Logo

«Nvidia» раҳбарининг бойлиги камайиб кетди. Сабаб хитойлик «жосус»ми?

Bugun 15:145 daqiqa

Гумон қилинаётган аёлнинг компанияси «Nvidia»дан 4,8 млрд долларлик чип сотиб олган. Аёл илгари Хитойнинг бир нечта йирик банкларида ишлаган. Кейинчалик Шанхайдаги инвестиция фондига ўтган. Ушбу фонд технологик компаниялар ва маълумотлар марказларига сармоя киритувчи инвесторлар билан боғлиқ бўлган.

«Nvidia» раҳбарининг бойлиги камайиб кетди. Сабаб хитойлик «жосус»ми? © Forbes

«Nvidia» компанияси ҳаммуассиси ва бош директори Женсен Хуангнинг бойлиги бир кунда 7,9 миллиард долларга камайиб, 154,7 миллиард долларга тушган. Натижада у миллиардерлар рейтингида саккизинчи ўриндан ўнинчи ўринга пасайган. Бу ҳақда «Forbes» маълумотларида келтирилган.

Женсен Хуанг бойлигининг асосий қисми «Nvidia» компаниясидаги улушига тўғри келади. «Bloomberg» маълумотларига кўра, 2026-йилнинг сентябр ҳолатида у шахсан ва оилавий трастлар орқали компания акцияларининг тахминан 3,4 фоизига эгалик қилган.

9-ноябр куни NASDAQ биржасидаги савдолар давомида «Nvidia» акциялари энг паст нуқтада 8,8 фоизга арзонлаб, 170,26 долларга тушган. Натижада компаниянинг бозор қиймати 4,29 триллион долларга камайган. Шунга қарамай, «Nvidia» ҳануз дунёдаги энг қиммат компаниялар орасида иккинчи ўринни эгаллаб турибди.

«Nvidia» акцияларининг АҚШ биржасида арзонлашиши компания директорлар кенгаши бош директор Женсен Хуанг фаолияти юзасидан текширув бошлаганидан кейин юз берди.

Компания раҳбари Сингапурдаги «Megaspeed» компанияси раҳбари Элис Хуанг билан яқин алоқада бўлганликда гумон қилинмоқда. АҚШ махсус хизматлари уни Хитой Давлат хавфсизлиги вазирлиги томонидан ёлланган деб ҳисоблайди. «Financial Times» нашри маълумотларига кўра, улар ўртасида ишқий муносабатлар бўлган.

АҚШ махсус хизматлари бундай алоқалар мамлакатдаги сунъий интеллект технологияларига оид махфий маълумотларнинг четга чиқиб кетишига ҳамда экспорт чекловларини айланиб ўтишга уринишларга олиб келган бўлиши мумкин, деб ҳисобламоқда.

Хитой Ташқи ишлар вазирлиги эса Хитой разведкаси «Nvidia» бош директори Женсен Хуанг билан алоқа ўрнатишга урингани ҳақидаги айбловларни туҳмат деб атади.

«Хитой томонидан жосуслик қилингани ҳақидаги айбловлар асоссиз. Бу Хитойга нисбатан туҳматдан бошқа нарса эмас», — деган вазирлик вакили Го Цзякун.

Воқеадан кейин «Nvidia» директорлар кенгаши мустақил текширув бошланганини эълон қилди.

«Директорлар кенгашида миллий хавфсизлик ёки “Nvidia” компаниясининг махфий маълумотлари ошкор этилган деб ҳисоблаш учун ҳозирча асос йўқ. Шунга қарамай, текширув давомида мавжуд бўлган барча маълумотлар ўрганиб чиқилади», — дейилади компания баёнотида.

Маълумот учун, «Nvidia» — график процессорлар ва сунъий интеллект тизимлари учун микрочиплар ишлаб чиқарувчи дунёнинг энг йирик технологик компанияларидан бири. Женсен Хуанг компанияга 1993-йилда асос солган.

Гумон қилинаётган аёлнинг компанияси «Nvidia»дан 4,8 млрд долларлик чип сотиб олган

«Megaspeed» компанияси 2023-йилда Хитойнинг онлайн ўйинлар билан шуғулланувчи компанияси Сингапурдаги бўлинмаси алоҳида ташкилотга айлантирилганидан кейин ташкил этилган. Бу АҚШ Хитойга сунъий интеллект учун мўлжалланган илғор чиплар экспортини кескин чеклаганидан кўп ўтмай содир бўлган.

Элис Хуанг дастлаб «Megaspeed» компаниясининг бошқарувчи директори сифатида ишлаган, кейинчалик эса ўзини бош директор деб таништирган.

2024-йилнинг июнидан буён «Megaspeed» «Nvidia»дан 4,8 миллиард доллардан ортиқ қийматдаги чипларни сотиб олган. Шу тариқа у компаниянинг Жануби-Шарқий Осиёдаги энг йирик мижозларидан бирига айланган.

АҚШ Савдо вазирлиги «Megaspeed» компаниясининг экспорт чекловларини четлаб ўтишда иштирок этган бўлиши мумкинлигини текшираётганига қарамай, «Nvidia» ва «Megaspeed» ўртасидаги ҳамкорлик давом этган.

