Дубайда кўчмас мулк нархи 32 фоизга тушиб кетди
Яқин Шарқдаги ҳарбий можаро кескинлашиши Дубай кўчмас мулк бозорида мисли кўрилмаган пасайишга сабаб бўлди. Бозор қиймати аллақачон учдан бир қисмига яқин йўқотишга учраган.
Ҳўрмуз бўғозининг блокланиши сабаб нефтга боғлиқ Форс кўрфази мамлакатларида молиявий инқироз юзага келиши муқаррар бўлиб, бу АҚШ активларининг оммавий сотилишига ва АҚШда қарз олиш қийматининг кескин ошишига олиб келиши мумкин. Бу ҳақда «Doug Casey's Crisis Investing» таҳлилий бюллетени хабар берди.
«Хавфсиз бошпана» иллюзияси ва капиталнинг йўқолиши
Амирликдаги оммавий девелопер компанияларининг бозор қийматини кузатиб борувчи ва инвесторлар кайфиятининг ишончли индикатори ҳисобланган кўрсаткич ҳисобланган Дубай кўчмас мулк индекси (DFM Real Estate Index) Эрон билан можаро бошланганидан бери 32 фоизга тушиб кетди. Бу пасайиш бозор 2025-йил давомида эришган барча ютуқларни деярли йўққа чиқарди.
Индекс ўзининг энг юқори нуқтасига 27-феврал куни – 16 910 пунктга етганда чиққан эди. Бу АҚШ ва Исроил Эронга ракета зарбалари берганидан бир кун олдин содир бўлган. Ҳозирда эса бу кўрсаткич тахминан 11 516 пунктгача тушиб кетган.
Бу динамика ўтган йилги натижалардан кескин фарқ қилади. 2025-йилда амирлик кўчмас мулк бозоридаги транзакциялар ҳажми тарихий максимумга етиб, тахминан 250 миллиард долларни ташкил этган. Шу билан бирга 270 мингдан ортиқ битим тузилган.
Бироқ спекулятив бум жанг ҳаракатларининг тўғридан тўғри оқибатлари сабаб кескин тўхтади. Эрон дронлари ва ракеталари ҳужумлари натижасида муҳим инфратузилма объектлари зарар кўрди. Жумладан:
«Fairmont» меҳмонхонаси
Жебел-Али порти
Дубай халқаро аэропорти (DXB).
Уриб туширилган ракеталар парчалари шаҳарнинг машҳур жойларида ёнғинларга сабаб бўлди. Бу эса Дубайнинг глобал инвесторлар учун хавфсиз бошпана сифатидаги имижини жиддий равишда бузди.
Занжирли реакция: нефт шокидан АҚШ активларининг оммавий сотилишигача
Бирлашган Араб Амирликларининг тижорий двигатели ҳисобланган Дубайдаги вазият бутун минтақадаги кенгроқ молиявий инқирознинг индикатори бўлиб хизмат қилмоқда. Ҳўрмуз бўғози ёпилиши туфайли Форс кўрфази мамлакатлари жиддий ликвидлик танқислигига дуч келмоқда. Уларнинг иқтисодиётлари диверсификация қилинмаган, асосан нефт сотишдан тушадиган даромадлар ҳисобига ишлайди. Бу тушумлар камайиши билан ҳукуматлар хорижда жойлашган капитални шошилинч тарзда қайтаришга мажбур бўлади.
Бу жараён АҚШ молиявий тизими учун тўғридан тўғри хавф туғдиради. Ўнлаб йиллар давомида Форс кўрфазидаги нефт ишлаб чиқарувчи давлатлар ўз даромадларини Америка активларига қайта инвестиция қилиб келган.
2024-йил охири ҳолатига кўра, фақат Саудия Арабистони, БАА ва Қувайтнинг ўзи 1 триллион доллардан ортиқ АҚШ активларига эгалик қилган.
Ички бюджет танқислигини қоплаш учун бу захираларни мажбурий равишда сотиш фонд бозорларида оммавий сотувларни, АҚШ ғазначилик облигациялари даромаддорлигининг кескин ошишини ва шунга мос равишда қарз олиш қийматининг ошишини келтириб чиқаради.
Инвестор Даг Кейси Эрон билан боғлиқ инқирозни «охир-оқибат ўз пуфагини топган игна» деб таърифлаб, бозордаги бу асосий заифликлар уруш ҳақидаги хабарлар биринчи саҳифалардан йўқолгандан кейин ҳам сақланиб қолишини таъкидлади.
