Россия пойтахти марказида мобил интернет тикланди
Москвада 5-мартдан бери давом этган уч ҳафталик мобил интернет шатдауни якунланди. ФСБ буйруғи билан ўчирилган алоқа бизнесга миллиардлаб рубл зарар келтиргани айтилмоқда.
Москвада 5-мартдан бошланган ва қарийб уч ҳафта давом этган мобил интернет шатдауни 24-март куни кутилмаганда якунланди. «Билайн» абонентларига тармоқ тиклангани ҳақида СМС-хабарлар кела бошлади, бироқ расмий идоралар бу чекловлар сабабини очиқламади. Кремл фақатгина «хавфсизлик юзасидан» ва қонунчиликка таянган ҳолда иш тутилганини билдириш билан чекланди.
«The Bell» нашрининг ҳукумат ва телеком бозоридаги манбаларига кўра, алоқа операторларига интернетни чеклаш керак бўлган базавий станциялар рўйхати ФСБнинг илмий-техник хизмати томонидан «юқоридан» буйруқ сифатида туширилган. Ҳатто ҳукуматдаги айрим мулозимлар ҳам аниқ сабаблардан бехабар бўлган, аммо ФСБ тақдим этган махсус харита асосида Москва маркази (Садовое ҳалқаси ичи), Жанубий порт ва бошқа стратегик нуқталарда алоқа бутунлай узиб қўйилган. Аввалроқ айтилган «оқ рўйхат»ни тест қилиш версияси ўз тасдиғини топмади.
Бизнес учун миллиардлаб зарар
«Коммерсант» нашрининг ҳисоб-китобларига кўра, алоқа йўқлиги сабабли Москва бизнесига етказилган зарар дастлабки беш куннинг ўзидаёқ 3-5 миллиард рублни ташкил этган. Шаҳарда нафақат такси ва курйерлик хизматлари, балки кафелардаги тўлов терминаллари, шаҳар Wi-Fi тармоқлари ва ҳатто жамоат ҳожатхоналаридаги электрон тўлов тизимлари ҳам ишламай қолди. Маданий ва иқтисодий ҳаётнинг уч ҳафтага тўхтаб қолиши кичик ва ўрта бизнес вакиллари учун оғир зарба бўлди.
Роскомнадзорнинг «синаётган» тизими
Шатдаун даврида нафақат мобил интернет, балки Telegram мессенжерининг ишида ҳам жиддий узилишлар кузатилди. Роскомнадзорнинг трафикни назорат қилувчи техник воситалари (ТСПУ) кучайтирилган тартибда ишлатилгани сабабли тизим меъёридан ортиқ юкламага дуч келди.
«Forbes» нашрининг ёзишича, ТСПУ Рунетдаги бутун трафикни қайта ишлашга ва тақиқланган ресурсларни тўлиқ блоклашга улгурмай қолган. Натижада, айрим фойдаланувчиларда илгари блокланган сайтлар очилиб кетган ҳолатлар ҳам қайд этилди.
OONI халқаро тадқиқот лойиҳаси маълумотларига кўра, 25-март ҳолатига кўра, Telegram ишини секинлаштириш белгилари ҳали ҳам сақланиб қолмоқда ва блоклаш аномалиялари даражаси 74 фоизни ташкил этмоқда.
Экспертларнинг фикрича, Москвадаги ушбу «синов» ҳукумат учун самарали восита сифатида маъқул келган ва келгусида бундай шатдаунлар яна такрорланиши эҳтимоли юқори.
