UzAuto Motors хусусийлаштириш учун тендерга чиқарилади

Давлат активларини бошқариш агентлиги UzAuto Motors ва UzAuto Motors Powertrain’ни хусусийлаштириш жараёнини тендер босқичига олиб чиқмоқда. Бу ҳақда Давактив агентлиги директорининг ўринбосари Алишер Миралиев 17-сентябр куни «Ўзбекистон Республикаси капитал бозори» VIII халқаро Cbonds конференциясида маълум қилди.

Унинг сўзларига кўра, икки компания бўйича тендерлар яқин вақт ичида эълон қилинади. Ҳозирча савдонинг аниқ санаси ва шартлари очиқланмаган.

Хусусийлаштириш  2025-йилдан бери кечиктириляпти

UzAuto Motors ва UzAuto Motors Powertrain’ни хусусийлаштириш режаси президентнинг 2025-йил 21-апрелдаги ПҚ–145-сон қарори билан тасдиқланган.

Унга кўра, UzAuto Motors Powertrain’нинг 100 фоиз улушини 2025-йил IV чорагида, UzAuto Motors’нинг 99,7 фоиз улушини эса 2026-йил I чорагида оммавий савдоларга чиқариш белгиланганди.

Бироқ белгиланган муддатда савдолар эълон қилинмади. 2026-йилнинг апрелида Давактив раҳбарияти президентга UzAuto Motors ва унинг таркибидаги корхоналарни сотишга тайёргарлик ҳақида ахборот берди. Сентябр ойига келиб эса жараён тендерларни эълон қилиш босқичига етди.

Chevrolet ишлаб чиқариш ҳуқуқи ва GM билан келишув

Ҳозирда UzAuto Motors Chevrolet бренди остида автомобиллар ишлаб чиқаради. 2025-йилнинг ноябрида Ўзбекистон ва АҚШ саноат ҳамда савдо соҳаларида ҳамкорликни кенгайтириш бўйича қатор келишувларга эришган.

Келишувларга кўра, уч йил давомида 5 млрд долларлик автомобил бутловчи қисмларини импорт қилиш белгиланган.

Шунингдек, UzAuto Motors’нинг савдоси ва хусусийлаштирилиш жараёнларида ҳамкорликни кенгайтириш бўйича ишлар олиб борилиши белгиланган.

«Ўзавтосаноат» ва General Motors ўртасида 2017-йил октябрда 10 йиллик алянс шартномаси имзоланган.

Ҳужжат UzAuto Motors’га GM моделлари, Chevrolet бренди ва General Motors технологияларидан фойдаланиш, шунингдек, автомобилларни МДҲ давлатларига экспорт қилиш имконини берган. Бу ҳуқуқлар эвазига компания Америка томонига роялти тўлайди.

Масалан, UzAuto Motors’нинг 2024-йил учун молиявий ҳисоботида General Motors’га тўланган роялти миқдори 86 млн доллардан ошгани кўрсатилган. 

Томонлар ўртасидаги амалдаги алянс шартномаси 2027-йилда ўз якунига етади.

Заводни ким сотиб олиши мумкин?

Autostrada таҳлилига кўра, Chevrolet ишлаб чиқариш ҳуқуқи тугашига бир йил қолган заводни GM билан янги келишувсиз сотиб олиш инвестор учун манфаатли бўлмаслиги мумкин. Шу боис эҳтимолий харидор GM билан боғлиқ компания бўлиши ва амалдаги ҳамкорлик давом эттирилиши мумкин.

Давактивнинг маълум қилишича, инвестор автомобил саноатида тажрибага эга бўлиши, компанияга қўшимча маблағ киритиши, ишлаб чиқаришни кенгайтириши ва янги маҳсулотларни ўзлаштириши кутилмоқда. Маҳаллий ва хорижий инвесторлар учун чеклов белгиланмаган.

Эҳтимолий харидорлардан бири сифатида Хитойнинг SAIC-GM-Wuling (SGMW) ҳам тилга олинган. Бу — SAIC Motor, General Motors ва Guangxi Automobile Group қўшма корхонаси. 2026-йил август охирида GM ушбу компания билан Жанубий Америка бозори учун янги маҳсулотларни биргаликда баҳолаш бўйича келишувга эришган. 

UzAuto Motors’даги Tracker, Captiva ва Onix каби моделлар Хитой ва Лотин Америкаси бозорларидаги модел қаторлари билан технологик жиҳатдан яқин. Шунингдек Асакада Tracker ва Onix учун маҳаллийлаштирилаётган айрим деталлар ҳам асосан Хитой хомашёси ва бутловчи қисмлари асосида тайёрланади.

Шу билан бирга, 2025-йилнинг майида Ўзбекистон ҳукумати, GM ва UzAuto Motors вакиллари хусусийлаштириш, ишлаб чиқариш самарадорлигини ошириш, локализацияни кенгайтириш ва стратегик инвесторларни жалб қилиш масалаларини муҳокама қилган.

Компания даромадлари қандай?

2026-йилнинг биринчи чорагида UzAuto Motors’нинг соф фойдаси 648 млрд сўмни ташкил қилди. Бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 16 фоизга кам.

Шу билан бирга, компаниянинг умумий тушуми ўсиб, 9,7 трлн сўмдан 10,9 трлн сўмга етган. Ялпи фойдада ҳам сезиларли ўсиш кузатилган — у бир йил ичида 1 трлн сўмдан 1,9 трлн сўмга кўтарилган.

Бироқ сотув билан боғлиқ харажатларнинг кескин ошиши компаниянинг якуний молиявий натижасига таъсир қилган. Маҳсулотларни сотиш харажатлари 349 млрд сўмдан қарийб 1 трлн сўмгача кўпайган. Натижада операцион фойдадаги ўсиш нисбатан чекланган. У 1,5 фоизга ошиб, 750 млрд сўмни ташкил этган.