«The New York Times» Элис Хуангнинг аввалги иш фаолиятини ҳам ўрганган. Улар тўплаган корпоратив ҳужжатларга кўра, аёл илгари Хитойнинг бир нечта йирик банкларида ишлаган. Кейинчалик Шанхайдаги инвестиция фондига ўтган. Ушбу фонд технологик компаниялар ва маълумотлар марказларига сармоя киритувчи инвесторлар билан боғлиқ бўлган.

Фонд билан алоқадор компаниялар тармоғи «Tencent» компаниясига хизмат кўрсатадиган Шанхай яқинидаги йирик маълумотлар маркази қурилишида иштирок этган.

Бундан ташқари, ушбу тармоқ Хитой ҳарбий-саноат мажмуаси билан ҳам молиявий алоқаларга эга бўлган. Бу алоқалар Хитойнинг йирик ҳарбий техника ва технологиялар ишлаб чиқарувчиларидан бири — «China Electronics Technology Group» таркибидаги шўъба корхонага киритилган инвестициялар орқали юзага келган.

Хуанг гумон қилинаётган аёл билан Тайпейда ҳам учрашган

«The New York Times» маълумотларига кўра, Женсен Хуанг ва Элис Хуанг технология компаниялари раҳбарлари иштирокидаги турли тадбирлар ва учрашувларда бирга вақт ўтказган.

2024-йилнинг июн ойида Тайпейда ўтказилган технологик кўргазмадан кейин улар сунъий интеллект соҳаси вакиллари билан бирга барда виски ичган. Орадан бир йил ўтиб, улар Тайпей ресторанларидан бирида бошқа йирик компаниялар раҳбарлари билан бирга кечки овқат қилган.

Тайван ОАВлари Элис Хуангнинг «Nvidia» раҳбарининг юзидан ўпаётгани ва у журналистлар билан суҳбатлашаётган пайтда ортида тургани акс этган суратларни ҳам эълон қилган.

Элис Хуангнинг АҚШ махсус хизматлари томонидан кузатилгани ҳақидаги хабарлар тарқалгач, Женсен Хуангнинг у билан муносабатлари АҚШ Конгресси эътиборига тушган. Қонунчилар компания раҳбаридан вазиятга изоҳ беришни, эҳтимол, қасамёд остида кўрсатма беришни ҳам талаб қилган.

Демократ сенатор Элизабет Уоррен Женсен Хуанг ва «Nvidia» директорлар кенгаши Хитой разведкаси ходими бўлиши мумкин бўлган аёл билан муносабатлар юзасидан Конгресс саволларига жавоб бериши кераклигини айтган.

Республикачӣ Майкл Маккол, Вакиллар палатасининг ички хавфсизлик қўмитаси раиси ўринбосари, юз берган воқеани «Хитой Коммунистик партиясининг одатий усулларидан бири» деб атаган. У барча ҳолатларга аниқлик киритилгунича АҚШнинг илғор чипларини Хитойга етказиб беришни зудлик билан тўхтатишга чақирган.

Трамп Хуангни ҳимоя қилди ва уни Хитойга олиб боришга тайёрлигини билдирди

Можарога қарамай, Доналд Трамп «Nvidia» раҳбарини очиқчасига қўллаб-қувватлади. Президент 8-ноябр куни кечқурун журналистларга Хуангни Хитойга режалаштирилган ташрифи давомида ўзи билан олиб кетишга тайёрлигини айтган.

«Унинг бирор ёмон иш қилганини эшитмадим. У бир киши билан муносабатда бўлган, лекин биласизми, бошқалар ҳам шундай қилади», — деди Трамп.

Президент бу вазиятни Хуанг билан муҳокама қилмаганини маълум қилган. Шунингдек, тахминан бир йил олдин АҚШ махсус хизматлари унга Элис Хуанг кузатув остида эканини билдирганида ҳеч қандай чора кўрмагани учун афсусланмаслигини айтган.

«Менимча, у яхши инсон. Эҳтимол, бунинг ўзига яраша изоҳи бордир. Аввал унинг гапини эшитиш керак», — деди Трамп.

Журналистлар Хуанг «Nvidia» бош директори лавозимида қолиши керакми, деб сўраганида, президент бунга ижобий жавоб берган.

«Nvidia» директорлар кенгаши ҳам Хуангга ишонч билдирган. Компания вакили Жон Риццо текширув чип ишлаб чиқарувчининг кундалик фаолиятига таъсир қилмаслиги, Хуанг эса ўз вазифасини узлуксиз бажаришда давом этишини айтган.

«Nvidia» дунёдаги энг қиммат компаниялардан бири бўлиб, сунъий интеллектни ривожлантириш учун зарур бўлган ҳисоблаш қувватларини етказиб берувчи асосий ишлаб чиқарувчилардан ҳисобланади.

Женсен Хуанг компания бошқарувида муҳим ўрин тутади. Унинг бевосита қўл остида 60 га яқин раҳбар ишлайди.

Хуангнинг Трамп маъмурияти билан яқин алоқалари ва «Nvidia»нинг АҚШ технология саноати учун катта аҳамиятга эгалиги сабабли унинг Хитой разведкаси билан алоқадорликда гумон қилинаётган аёл билан муносабатлари Вашингтон учун айниқса жиддий масалага айланган.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ «Nvidia» дунёнинг энг қиммат компанияси мақомидан айрилганди.

Teglar

Mavzuga oid