AQSH va Eron tinchlik kelishuviga yaqinlashdi

Pokiston bosh vaziri Shahboz Sharif 12-iyun kuni AQSH va Eron o‘rtasidagi tinchlik kelishuvining yakuniy matni bo‘yicha kelishuvga erishilganini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Pokiston vositachiligida olib borilgan muzokaralar natijasida tomonlar hujjatning oxirgi variantini ma’qullagan.

Ayni paytda Islomobod Vashington va Tehron bilan kelishuvni amalga oshirishning keyingi bosqichlari bo‘yicha hamkorlikni davom ettirmoqda. AFP agentligi manbasiga ko‘ra, AQSH hukumati kelishuvning yaqin kunlarda imzolanish ehtimolini 80–85 foiz deb baholamoqda.

Kelishuv shartlari

Reuters manbalariga ko‘ra, hujjat 14-iyun kuni — AQSH prezidenti Donald Trumpning 80 yoshlik yubileyi sanasida imzolanishi mumkin. Ma’lum qilinishicha, kelishuvning asosiy shartlaridan biri Eronda boyitilgan uran zaxiralarini mamlakat hududidan olib chiqish va yo‘q qilish hisoblanadi.

Shu kuni Mehr yangiliklar agentligi AQSH va Eron o‘rtasidagi 14 banddan iborat memorandum loyihasini e’lon qildi. Loyihada harbiy harakatlarni to‘liq to‘xtatish, Isroilning Livandagi amaliyotlarini bekor qilish, AQSH qo‘shinlarini Eron chegarasi yaqinidan olib chiqish, Eron portlariga nisbatan cheklovlarni bekor qilish hamda Ho‘rmuz bo‘g‘ozini 30 kun ichida qayta ochish kabi takliflar mavjud.

Kelishuvni imzolash uchun ehtimoliy maydon sifatida Shveysariya ko‘rib chiqilmoqda. Mamlakat tashqi ishlar idorasi tomonlar rozi bo‘lgan taqdirda marosimni o‘tkazishga tayyor ekanini ma’lum qilgan.

Tehron ehtiyotkor pozitsiyada

Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi kelishuv har qachongidan ham yaqin ekanini ta’kidladi. Shu bilan birga, u muzokaralar yakunlanmaguncha ommaviy axborot vositalarini hujjat mazmuni bo‘yicha taxminlar qilishdan tiyilishga chaqirdi.

Isroil kelishuv ishtirokchisi emas

Biroq Isroil AQSH va Eron o‘rtasidagi muzokaralarda ishtirok etmagan. Mamlakat bosh vaziri Binyamin Netanyahu Tel-Aviv mazkur kelishuvni qo‘llab-quvvatlamasligini ma’lum qildi.

So‘nggi haftalarda Netanyahu va AQSH prezidenti Donald Tramp o‘rtasida Livandagi vaziyat yuzasidan kelishmovchiliklar kuzatildi. Vashington Isroildan harbiy harakatlarni cheklashni talab qilgan bo‘lsa, bu Tehron bilan kelishuvga erishish uchun muhim shartlardan biri sifatida ko‘rilmoqda.

Neft narxi pasaydi

Kelishuv haqidagi xabarlar jahon moliya bozorlarida ijobiy kayfiyatni kuchaytirdi. Shu bilan birga, Fors ko‘rfazidagi keskinlik saqlanib qolmoqda.

Shunga qaramay, investorlar mojaro yumshashi mumkinligiga ishonmoqda. Natijada jahon fond bozorlarida o‘sish kuzatildi, neft narxlari esa pasaydi. Brent markali neft narxi bir paytning o‘zida 3 foizdan ko‘proq arzonlashib, qariyb ikki oy ichidagi eng past darajaga tushdi.

Tahlilchilarga ko‘ra, uzoq davom etgan mojaro AQSH ma’muriyati uchun ham siyosiy muammoga aylangan. Yoqilg‘i narxlarining oshishi va prezident Donald Tramp reytingidagi pasayish Oq uyga qo‘shimcha bosim o‘tkazmoqda. Ayrim respublikachilar urushning ommabop emasligi noyabr oyidagi oraliq saylovlarda partiya pozitsiyalariga salbiy ta’sir ko‘rsatishidan xavotir bildirmoqda.