Dunyo iqtisodiyoti uzoq muddatli «koma» holatiga kirmoqda

Yaqin Sharqdagi harbiy to‘qnashuvlar nafaqat qisqa muddatli shok, balki jahon iqtisodiyoti uchun uzoq davom etuvchi tizimli inqirozni yuzaga keltirmoqda. «Axios» nashriga ko‘ra, hatto tezkor sulh yoki Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali xavfsiz tranzitni tiklash ham ta’minot zanjirlaridagi uzilishlarni darhol bartaraf etmaydi.

Ishlab chiqarishga bevosita zarba

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, avval bozorlar logistikadagi uzilishlarga duch kelgan bo‘lsa, endi ishlab chiqarish quvvatlarining o‘ziga bevosita zarar yetkazilishi xavfi ortmoqda. Xususan, Janubiy Pars gaz majmuasiga hujumlar vaziyatni yangi bosqichga olib chiqdi.

Moliya bozori tahlilchilariga ko‘ra, energetika infratuzilmasiga qilingan zarbalar ishlab chiqarishni noma’lum muddatga izdan chiqaradi. Bu esa energiya resurslari narxlari keskin oshgani kabi tez pasaymasligini anglatadi.

Ho‘rmuz bo‘g‘ozi va gaz ta’minoti

Ayni paytda, Ho‘rmuz bo‘g‘ozining amalda yopilishi global tovar oqimlarini izdan chiqargan. Qatar energetika vaziri Saad al-Kaabining «Reuters» agentligiga ma’lum qilishicha, mamlakatning gaz eksport quvvatlarining 17 foizi zarar ko‘rgan bo‘lib, bu kelgusi besh yil davomida har yili 13 million tonna suyultirilgan gaz jahon bozoriga yetib bormasligini anglatadi.

Bu holat o‘g‘itlar ta’minotiga ham jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Chunki tabiiy gaz o‘g‘it ishlab chiqarishda asosiy xomashyo hisoblanadi. Dengiz orqali tashiladigan o‘g‘itlarning katta qismi aynan Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali o‘tadi.