Бой америкаликлар хавфсизликка оммавий сармоя киритмоқда: қасрлар қўрғонга айланмоқда

АҚШдаги бойларнинг қасрлари деярли эгаллаб бўлмас қўрғонларга айланмоқда. Қўрқув таъсирида бой-бадавлат шахслар ўзларини жиноятчилардан ҳимоя қилиш мақсадида қуролланган қўриқчилар, бункерлар ва ҳатто хандақлар учун миллионлаб доллар сарфламоқда. Бу ҳақда «The Wall Street Journal» ёзди.

Қироллик даражасидаги хавфсизлик

Қайд этилишича, илгари президентлар ва қироллик оилалари резиденцияларига хос бўлган хавфсизлик чоралари — зирҳланган хоналар, биометрик кириш тизимлари, лазерли периметр датчиклари — энди элит уй-жойлар учун оддий ҳолатга айланмоқда. Қуролланган қўриқчи гуруҳлари ёпиқ анклавларни патрул қилмоқда, технологик компаниялар эса айни пайтда айниқса ўта бой мижозлар учун ишлаб чиқилган таҳдидларни олдиндан аниқлаш (предиктив) тизимларини жорий этмоқда.

«Coldwell Banker Realty» маълумотига кўра, 2025 йилда сотилган элит уйларнинг 45 фоизида махфийлик ва хавфсизлик параметрлари қайд этилган. Бир йил аввал бу кўрсаткич 38 фоизни ташкил этган эди. «Goldman Sachs Ayco» сўровига кўра, топ-менежерларга шахсий қўриқлаш хизматини таклиф қилувчи компаниялар сони ўтган йили 2023 йилга нисбатан 10 фоизга ошган. Шунингдек, иш берувчиларнинг 27 фоизи раҳбарларига уй хавфсизлиги хизматларини тақдим этмоқда — бу 2003 йилдан бери энг юқори кўрсаткичдир.

«Blue Heron» лойиҳа-қурилиш компанияси вакили Эндрю Кеннеди Лас-Вегасда мижозлар хавфсизлик тизимлари учун $100 мингдан $1,5 млнгача сарфлаётганини айтди. Булар қаторига зирҳланган хоналар ва бункерлар киради.

Сёрфсайддаги элит «Delmore» кондоминиумида (лойиҳаси «Zaha Hadid» бюросига тегишли, квартиралар қиймати $200 млнгача) девелопер «Active Security Consulting» хавфсизлик компаниясини жалб қилган. У АҚШ денгиз пиёдалари собиқ снайпер-разведкачиси томонидан асос солинган бўлиб, Мудофаа вазирлиги ва президентлар билан ишлаган.

Риелторлар таъкидлашича, бир нечта уйга эга мулкдорлар объектларни олдиндан кўздан кечириш учун хавфсизлик гуруҳларини юборишмоқда, айрим мижозлар эса шахсий қўриқчиларини қуроллантирмоқда.

Анонимлик даври тугаши

«The Wall Street Journal» ёзишича, хавотирликнинг ортиши бир қатор шов-шувли жиноятлар билан боғлиқ, хусусан машҳурлар ва спортчилар уйларига бўлган бузишлар. Масалан, яқинда Чили фуқаролари гуруҳи «NFL» ўйинчилари, жумладан Травис Келс ва Патрик Маэомесдан $2 млндан ортиқ ўғирлик қилганликда айбланган.

Туа Таговаилоа «Майами Долфинс» жамоаси аъзоси, сафар вақтида ўзини ҳимоя қилиш учун қуролланган қўриқчи жалб қилганини тан олди. Брэд Пит ва Никол Кидман уйларига ҳам жиноятчилар кирган.

Майамидаги «Coldwell Banker Realty» компаниясидан кўчмас мулк агенти Дэнни Херцберг 2020 йилдан бошлаб хавфсизликка катта эътибор берила бошлаганини айтади. Бу «COVID-19» пандемиясининг биринчи кунларида юқори лавозимли раҳбарлар Ню Йоркдан Майамига кўчиб ўтган вақтга тўғри келган.

Бироқ 2024 йилда Брайн Томпсоннинг Манҳэттенда ўлдирилиши ва 2025 йил июл ойида Парк авенюдаги офис минорасида содир бўлган отишма орқали вазият янада оғирлашди.

Интернетдаги шахсий маълумотларнинг катта ҳажми бой шахслар орасида хавотирни кучайтирди. Ижтимоий тармоқларнинг кенг тарқалиши эса уларнинг илгари таянган анонимликка путур етказди:

«Ижтимоий тармоқлар кенг тарқалганга қадар, фақат жуда кам ҳолатлардан ташқари, компания раҳбарларининг исми ва ташқи кўриниши ҳақида ҳеч ким маълумотга эга эмас эди, бу инвестициялар, молия ёки технология соҳасидан бўлсин. Эндиликда одамлар уларни кузатиб боришмоқда», — дейди Дэнни Херцберг.

Унинг айтишича, шахсий самолётларни кузатиш сайтлари — кимга бўлса ҳам шахсий ҳаво кемаларининг ҳаракатини реал вақтда кузатиш имконини берувчи — бой инсонлар орасида «ҳавотир ва қўрқувни келтирди».

Хандақлар, тирқичлар ва бункерлар

Уйларнинг ўзига бўлган муҳофаза даражаси кўпроқ «Уддалаб бўлмас топшириқ» филмларидаги саҳналарни эслатади. «The Wall Street Journal» тадбиркор Дэвид Видерхорн томонидан қурилган $15 млн қийматга эга қасрни мисол келтиради. Уй тахминан 800 кв. м майдонга эга бўлиб, унда 32 та казино даражасидаги камералар ўрнатилган, улар СИ орқали юз ва автомобилларни аниқлайди, периметр лазерли кириб келишни аниқлаш тизими билан ҳимояланган.

Эшик — 7,5 см қалиқдаги қотишган темирдан ясалган ва 13 та турфа механизмли қулф билан жиҳозланган. Ландшафт дизайни ҳам жисмоний тўсиқ вазифасини бажаради: ҳудуд четида тирқичли 10 см бўлган безакли апелсин дарахтлари катта бетон идишларда экилади. Улардан кейин, уйни кўчадан ажратадиган хандақ мавжуд. Киришга уринишда сигнализация ишга тушади, полицияга автоматик чақирув юборилади ва ички ёритиш қизилга ўзгаради.

Энг мустаҳкам қисми — яширин темир-бетон «хавфсиз хона», 900 кг вазнли зирҳланган эшик ва ҳаво фильтрация тизими билан жиҳозланган. У АҚШ Армияси Инженер корпуси стандартларига мувофиқ қурилган. Ўтмайдиган «ақлли» шиша учун тахминан $1 млн сарфланган, кириш хавфсизлик тизимларига яна $1 млндан ортиқ маблағ кетган.

АҚШда бой шахслар уйларида қўлланиладиган бошқа хавфсизлик ечимлари қаторида юзни ва кўз ирисини аниқлайдиган биометрик кириш тизимлари, ҳар бири $175 минггача бўлган қўриқчи итлар, зирҳланган офроуд машиналар, масалан, модификация қилинган «Land Rover Defender» (уларда ёнгизлик тўсиқлари ва атирли сув сепгичлари (pepper sprays) ўрнатилган) ишлатяпти.