Logo

Milliy kartalarda ish boshlagan «Apple Pay», ilovalardagi yangi P2P cheklovlari va ochilayotgan yangi chegara postlar — 17-noyabr dayjesti

Kecha 23:005 daqiqa

Kun davomida O‘zbekistonda yuz bergan voqealar va hodisalar, yoritilgan yangiliklar va xabarlarning eng muhimlarini yana bir bor esga olamiz.

Milliy kartalarda ish boshlagan «Apple Pay», ilovalardagi yangi P2P cheklovlari va ochilayotgan yangi chegara postlar — 17-noyabr dayjesti

«G‘ishtko‘prik» va «Dovut ota» bojxona postlari dekabr oyida ochilishi mumkin

O‘zbekiston va Qozog‘iston chegarasida joylashgan «G‘ishtko‘prik» hamda «Dovut ota» bojxona postlari joriy yilning dekabr oyida to‘liq ishga tushirilishi rejalashtirilmoqda. Bojxona qo‘mitasi raisi o‘rinbosari Otabek Ibrohimovning ta’kidlashicha, 13-noyabr kuni Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘tkazilgan yig‘ilishda bojxona infratuzilmalarini takomillashtirish bo‘yicha tegishli vazifalar belgilab berilgan. Shu bilan birga, Tojikiston bilan chegaradagi «Oybek», «Farhod» va «Bekobod» chegara bojxona postlarida ham yangi qurilish ishlari boshlanishi ko‘zda tutilgan.

Ma’lumot o‘rnida, xalq orasida «Chernyayevka» nomi bilan ham tanilgan «G‘ishtko‘prik» chegara posti 2025 yilning 5-fevralidan boshlab ta’mirlash va rekonstruksiya ishlari sababli vaqtincha yopilgan edi. Dastlab ushbu jarayon to‘rt oy davom etishi rejalashtirilgan bo‘lsa-da, keng ko‘lamli qurilish tadbirlari doirasida mazkur yirik chegara postlarining to‘laqonli ish boshlashi joriy yilning dekabr oyiga mo‘ljallanmoqda.

O‘zbekiston aholisi 16 yilda qariyb 10 millionga ko‘paydi

Milliy statistika qo‘mitasi aholini ro‘yxatga olish natijalari asosida 2010–2026 yillardagi doimiy aholi sonini qayta hisoblab chiqdi. Yangilangan ma’lumotlarga ko‘ra, 2026 yil 1-yanvar holatida O‘zbekistonning doimiy aholisi 39 million 23,6 ming kishini tashkil etib, bu ko‘rsatkich 2010 yil boshidagi (29 mln 215,9 ming) raqamlarga nisbatan 9 million 807,7 ming kishiga yoki 33,6 foizga oshgan. So‘nggi yillardagi o‘sish dinamikasi ham yuqori bo‘lib, eng katta yillik ko‘payish 2024 yil boshida (792,4 ming kishilik o‘sish) qayd etilgan bo‘lsa, 2025 va 2026 yil boshlarida mos ravishda 762,5 ming va 702 ming kishilik o‘sish kuzatilgan.

Aholi sonini qayta hisoblash jarayonida keyingi yil boshidagi ko‘rsatkichdan yil davomida tug‘ilganlar va mamlakatga ko‘chib kelganlar ayrilib, vafot etganlar va xorijga ko‘chib ketganlar qayta qo‘shilgan. Shuningdek, ma’lumotlar jins, yosh guruhlari, shahar va qishloq aholisi tarkibi hamda ma’muriy-hududiy o‘zgarishlarni inobatga olgan holda alohida qayta tiklandi va buning natijasida 2026 yil boshidagi aholi soni avvalgi ko‘rsatkichdan 786,9 ming kishiga (2,1 foizga) ko‘p chiqqan. Qo‘mita ma’lumotlariga ko‘ra, joriy yilning 15-yanvar holatiga erkaklar soni ayollardan 485,1 ming nafarga ko‘proq bo‘lib, mamlakat aholisining 54,5 foizi shaharlarda, 45,5 foizi esa qishloqlarda istiqomat qilmoqda.

«El-yurt umidi» jamg‘armasi ayrim sud xarajatlaridan ozod qilindi

Adliya vazirligi ma’lumotiga ko‘ra, 2026 yil 13-noyabrda qabul qilingan yangi qonun (O‘RQ–1190-son) bilan «El-yurt umidi» jamg‘armasi ayrim sud xarajatlarini to‘lashdan ozod etildi. Unga asosan, endilikda jamg‘arma shartnoma majburiyatlarini buzgan stipendiatlardan xorijda o‘qish uchun sarflangan mablag‘larni undirish maqsadida fuqarolik ishlari bo‘yicha sudlarga murojaat qilganda davlat bojini to‘lamaydi (eslatib o‘tamiz, avvalroq jamg‘arma va AQSHda tahsil olayotgan o‘zbekistonlik stipendiat o‘rtasidagi nizo sudgacha yetib borgani xabar qilingan edi).

