«Иккинчи АЭС Хитой билан қурилади»: Вучич ҳали Ўзбекистон ҳукумати эълон қилмаган режаларни очиқлади

Ўзбекистон бир вақтнинг ўзида иккита атом лойиҳасини амалга оширмоқда — бир АЭС Россия, иккинчиси Хитой билан қурилмоқда. Бу ҳақда 8 сентябр куни Белградда бўлиб ўтган Ўзбекистон-Сербия бизнес-форумида Сербия президенти Александр Вучич маълум қилди, дея ёзмоқда Gazeta.uz.

Вучичнинг айтишича, у шу куни Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев билан суҳбатлашган. Суҳбатда чоғида Мирзиёев Ўзбекистонда икки атом лойиҳаси амалга оширилаётгани — бири Россия, иккинчиси Хитой билан боғлиқ эканини айтган.

«Бугун эрталаб президент Мирзиёев билан яккама-якка суҳбатда бу ҳақда сўрадим. Шунда у менга: „Бир атом станциясини россияликлар билан, иккинчисини хитойликлар билан қуряпмиз, лекин бу мен учун етарли эмас. Буларни тугатмасимдан яна қуришни бошлайман. Ишлашда давом этаман“, — деди», — деган Вучич.

«Газета»га кўра, Сербия президенти энергетика қувватларини олдиндан ошириш зарурлиги ҳақида гапирар экан, Ўзбекистонни мисол қилиб келтирган. Унинг сўзларига кўра, Мирзиёев келажакда мамлакатга дата-марказлар, сунъий интеллект, инновациялар ва электромобиллар учун анча кўп электр энергияси керак бўлишини ҳисобга олмоқда.

«У энг яхши нархга эришиш учун қандай курашганини ва келажак ҳақида қанчалик оқилона фикр юритаётганини тушундим. Чунки у дата-марказлар, инновациялар, сунъий интеллект ва электромобиллар учун электр энергияси керак бўлишини билади», — деган Вучич.

Сербия президенти бу ёндашувни Европадаги вазиятга қарама-қарши қўйган. Вучичнинг фикрича, Европада янги энергетика қувватларини ривожлантиришга етарлича эътибор берилмаяпти.

У Мирзиёев билан газ нархини ҳам муҳокама қилганини айтди. Унинг сўзларига кўра, биржада 1000 куб метр газ нархи қарийб 890 долларни ташкил этади. Бироқ Сербия ва Ўзбекистон Россия газидан фойдаланиш имконияти туфайли уни арзонроқ нархда олади. Ўзбекистонда эса бундан ташқари ўз гази ҳам қазиб олинади.

Иккинчи АЭС ҳақида ҳозирча нималар маълум?

Ўзбекистонда иккинчи атом электр станциясини қуриш режаси аввал ҳам маълум қилинган. 17 август куни Шавкат Мирзиёев Хоразм вилоятига ташрифи чоғида лойиҳа бўйича катта тайёргарлик ишлари олиб борилаётганини айтган. Бироқ ўшанда станция қайси давлат билан ҳамкорликда қурилиши ҳақида маълумот берилмаган.

Энди Вучичнинг баёноти иккинчи лойиҳада Хитой иштирок этиши мумкинлиги ҳақидаги биринчи очиқ маълумот бўлди. Айни пайтда Ўзбекистон ҳукумати томонидан иккинчи АЭСнинг Хитой билан биргаликда қурилиши бўйича лойиҳанинг аниқ параметрлари расман очиқланмаган.

Хусусан, станциянинг қаерда қурилиши, қуввати, реакторлар сони, қурилиш муддати ва лойиҳа қиймати ҳозирча маълум эмас.

Шу билан бирга, Ўзбекистоннинг Хитой билан тинч атом энергетикаси соҳасида ҳамкорликни кенгайтириш нияти аввалроқ ҳам билдирилган. 31 август куни Ўзбекистон Хитой компанияларини фуқаролик атом энергетикаси лойиҳаларига жалб қилишдан манфаатдор эканини маълум қилган.

Россия билан қурилаётган биринчи АЭС

Ўзбекистоннинг биринчи атом электр станцияси Жиззах вилоятининг Фориш туманида Россия иштирокида қурилмоқда.

Лойиҳа иккита ВВЭР-1000 реактори ва иккита кичик қувватли РИТМ-200Н реакторини ўз ичига олади. Уларнинг умумий қуввати 2 110 МВт бўлиши режалаштирилган.

Лойиҳанинг умумий қиймати 9,5 миллиард долларгача баҳоланган. Биринчи кичик реакторни 2029 йил октябр–ноябр ойларида ишга тушириш, биринчи йирик энергоблокни эса 2033 йилда ишга тушириш режалаштирилган. Тўлиқ қурилишни 2034–2035 йилларда якунлаш кўзда тутилган.

Шундай қилиб, агар Вучич айтган маълумот кейинчалик Ўзбекистон томонидан расман тасдиқланса, мамлакатда Россия ва Хитой иштирокида икки алоҳида атом энергетикаси лойиҳаси амалга оширилади.

Ҳозирча эса иккинчи АЭС бўйича энг муҳим саволлар — қаерда қурилиши, қанча электр ишлаб чиқариши, қанча маблағ талаб қилиши ва қурилиш қачон бошланиши — очиқ қолмоқда.