиган даромад соддалаштирилган ҳисобда қарийб 6 фоиз бўлади. Яъни 100 млн сўм уч ойда тахминан 6 млн сўм даромад келтиради, 24 млн сўм эмас.
Ҳақиқий энг юқори ставка — 23 фоиз
Текширилган стандарт таклифлар орасида энг юқори номинал ставкани Таянч микромолия банкининг «Таянчим» омонати таклиф қилмоқда.
Таянч банк маълумотига кўра, ставка йиллик 23 фоиз, муддат 24 ой, минимал сумма эса 100 минг сўм. Фоизлар ҳар куни тўланади. Омонатни тўлдириш ва маблағнинг бир қисмини ечиб олиш имконияти ҳам мавжуд.
Агар 100 млн сўм бир йил давомида омонатда турса ва тўланган фоизлар қайта қўшилмаса, даромад тахминан 23 млн сўмни ташкил этади.
Қуйидаги жадвал расмий саҳифаларда текширилган, бозорда энг кўп эътибор тортаётган айрим таклифларни кўрсатади:
Банк ва омонат | Йиллик ставка ёки даромадлилик | Муддат ва минимал сумма | Муҳим шарт |
24% | 3 ой; 1 млн сўм | Фақат амалдаги «Баракали» ёки «Фойда» омонатини қайта расмийлаштириш мумкин. | |
23% | 24 ой; 100 минг сўм | Фоиз ҳар куни тўланади. Тўлдириш ва қисман ечиш мумкин. Эрта ёпилса, даромад 16% бўйича қайта ҳисобланади. | |
23% | 3 ой; 1 млн сўм | Фақат «Жозибали» ёки «Манфаатли» омонатидаги пулни қайта расмийлаштириш учун. | |
20,05%; капитализация билан 22% гача | 12 ой; юқори ставка учун камида 100 минг сўм | Фоизлар ҳар ой омонатга қўшилади. Тўлдириш ва қисман ечиш мумкин. | |
20% | 24 ой; 1 млн сўм | Фоиз ҳар куни картага тушади. Чексиз тўлдириш ва 1 000 000 сўмдан кам бўлмаган қолдиқ билан қисман ечиб олиш мумкин. | |
20% гача | 3–24 ой; 100 минг сўм | 20% ставка 24 ойлик вариантда. Омонат иловада очилади, тўлдириш ва ечиш шартлари танланади. | |
20% | 555 кун; 10 минг сўм | Фоиз ҳар куни тўланади. Дастлабки 333 кун тўлдириш мумкин, қисман ечиш мумкин эмас. | |
20% | 25 ой; 500 минг сўм | Тўлдириш ва камида 500 минг сўм қолдириб қисман ечиш мумкин. | |
20% | 24 ой; 1 млн сўм | Фақат онлайн очилади. Тўлдириш ҳамда муддатидан олдин қисман ёки тўлиқ ечиш мумкин эмас. | |
20% | 24 ойгача; 1 млн сўм | Банк офисида очилади. Олдин ёпилса, муддатга қараб ставка 0–15% гача тушади. |
Бу жадвал банкларнинг молиявий барқарорлиги ёки хизмат сифатига берилган баҳо эмас. Унда фақат омонатларнинг даромадлилиги ва асосий шартлари солиштирилган.
Рекламаларни текширинг
AVO банк омонати бўйича «йиллик 22 фоизгача даромадлилик»ни таклиф қилмоқда. Аммо расмий шартларда базавий ставка йиллик 20,05 фоиз экани кўрсатилган.
22 фоизга фоизларнинг ҳар ой омонатга қўшилиши, яъни капитализация ҳисобига эришилади. Кейинги ойда фоиз нафақат дастлабки пулга, балки олдинги ойда ҳисобланган фоизга ҳам қўшилади.
Масалан, банк ҳисоб-китобига кўра, 1 млн сўм бир йил охирида қарийб 1 млн 220 минг сўмга етади. Шундай қилиб, 20,05 фоизлик базавий ставка амалда 22 фоизга яқин даромад беради.
Бу ёмон шарт дегани эмас. AVO омонатини онлайн очиш, тўлдириш ва ундан қисман пул ечиш мумкин. Муддатидан олдин ечилганда ҳисобланган фоизлар ҳам йўқолмайди. Гап фақат шундаки, 22 фоизлик даромадлиликни бошқа банкдаги 22 фоизлик номинал ставка билан тўғридан-тўғри солиштириш нотўғри.
Интернетдаги омонат рўйхатлари тез эскирмоқда
Омонатларни солиштирувчи порталлар банк тарифлари ўзгарганидан кейин маълумотларни дарҳол янгиламаслиги мумкин.
Масалан, Bankxizmatlari порталида Mybank’нинг «My Capital Daromad» омонати 22 фоиз, TBC омонати эса 21 фоиз сифатида кўрсатилган. Бироқ Mybank’нинг расмий маҳсулот саҳифасида амалдаги ставка 18,5 фоизгача, TBC сайтида эса 20 фоизгача деб кўрсатилмоқда.
