Энди уй олмоқчи бўлганлар пулларини тўғридан тўғри қурувчига бермаслиги мумкин

Ўзбекистонда кўп квартирали уйларни қуришда фуқароларнинг пуллари энди тўғридан тўғри қурувчига берилмайди, балки банкдаги эскроу ҳисобварағида сақланади. Бу ҳақда Олий Мажлис Қонунчилик палатаси томонидан Сенатга юборилган янги қонун лойиҳасида маълум қилинди.

«Кўп квартирали уйларни ва бошқа кўчмас мулк объектларини улуш киритиш асосида қуриш тўғрисида»ги қонун қуйи палата томонидан иккинчи ва учинчи ўқишда қабул қилинди. Унга кўра, қурувчи фуқаролар томонидан тўланган маблағларни фақатгина уй фойдаланишга топширилгандан кейингина банкдан олиш ҳуқуқига эга бўлади.

Шунингдек, аҳоли пулини фақат Ягона ахборот тизимида рўйхатдан ўтган, ваколатли банк билан битим тузган ва лойиҳа декларациясини эълон қилган қурувчиларгина жалб қила олади.

Шартномалар мажбурий нотариал тасдиқланади ва фирибгарликнинг олди олинади

Янги қонунга асосан, қурувчи ва харидор ўртасидаги шартнома ҳамда унга киритиладиган ҳар қандай ўзгаришлар нотариал тасдиқланиши шарт. Бу амалиёт бир хонадонни бир неча кишига сотиб юбориш ва норасмий «қўшимча келишувлар» орқали шартларни ўзгартириш ҳолатларига чек қўяди.

Уйни фойдаланишга топшириш муддати бузилган тақдирда, қурилиш объектини муаммоли деб топиш учун яна олти ой кутиш талаб этилмайди. Шу билан бирга, қурувчи йўл қўйилган камчиликларни бартараф этмасдан туриб, фақат товон пули тўлаш орқали муаммоли объектлар реестридан чиқа олмайди.

Агар қурувчи томонидан маблағлар қонун талабларини бузган ҳолда йиғилган бўлса, улушдор (харидор) ўз пулини фоизи билан қайтариб беришни талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлади.

Мазкур қонун талаблари у расман кучга кирганидан кейин қурилишга рухсат олинган объектларга нисбатан татбиқ этилиши белгиланган.

Эслатиб ўтамиз, Адлия вазирлиги янги тартиб харидорлар маблағини ҳимоя қилса-да, уй-жой нархига таъсир қилиши мумкинлиги ҳақида айтганди.

Вазирликнинг Иқтисодий қонунчилик бошқармаси бошлиғи Жамшид Мирзаевнинг таъкидлашича, эскроу тизимида харидорлар, ипотека кредитлари ва давлат субсидиялари ҳисобидан тўланган барча маблағлар махсус банк ҳисобварағига жойлаштирилади. Қурилиш компанияси ушбу маблағлардан объект белгиланган шартлар асосида қуриб битказилмагунча фойдалана олмайди.

Унинг сўзларига кўра, бугунги кунда кўплаб қурувчилар қурилиш ишларини харидорлардан тўғридан тўғри жалб қилинган маблағлар ҳисобидан молиялаштирмоқда. Янги тизимда эса девелоперлар айланма маблағ учун банк кредитларига мурожаат қилишига тўғри келади ва бу қўшимча фоиз харажатларини келтириб чиқаради.

«Бу масала бўйича тўртта илмий ташкилот ўрганиш қилиб, ўз хулосасини берган: қурилиш нархи кўтарилиши эҳтимоли бор. Сабаби ҳозирги кунда қурувчилар пулни фуқаролардан тўғридан-тўғри, ҳеч қандай фоиз ва рискларсиз олиб ишлатяпти. Бу тартибда эса кредит олгач, унга фоиз ҳисобланади. Бизнинг асосий мақсадимиз — фуқароларнинг пул маблағларини ҳимоя қилиш, шунинг учун янги тизимни жорий қилишга мажбурмиз. Эртага, тўғри, уйнинг нархи кўтарилади, лекин фуқаро, масалан, уйни ололмай қолса, банкдан пулини бемалол олиши мумкин бўлади», — деди Жамшид Мирзаев.

Июн ойида Президент Шавкат Мирзиёев эскроу ҳисобварақларини жорий этишни назарда тутувчи қонун лойиҳаси билан танишганди.