«Бу ерлар Японияники»: Токио Путиннинг Курил оролларига қилган сафарига жавоб қайтармоқчи

Кремл матбуот хизматининг хабар беришича, Россия президенти Владимир Путин Сахалин вилоятига амалий ташрифи давомида Курил тизмасидаги Итуруп оролига борди.

Россия давлат раҳбарини минтақа губернатори Валерий Лимаренко кутиб олган. «РБК» нашрининг ёзишича, ташрифнинг илк манзили «Ясный» балиқни қайта ишлаш комбинати бўлган. Президентга корхона маҳсулотлари, хусусан, маҳаллий сувларда овланадиган ва вазни 300 килограммгача етадиган тунес балиғи намойиш этилган.

«Kyodo News» ахборот агентлиги Япония ташқи ишлар вазири Тосимицу Мотэгига таяниб, Владимир Путиннинг Итуруп оролига ташрифи юзасидан Токио қатъий норозилик билдирганини маълум қилди.

«Бугун биз Россия президенти Путиннинг Итуруп оролига ташриф буюргани ҳақида хабар топдик. Япония ушбу ташриф муносабати билан кескин норозилик билдиради», — дейилади Токио ташқи сиёсат идораси сайтида эълон қилинган баёнотда.

Баёнотда Курил тизмасидаги тўртта оролни ўзининг «шимолий ҳудудлари» деб ҳисоблайдиган Япониянинг қатъий позицияси яна бир бор таъкидланган.

Путин Итурупга Тинч океани флоти ўқув машғулотларининг якуний босқичида иштирок этганидан сўнг етиб келган. Давлат раҳбари машғулотларни «Варяг» гвардия ракета крейсеридан кузатган ва кейинроқ шу ернинг ўзида йиғилиш ўтказган.

Бундан бир кун аввал Тинч океани флоти машғулотларида сўзга чиққан Путин Курил ороллари муаммосини ҳал қилиш масаласида Россия Япониянинг собиқ бош вазири Синдзо Абэ ва бошқа раҳбарлари билан конструктив мулоқот ўрнатганини, бироқ эндиликда Токио ўз позициясини ўзгартирганини таъкидлаган эди.

Унинг қайд этишича, 1950 йилларнинг ўрталарида Япония билан тинчлик шартномасини тузиш ва Курил муаммосига барҳам бериш учун йўл очувчи декларация имзоланган. Бироқ кейинроқ Япония ушбу декларацияни бажаришдан бош тортган. Шундай бўлса-да, Россия Япония ҳукуматига ён босиб, тинчлик шартномаси бўйича мулоқотни қайта тиклаган.

«Афсуски, бугунги кунда позицияларнинг ўзгарганини кўриб турибмиз. Алоҳида таъкидлайманки, бу ҳолат бизнинг томонимиздан ҳеч қандай сабабсиз юз берди», — деди Россия президенти.

Маълумот ўрнида, СССР Иккинчи жаҳон уруши якунларига кўра Курил оролларини ўз таркибига қўшиб олган. 1956 йилда Совет Иттифоқи Япония билан тинчлик декларациясини имзолаб, тинчлик шартномаси тузилган тақдирда Шикотан ва Хабомаи оролларини қайтариб беришга ваъда берган. Аммо кейинчалик Япония ҳукумати барча оролларнинг қайтарилишини талаб қилди ва оқибатда тинчлик шартномаси имзоланмай қолди.

Россия Украинага кенг кўламли босқин бошлаганидан сўнг эса, Ғарб санкцияларига қўшилган Япония билан тинчлик шартномаси бўйича музокаралар Москва томонидан бутунлай тўхтатилди.

Япония ва Украина кескин норозилик билдирди

Япония Ташқи ишлар вазирлиги Россия президенти Владимир Путиннинг Итуруп оролига қилган сафари ортидан Россиянинг Токиодаги элчиси Николай Ноздревни чақиртирди.

