Япониянинг «Темир хоним»и Такаичи қишки сайловларда ғалаба қозонди

Японияда ўтказилган навбатдан ташқари парламент сайловлари мамлакат сиёсий ҳаётида янги босқични бошлаб берди. Бош вазир Санаэ Такаичи бошчилигидаги коалиция қишнинг қаттиқ совуқлари ва ноқулай об-ҳаво шароитига қарамасдан, сайловчиларнинг кенг қўлловига эришиб, ишончли ғалаба қозонди. Натижада Такаичи ўзининг иқтисодий, молиявий ва ҳарбий сиёсатини амалга ошириш учун мустаҳкам сиёсий таянчга эга бўлди.

Қишки сайлов ва кутилмаган фаоллик

Бу сайлов Япония тарихида кам учрайдиган ҳолатлардан бири сифатида қайд этилди. Мамлакатда сайловлар одатда баҳор ёки куз фаслида ўтказилади, аммо Такаичи шахсий рейтинги юқори бўлган пайтда, қиш фаслида навбатдан ташқари сайлов чақиришга қарор қилди. Қатор ҳудудларда кучли қор ёғиши транспорт ҳаракатини издан чиқарди, айрим сайлов участкалари эса эртароқ ёпилишга мажбур бўлди. Шунга қарамасдан, сайловчилар фаоллиги юқори бўлди ва бу ҳокимиятга бўлган ишонч белгиси сифатида баҳоланди.

Парламентда мутлақ устунлик

Сайлов натижаларига кўра, Либерал-демократик партия қуйи палатадаги 465 ўриндан тахминан 328 тасини қўлга киритган. Бу партияга сайлов якунлангандан сўнг икки соат ўтмасданоқ мутлақ кўпчиликни таъминлади. Коалиция шериги бўлган Япония инновациялар партияси билан биргаликда эса ҳукумат парламентда «суперкўпчилик»ка эга бўлади. Бу эса қонунчилик ташаббусларини, жумладан, иқтисодий ислоҳотлар ва хавфсизлик сиёсатига оид қарорларни осон қабул қилиш имконини беради.

«Темир аёл» имижи ва жамоатчилик қўллови

64 ёшли Санаэ Такаичи Япония тарихидаги илк аёл бош вазир сифатида аллақачон рамзий шахсга айланган. У ўзини Британиянинг «Темир аёли» Маргарет Тетчердан илҳомланган сиёсатчи сифатида кўрсатиб келади. Қатъиятли, тўғрисўз ва меҳнаткаш сифатида шаклланган имижи айниқса ёш сайловчилар орасида катта қизиқиш уйғотди. Ижтимоий тармоқларда фаоллик, шахсий услуб ва ҳатто кундалик ишлатадиган буюмларигача оммалашиб, «санакатсу», яъни «Санаэга иштиёқ» деб аталган тенденцияни келтириб чиқарди.

Иқтисодий сиёсат ва бозорлар хавотири

Такаичининг асосий ваъдаларидан бири озиқ-овқат маҳсулотларига нисбатан 8 фоизлик истеъмол солиғини вақтинча тўхтатиш бўлди. Бу чора аҳолининг харид қобилиятини сақлаб қолиш ва инфляция босимини юмшатишга қаратилган. Бироқ инвесторлар ва молия бозорлари бу режани хавф билан қабул қилди. Сабаби Япония ривожланган давлатлар орасида энг катта давлат қарзига эга мамлакат ҳисобланади. Мутахассислар солиқ тушумларининг камайиши бюджет барқарорлигига қандай таъсир қилишини савол остига қўймоқда.

Ташқи сиёсатда кескин бурилиш

Такаичи ҳукуматининг энг баҳсли йўналишларидан бири ташқи ва ҳарбий сиёсат ҳисобланади. У мамлакат мудофаа салоҳиятини ошириш ва хавфсизликни кучайтириш зарурлигини очиқ айтмоқда. Айниқса, Тайван атрофидаги эҳтимолий низолар юзасидан берган баёнотлари Пекин билан муносабатларни кескинлаштирди. Хитой буни ички ишларга аралашув сифатида баҳолаб, иқтисодий қарши чоралар кўриб, ўз фуқароларини Японияга сафар қилмасликка чақирган эди.

АҚШ қўллови ва геосиёсий ҳисоб-китоблар

Шу билан бирга, Такаичи АҚШ томонидан очиқ қўллаб-қувватланмоқда. АҚШ президенти Доналд Трамп уни тўлиқ қўллаб-қувватлашини билдириб, Оқ уйга расмий ташриф билан таклиф қилди. Бу қўллов Япониянинг АҚШ билан ҳарбий ва стратегик ҳамкорлигини янада мустаҳкамлаши мумкин. Таҳлилчиларга кўра, бу ҳолат Осиё-Тинч океани минтақасидаги геосиёсий мувозанатга ҳам таъсир кўрсатади.

Хитой билан муносабатлар истиқболи

Такаичининг сайловдаги ишончли ғалабаси Хитой учун нохуш сигнал сифатида қабул қилинмоқда. Пекин уни Япониянинг ҳарбий ўтмишини қайта тиклашга уринаётган сиёсатчи сифатида кўрсатиб келади. Энди эса унинг кучли сиёсий мандати Япония мудофаа дастурларини тезлаштириши мумкин. Шу билан бирга, Япония мудофаа вазири Шинжиро Коидзуми Хитой билан мулоқотни сақлаб қолиш зарурлигини таъкидлади.

Янги давр олдидан Япония

Сайлов натижалари Японияда сиёсий барқарорликни тиклаган бўлса-да, мамлакат олдида жиддий синовлар турибди. Иқтисодий ислоҳотлар, давлат қарзи, ташқи сиёсатдаги кескинлик ва минтақавий хавфсизлик масалалари Такаичи ҳукумати учун асосий имтиҳон бўлади. Мутахассислар фикрича, унинг қатъиятли услуби Японияни олдинга етаклаши ҳам, янги зиддиятларни келтириб чиқариши ҳам мумкин.