Компаниянинг кредит профили ҳам хусусийлаштиришда муҳим омил бўлади. 2025-йилнинг ноябрида Moody’s UzAuto Motors’нинг Ba3 кредит рейтингини ва барқарор прогнозини сақлаб қолган. Агентлик янги еврооблигация чиқарилиши компаниянинг ликвидлик хавфини камайтириши ва 2026-йилнинг майида муддати тугайдиган 300 млн долларлик облигацияни қайта молиялаштиришга ёрдам беришини қайд этган.

Шу билан бирга, Moody’s компаниянинг ички бозорга юқори даражада боғлиқлиги, хусусий ишлаб чиқарувчилар рақобатининг кучайиши, модел қатори чеклангани ва GM билан лицензия келишувига қарамлигини асосий хавфлар қаторида кўрсатган. GM билан келишув 2027-йилдан кейин узайтирилмаса, бу компаниянинг кредит баҳосига салбий таъсир қилиши мумкинлиги ҳам қайд этилган.

Шу нуқтаи назардан, UzAuto Motors қийматини баҳолашда тушум ва фойда билан бирга қарз мажбуриятлари, пул оқими, рақобат муҳити ва GM билан ҳамкорликнинг келажакдаги шартлари ҳам ҳисобга олинади.

Автомобил ишлаб чиқариш

2025-йил якунига кўра, Ўзбекистонда 457 минг 900 та енгил автомобил ишлаб чиқарилди. Бу 2024-йилга нисбатан 6,7 фоиз кўп. Бироқ ишлаб чиқариш ҳажми ўсгани билан автомобилларнинг сотуви худди шу суръатда ошмади.

2025-йилда UzAuto Motors’нинг бозордаги улуши 87,9 фоиздан 84,2 фоизга тушди. Chevrolet автомобиллари савдоси атиги 0,5 фоизга ўсган бир пайтда, Malibu, Equinox, Tahoe ва Captiva каби моделлар сотувида пасайиш кузатилди. Аксинча, Kia, BYD, Chery ва Haval автомобиллари савдоси мос равишда 32, 40, 50 ва 172 фоизга ошди. 

2026-йилда Chevrolet’нинг бозордаги устунлиги яна қисқарди. Январ–феврал ойларида UzAuto Motors’нинг улуши 52 фоизга тушди, Cobalt сотуви эса йиллик ҳисобда 25,1 фоизга камайди. Шу даврда BYD Uzbekistan сотувлари 61 фоизга ошди. 

Кейинги ойларда ҳам пасайиш давом этди. Кейинги 5 ойда UzAuto Motors’нинг бозордаги улуши 55,9 фоиздан 47,1 фоизга, Chevrolet’ники эса 82,3 фоиздан 78,4 фоизга тушди. Шу даврда 69,3 мингта Cobalt ишлаб чиқарилган, аммо 35,2 мингтаси сотилган. Натижада моделнинг сотуви йиллик ҳисобда 35,4 фоизга қисқарган. 

Шу билан бирга, бошқа ишлаб чиқарувчиларнинг ҳажми ва бозордаги иштироки ошиб бормоқда. 2025-йилда Chevrolet’нинг мамлакатдаги енгил автомобиль ишлаб чиқаришидаги улуши 83,2 фоизгача пасайган. Демак, бозорда бир томондан UzAuto Motors маҳсулотларининг сотуви ва улуши қисқараётган бўлса, иккинчи томондан рақобатчиларнинг мавқеи кенгаймоқда.

UzAuto Motors қандай ташкил топган?

UzAuto Motors’нинг тарихи 1990-йилларга бориб тақалади. 1993-йилда Daewoo Motor ва «Ўзавтосаноат» Ўзбекистонда енгил автомобил ишлаб чиқарувчи қўшма корхона ташкил этиш бўйича келишувга эришган.

Шу асосда Андижон вилоятининг Асака туманида Uz-Daewoo Auto қўшма корхонаси ташкил этилган. 1996-йилда завод конвейеридан Daewoo Tico, Daewoo Damas ва Daewoo Nexia автомобиллари ишлаб чиқарила бошланган. Кейинчалик модел қаторига Matiz ва Lacetti ҳам қўшилган.

2005-йилда қўшма корхонадаги Корея томонининг улуши Ўзбекистон томонидан сотиб олинган. 2008-йилда эса «Ўзавтосаноат» General Motors билан янги қўшма корхона ташкил этиб, уни GM Uzbekistan деб номлаган.

Шундан сўнгm, Ўзбекистон ички бозорида сотиладиган автомобиллар Chevrolet бренди остида ишлаб чиқарила бошланган. Кейинчалик қўшма корхонанинг қолган улушлари ҳам Ўзбекистон томонидан харид қилиниб, компания UzAuto Motors номи билан фаолиятини давом эттирган.

Маълумот учун, Давактив шу конференцияда Mobiuz бўйича жараён ҳақида ҳам маълум қилган эди. Агентлик мобил операторнинг 100 фоиз акцияларини йил охирига қадар янги инвесторга топширишни режалаштирмоқда.

Июн ойидаги савдоларда АҚШнинг McKim and Company компанияси бошчилигидаги консорциум ғолиб чиққан. Томонлар акциялар учун 351 млн доллар тўлаш ва компания инфратузилмасини ривожлантиришга яна 500 млн доллар йўналтириш бўйича келишган. Шартнома имзоланиб, дастлабки тўловлар амалга оширилганидан сўнг Mobiuz бошқаруви инвесторга ўтиши режалаштирилган.