АҚШ Конгресси Россия ва Эронга қарши кескин санкциялар пакетини ишлаб чиқди

Марҳум сенатор Линдси Грэмнинг Россия ва Эронга қарши қатъий санкциялар жорий этишга қаратилган қонун лойиҳаси АҚШ Вакиллар палатасининг кун тартибига киритилди. Ушбу ҳужжат, жумладан, Россия нефтини сотиб олувчи давлатларга нисбатан юқори божлар жорий этишни кўзда тутади.

Республикачи конгрессмен Жо Уилсон, демократ Стени Хойер ҳамда республикачи Майкл Маккол томонидан таклиф этилган бу ҳужжат аввалроқ Сенатда кўпчилик овоз билан қабул қилинган эди. Қонун лойиҳаси Вакиллар палатаси томонидан маъқуллангач, имзолаш учун президентга юборилади.

Конгрессмен Уилсон Россия ва Эронга нисбатан кескин санкциялар қўллаш масаласида марҳум сенатор Линдси Грэм билан доимо ҳамфикр бўлганини таъкидлади.

«Путин суверен Украинада мағлубиятга учрамоқда, Эрон режими томонидан инсониятга солинаётган таҳдид эса ўта даҳшатлидир. Эндиликда Конгресс инсоният манфаати йўлида Россиянинг уруш машинасини бўғиш ҳамда Теҳроннинг минтақа ва унинг ташқарисида беқарорлик уруғини сочиш имкониятларини фалаж қилиш учун президент Трампга энг таъсирчан воситаларни тақдим этиши керак. Дўстим ва ҳамкасбим ушбу муҳим ташаббусларни илгари суриш йўлида тинимсиз меҳнат қилди. Мен эса уларни Вакиллар палатасида охирига етказишда кўмаклашиш имкониятига эга бўлганимдан миннатдорман», — деди конгрессмен.

Ўз навбатида, Хойер Конгресс Россиянинг Украина озодлиги ва суверенитетини йўқ қилишга қаратилган уринишларига қарши тегишли чоралар кўриши шартлигини билдирди.

«Бизнинг қонун лойиҳамиз Россиянинг урушни молиялаштирувчи кўплаб манбаларига, хусусан, нефт-газ секторига, «соя флот»ига ва молия институтларига қаратилган. Ўтган ҳафтада Сенат худди шундай қонун лойиҳасини кўпчилик овоз билан маъқуллагани мени руҳлантирмоқда. Бу қарорнинг қабул қилиниши анча чўзилиб кетди. Умид қиламанки, у Украинанинг муваффақиятини ва Путин томонидан ноқонуний равишда бошланган, ўн минглаб россияликлар ҳамда украиналикларнинг ўлимига сабаб бўлган бу урушнинг тугашини тезлаштиради. Вакиллар палатасида икки партия вакиллари ўртасида консенсусга эришиб, Россия ҳарбий машинасига пул оқимини тўхтатадиган ва Украинанинг ғалабасига хизмат қиладиган санкциялар пакетини тезроқ қабул қилишимизга ишонаман», — деди Хойер.

Таҳлилчиларга кўра, Россия ва Эроннинг энергетика ҳамда банк секторлари, «соя флот»лари ва ҳарбий-саноат корхоналарига қарши янги санкцияларни кўзда тутувчи қонун лойиҳасининг қабул қилиниши дунё бозорида нефт нархларини янада ошириб юбориши мумкин. Бунга Эрон атрофидаги бугунги мураккаб вазият ҳам сабаб бўлмоқда. Маълумки, президент Доналд Трамп Эронга қарши тўлиқ иқтисодий қамал эълон қилган. Ғарб нашрларининг ёзишича, АҚШ маъмурияти Эроннинг қўшни давлатлар билан савдо ва молиявий алоқаларини кескин чеклаш чоралари устида ишламоқда. Шубҳасиз, қўшимча санкциялар Теҳроннинг нефт экспортини янада бўғиб қўяди ва бозордаги нефт тақчиллигини кескинлаштиради.

Трампнинг ушбу баёноти бозорга дарҳол ўз таъсирини кўрсатди: «Brent» маркали нефт нархи қарийб 2 фоизга қимматлаб, бир баррели 94 доллардан ошди. Қолаверса, Бирлашган Араб Амирликларининг Эрон билан барча савдо ва молиявий операцияларни тўхтатиш ҳақидаги қарори ҳам нархлар ўсишига туртки бўлди. Эслатиб ўтамиз, БАА бу қарорни Эрон ўз ҳудуди томон иккита ракета учирганига жавобан қабул қилган эди.

Таҳлилчилар нефт нархининг кескин эмас, балки босқичма-босқич кўтарилишини тахмин қилмоқда. Бироқ, Ҳўрмуз бўғозининг тўлиқ ёпилиши ҳамда кутилаётган санкциялар оқибатида Россия нефт экспортининг чекланиши бозорда яна ҳақиқий беқарорликни юзага келтириши ҳеч гап эмас.

Россия нефтининг асосий харидорларидан бири ҳисобланган Ҳиндистон Линдси Грэм қонуни таъсирига тушиб қолмаслик мақсадида муқобил манбаларни изламоқда. Бироқ айни пайтда Форс кўрфази ва Африка давлатларидан нефт сотиб олиш жараёни жисмоний жиҳатдан бирмунча мураккаблашган. Ҳиндистон нашрларининг ёзишича, нефт бозоридаги босим тобора кучайиб бормоқда ва бу ҳолат хомашё етказиб берувчиларнинг музокаралардаги мавқеини янада мустаҳкамламоқда. Шу сабабли, Ҳиндистоннинг нефтни қайта ишлаш заводлари Форс кўрфази мамлакатларидан узлуксиз таъминотни йўлга қўйиш учун тобора кўпроқ қиммат спот харидларига мурожаат қилишга мажбур бўлмоқда.

Заводлардан бирининг раҳбарига кўра, Форс кўрфазидаги етказиб берувчилар Дубай—Уммон эталон нархига нисбатан ҳар бир баррел учун 3–4 доллар миқдорида устама ҳақ талаб қилмоқда. Бу эталон нархнинг ўзи эса «Brent» маркасидан 6–7 долларга қимматроқ баҳоланмоқда. Натижада, Ҳиндистоннинг нефтни қайта ишлаш заводлари учун Форс кўрфази нефтининг асл нархи «Brent»га нисбатан бир баррел учун ўртача 10 долларга қимматга тушмоқда.

Сулҳ даврида Россия ва Венесуэла нефтига берилган чегирмалар ҳозирда деярли йўққа чиққан. 60 кунлик сулҳ муддатининг тугаши Ҳиндистон заводлари учун нефт харид қилиш жараёнини янада қийинлаштириши мумкин. Айниқса, АҚШ Россия нефтини сотиб олувчи давлатларга нисбатан санкцияларни барибир кучайтирадиган бўлса, вазият янада чигаллашади.