Яна бир мисол: айрим таққослаш сайтларида Anorbank’нинг 22 фоизлик «Барқарор» омонати ҳануз кўринади. Ваҳоланки, банк 2026 йил 1 июлдан янги «Барқарор» омонатларини расмийлаштириш тўхтатилганини эълон қилган.
Шу сабабли таққослаш сайтини бошланғич манба сифатида ишлатиш мумкин. Якуний қарордан олдин эса банкнинг расмий сайти, иловаси ва омонат шартномасидаги шартларни текшириш керак.
Омонат фоизлари пасаймоқда
2025 йил бошида айрим банклар сўмдаги омонатлар учун 27 фоизгача ставка таклиф қилган эди. Ҳозир янги мижозлар учун тасдиқланган энг юқори номинал ставка 23 фоиз атрофида.
Бозордаги умумий кўрсаткич ҳам пасайган. Марказий банк статистикасига кўра, жисмоний шахсларнинг муддатли депозитлари бўйича ўртача тортилган ставка 2025 йил мартдаги 22,1 фоиздан 2026 йил апрелда 19,9 фоизга тушган. Бу энг сўнгги эълон қилинган ўртача кўрсаткичдир.
Омонат банк учун маблағ жалб қилиш харажати ҳисобланади. Банкка қўшимча пул камроқ керак бўлса ёки бозордаги рақобат сусайса, ставкани пасайтириши мумкин. Фоизларнинг тушиши инфляциянинг секинлашиши фонида юз бермоқда. Шу билан бирга, Марказий банк асосий ставкани 14 фоизда сақлаб турибди.
Инфляцияни ҳисобга олганда даромад қанча?
Миллий статистика қўмитаси маълумотига кўра, 2026 йил июлида йиллик инфляция 6,4 фоизни ташкил этди.
23 фоизлик омонат ставкаси ҳозирги йиллик инфляциядан 16,6 фоиз пунктга юқори. Агар кейинги 12 ойда ҳам инфляция 6,4 фоиз атрофида қолса, омонатнинг реал даромади тахминан 15,6 фоиз бўлади.
Аммо бу фақат таққослаш. Кейинги бир йилда инфляция қанча бўлишини олдиндан аниқ билиб бўлмайди. Марказий банкнинг инфляцион таргети эса 5 фоизни ташкил қилади. Бунга яқин йилларда эришиш мақсад қилинган.
200 млн сўмлик кафолат фоизларни ҳам ўз ичига олади
Янги омонатлар бўйича кафолат бир банкда бир омонатчига 200 млн сўмгача амал қилади. Битта банкда бир нечта омонат ёки ҳисобварақ бўлса, уларнинг барчаси қўшиб ҳисобланади. Валютаси турлича бўлиши ҳам лимитни ўзгартирмайди.
Муҳими, қонунга кўра, кафолат суммасига асосий маблағ билан бирга ҳисобланган, аммо ҳали тўланмаган фоизлар ҳам киради.
Кафолат лимитидан чиқмасликни истаган омонатчи асосий суммани 200 млн сўмдан пастроқ сақлаши ёки маблағини бир нечта банкка бўлиб жойлаштириши мумкин.
Марказий банк изоҳига кўра, янги лимит қонун кучга кирганидан кейин очилган омонатларга тегишли. Қонун кучга киришидан олдин очилган муддатли ва жамғарма омонатлари эса миқдоридан қатъи назар тўлиқ кафолатланади.
Омонат танлашда бешта савол
Омонат очишдан олдин қуйидагиларни аниқлаш керак:
Кўрсатилган рақам номинал ставками ёки капитализация ҳисобга олинган даромадлиликми?
Омонат муддатидан олдин ёпилса, фоизлар сақланадими ёки қайта ҳисобланадими?
Омонатни тўлдириш ва ундан қисман пул ечиш мумкинми?
Фоизлар ҳар куни, ҳар ой ёки муддат охирида тўланадими?
Асосий сумма ва ҳисобланган фоизлар биргаликда 200 млн сўмлик кафолат лимитидан ошмаяптими?
100 млн сўмлик омонатда ставкалар орасидаги бир фоиз пункт фарқ бир йилда 1 млн сўмга тенг. Аммо пул муддатидан олдин керак бўлиб қолса, айрим омонатларда йўқотиладиган фоиз бундан анча кўп бўлиши мумкин.
Шунинг учун энг баланд рақам автоматик равишда энг яхши омонат дегани эмас. Энг мақбул таклиф — шартлари пулдан қачон ва қандай фойдаланиш режасига мос келадиган омонатдир.
Маълумотлар 2026 йил 26 август ҳолатига кўра тақдим қилинди. Банклар ставка ва шартларни ўзгартириши мумкин. Шу сабабли аниқ маълумот учун расмий сайтларни текшириш тавсия қилинади.
Teglar
