Хитойда кумуш ажиотажи: импорт 8 йиллик максимумга чиқди

Хитойнинг саноат сектори ва чакана инвесторлари жисмоний кумушга нисбатан ажиотажли талабни келтириб чиқарди. Бу эса 2026-йил бошида ушбу қимматбаҳо металл импортининг сўнгги саккиз йилдаги энг юқори даражага чиқишига сабаб бўлди.

Қуёш панеллари ишлаб чиқарувчилари солиқ имтиёзлари бекор қилинишидан олдин улгуришга ҳаракат қилаётган бир пайтда, аҳоли қиммат ва камёб олтинга нисбатан арзонроқ муқобил сифатида кумуш қуймаларини оммавий равишда сотиб олмоқда. Бу ҳақда «Bloomberg» хабар берди.

Рекорд ҳажмлар ва ажиотаж сабаблари

20-март куни эълон қилинган Хитой божхона маълумотларига кўра, йилнинг дастлабки икки ойида дунёдаги энг йирик харидор 790 тоннадан ортиқ кумуш импорт қилган. Шундан қарийб 470 тоннаси феврал ойига тўғри келиб, бу ой учун мутлақ тарихий максимум ҳисобланади. Юқори ички талаб аллақачон камайиб кетган биржа захираларини тезда тугатмоқда ва трейдерларни хориждан фаол равишда металл сотиб олишга мажбур қилмоқда. Бу эса маҳаллий нархларни халқаро эталонлардан анча юқорига кўтармоқда.

Кумуш бозори йилни жуда юқори волатиллик билан бошлади: агрессив спекулятив харидлар тўлқинида нархлар тахминан 70 фоизга ошиб кетди, сўнг январ охирида кескин тушиб кетди. Шунга қарамай, Хитойда жисмоний истеъмол барқарор юқори даражада сақланиб қолмоқда.

Ажиотажнинг асосий ҳаракатлантирувчи омиллари иккита. Биринчидан, жаҳон йиллик таклифининг тахминан бешдан бир қисмини (20 фоизи) истеъмол қиладиган ва асосан Хитойда жойлашган қуёш панеллари ишлаб чиқарувчилари ишлаб чиқаришни шошилинч равишда оширмоқда. Улар 1 апрелдан (ҳукумат экспорт солиқ имтиёзларини бекор қиладиган санадан) олдин максимал ҳажмда маҳсулот етказиб беришга ҳаракат қилмоқда. Иккинчидан, чакана инвесторлар кумуш қуймаларини оммавий равишда сотиб олмоқда.

Жисмоний қуймаларга бўлган талаб ниҳоятда юқори, қуёш элементлари ишлаб чиқарувчилари эса ўз имкониятларининг чегарасида ишламоқда. Шу билан бирга, Хитой биржалардаги захиралар камайишда давом этмоқда, бу эса бозорга қўшимча психологик босим ўтказмоқда.

Ҳонгконг орқали арбитраж ва Лондон реакцияси

Металлнинг катта қисми материкка Ҳонгконг орқали кириб келмоқда, чунки трейдерлар классик арбитраждан фойда олишга ҳаракат қилмоқда. Йилнинг дастлабки икки ойида Ҳонгконгда йирик банк кумуш қуймалари учун устама ҳар унциясига 8 долларгача етди, ҳолбуки одатда улар Лондан бенчмаркига нисбатан дисконт билан савдо қилинади.

Хитой томонидан фаол харидларга қарамай, глобал бозор Лондонда ҳозирча инқироздан қочиб турибди. Бу ўтган йилги дефицит (шорт-сквиз)дан сўнг ушбу савдо марказига кумушнинг рекорд даражада кириб келиши билан изоҳланади. Шунингдек, бозорга биржа фондларидан (ETF) ҳам катта ҳажмда металл келиб тушди, улар жорий йилда ўз захираларининг 1900 тоннадан ортиғини сотиб юборди.

Лондондаги босимнинг пасайиши кумушни қарзга олиш қийматини туширишга ёрдам берди. Бироқ узоқ муддатли ижара ҳали ҳам қимматлигича қолмоқда – бу умумий волатиллик ва инвесторларнинг янги сунъий дефицитдан хавотирлари билан боғлиқ. Ню Йоркдан тортиб Шанҳайгача бўлган асосий биржаларда кўринадиган захиралар ё камаймоқда, ёки узоқ муддатли ўртача кўрсаткичлардан анча паст даражада қолмоқда. Бу эса тизимда жисмоний металлнинг ҳақиқий танқислиги мавжудлигини кўрсатади.

Мавжудлик иллюзияси: олтин 5000 доллар бўлганида кумуш 70 доллар

Чакана инвесторларнинг кумушга ўтиши натижасида инвестиция қуймалари (20 граммдан 1 килограммгача) «Shuibei Market»да энг оммабоп товарга айланди. Бу бозор Шенженда жойлашган бўлиб, мамлакатда қимматбаҳо металлар чакана савдосининг асосий маркази ҳисобланади.

Гуангдонг провинцияси Жанубий олтин бозори академияси тадқиқотчиси Сун Жианжэнг бу ҳолатни истеъмолчилар психологияси ўзгариши билан изоҳлайди: олтин энди молиявий жиҳатдан етиб бўлмас актив сифатида қабул қилинмоқда. Бу йил унинг нархи кескин ўсишдан сўнг ҳар унцияси тахминан 5000 доллар атрофида бўлиб турди, кумуш эса 70 доллар даражасида савдо қилинмоқда. Арзонроқ қуймалар дилерлар учун молиявий босимни камайтиради. Эксперт баҳосига кўра, сўнгги ойларда савдогарлар «Shuibei Market»да кумуш захираларини уч бараварга ошириб, тахминан 300 тоннага етказган.

Бироқ бу ажиотаж вақтинчалик «қизиб кетиш» аломатларига эга. «Henan Jinli Gold and Lead Group»нинг Шанхай савдо бўлими таҳлилчиси Юан Жэнгнинг таъкидлашича, солиқ имтиёзлари бекор қилиниши бўйича апрел ойидаги муддат яқинлашар экан, қуёш панеллари ишлаб чиқарувчилари томонидан талаб секинлашган, шунингдек, Хитойдаги кумуш устамаси ҳам юмшаган.

«Қисқа муддатда таклиф талабдан ошиб кетган ҳолатга ўтдик», – дейди у.

Бу ҳолат аллақачон Шенженда сезилмоқда, бу ерда жисмоний қуймалар харидорлари сони камайиб бормоқда.