Shuningdek, mazkur qonun bilan vazirlik va idoralarning normativ-huquqiy hujjatlari loyihalarini jamoatchilik muhokamasidan o‘tkazish tartibiga ham o‘zgartirishlar kiritildi. Yangi tartibga ko‘ra, buyruq va qarorlar loyihalari tegishli portalda kamida 10 kun muhokamada turishi shart qilib belgilandi. Biroq, agar dastlabki 5 kun ichida loyiha yuzasidan hech qanday fikr-mulohaza yoki taklif kelib tushmasa, hujjatni muddatidan oldin huquqiy ekspertiza va davlat ro‘yxatidan o‘tkazish uchun Adliya vazirligiga yuborishga ruxsat beriladi. Ushbu qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.

Bank ilovalarida P2P o‘tkazmalar va biometrik identifikatsiya tartibi o‘zgardi

Markaziy bankning 2026 yil 16-noyabrdan kuchga kirgan yangi nizomiga ko‘ra, banklar va to‘lov tashkilotlari endilikda OTP-kodsiz amalga oshiriladigan pul o‘tkazmalari uchun eng yuqori summani mustaqil belgilaydi, agar ushbu chegaradan past o‘tkazmalarda firibgarlik sodir bo‘lsa, javobgarlik bank yoki to‘lov tashkiloti zimmasiga tushadi. Shuningdek, P2P o‘tkazmalarni veb-saytlar orqali amalga oshirish taqiqlanadi. Bank ilovalarida karta egasi va pul qabul qiluvchining ism-familiyasining bir qismi yashirilgan holda ko‘rsatiladi, foydalanuvchi telefon raqami esa uning yaqin qarindoshi nomida bo‘lgan taqdirda ham, qarindoshlikni tasdiqlash orqali ilovadan foydalanishga ruxsat etiladi.

Yangi tartibga asosan, bank ilovasida ro‘yxatdan o‘tish, parolni tiklash va akkauntga boshqa qurilmadan kirishda biometrik identifikatsiyadan o‘tish majburiy qilib belgilandi, ammo bank kartasini ilovaga biriktirish uchun faqatgina SMS orqali yuborilgan OTP-kod yetarli bo‘ladi. Agar mijoz akkauntiga boshqa telefondan kirsa yoki parolini tiklasa, barcha biriktirilgan kartalar vaqtincha nofaol holatga o‘tadi. Bundan tashqari, agar ilova mijozning qurilmasida zararli dastur borligini yoki u masofadan boshqarilayotganini aniqlasa, darhol SMS yoki PUSH-xabar orqali ogohlantirish yuborilishi va har bir o‘tkazma oldidan firibgarlik xavfi haqida mijoz xabardor qilinishi shart.

«Apple Pay» «Uzcard» va «Humo» bilan ishlashni boshladi

Joriy yilning 17-noyabridan boshlab O‘zbekistonda «Apple Pay» xalqaro to‘lov xizmatiga milliy to‘lov tizimlari — «UZCARD» va «HUMO» bank kartalari integratsiya qilindi. Dastlabki bosqichda Xalq banki tomonidan muomalaga chiqarilgan «UZCARD» hamda «Octobank» taqdim etgan «HUMO» kartalari mazkur tizimga ulandi. Endilikda ushbu banklar mijozlari o‘z kartalarini «Apple Wallet» ilovasiga qo‘shib, «iPhone» va «Apple Watch» qurilmalari orqali xavfsiz kontaktsiz to‘lovlarni amalga oshirishlari mumkin. Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, kelgusida boshqa tijorat banklarining milliy kartalarini ham ushbu xizmatga ulash bosqichma-bosqich amalga oshiriladi.

Mazkur yangilik orqali O‘zbekiston Markaziy Osiyo davlatlari orasida birinchi bo‘lib, MDH hududida esa yagona davlat sifatida o‘z milliy to‘lov tizimlarini «Apple Pay» ekotizimiga ulashga erishdi. Tizim doirasidagi to‘lovlarda mijozlarning karta ma’lumotlari maxfiyligi va tranzaksiyalar xavfsizligi maxsus texnologik yechimlar yordamida to‘liq ta’minlanadi. Eslatib o‘tamiz, O‘zbekistonda «Apple Pay» xizmati rasman 2026 yil 27-oktabrda ishga tushirilgan bo‘lib, dastlab undan faqatgina ayrim banklarning «Visa» va «Mastercard» xalqaro kartalari egalari foydalanayotgan edi.

Teglar

Mavzuga oid