Бундан аввалроқ Япония ташқи ишлар вазири Тосимицу Мотэги расмий баёнот бериб, Россия томонига кескин норозилик билдирган эди. Баёнотда барча «шимолий ҳудудлар» (Токио Курил тизмасининг жанубий қисмини, хусусан, Итурупни шундай атайди) тарихий ва ҳуқуқий жиҳатдан Япониянинг азалий ери экани алоҳида таъкидланган.

Худди шундай позицияни бош вазир Санаэ Такаичи ҳам илгари суриб, Путиннинг Итурупга сафари икки давлат ўртасидаги муносабатларни изга солиш жараёнини янада мураккаблаштирганини қайд этди.

Шу билан бирга, Украина Ташқи ишлар вазирлиги ҳам Владимир Путиннинг Курил оролларига ташрифини кескин қоралади. Киевдаги дипломатик идора Кремлнинг бу қадамини «кескинликни ошириш, қўрқитиш ва ноқонуний босқинни қонунийлаштиришга қаратилган онгли уриниш» сифатида баҳолаган.

Украина дипломатлари Токио билан тўлиқ бирдам эканини билдириб, токи Россия ўзгалар ҳудудини босиб олишни тўхтатмас экан, халқаро ҳамжамиятни Москвага нисбатан санкциялар ва дипломатик босимни кучайтиришга чақирди.

«Россия фақат куч тилини тушунади. Россия раҳбариятининг ҳеч қандай кўргазмали ташрифлари, ўнлаб йиллар давом этган босқин ёки ташвиқоти очиқ-ойдин ҳақиқатни ўзгартира олмайди: Итуруп ва Шимолий ҳудудларнинг бошқа ороллари Япониянинг ажралмас қисми ҳисобланади», — дейилади Украина ТИВ баёнотида.

Япония жавоб чораларини кўриб чиқмоқда

Япония бош вазири Санаэ Такаичи Токио Путиннинг Итуруп оролига қилган ташрифи юзасидан қатъий норозилик билдиришини эълон қилди.

«Путин Итурупга ташриф буюрди ва биз бу хатти-ҳаракатга нисбатан кескин норозилик билдирамиз. Шимолий ҳудудлар — хоҳ тарихий нуқтаи назардан, хоҳ халқаро ҳуқуқ меъёрларига кўра — Япониянинг ажралмас қисми ҳисобланади. Россия амалдаги президентининг Итурупга сафари Токионинг Шимолий ҳудудларга нисбатан ўзгармас позициясига мутлақо зиддир. Шунингдек, бу ташриф япон халқининг ҳиссиётларига оғир ботади ва уни асло қабул қилиб бўлмайди.

Россиянинг Украинага босқинидан сўнг икки давлат ўртасидаги муносабатлар ўта оғир аҳволда қолмоқда. Ҳатто шундай мураккаб шароитда ҳам Япония мулоқотни сақлаб қолиш учун барча имкониятини ишга солган эди. Бироқ шуни таъкидлашим керакки, мазкур ташриф Япония ичкарисидаги Россияга қарши кайфиятни янада кучайтирди ҳамда ўрта ва узоқ муддатли истиқболда муносабатларни тиклаш жараёнини янада мураккаблаштирди. Биз Россия томони юзага келган вазиятнинг бутун оғирлигини теран англаб етишини истаймиз», — деди Такаичи.

«NHK» телеканали хабар беришича, Япония ҳукумати мазкур ташриф муносабати билан тегишли жавоб чораларини қўллаш масаласини кўриб чиқишни режалаштирмоқда.

Телеканал маълумотларига кўра, эҳтимолий чоралардан бири Россияга нисбатан жорий қилинган амалдаги санкцияларни янада кучайтиришдан иборат бўлиши мумкин.

«NHK» сўровида қатнашган таҳлилчиларнинг тахмин қилишича, ушбу чоралар қабул қилинган тақдирда, шусиз ҳам таранг бўлиб турган икки томонлама муносабатлар янада ёмонлашади.