O‘zbekiston Qirg‘izistonga 860 tonna olma sotgan: endi bu bozor vaqtincha yopildi
Qirg‘iziston 2027 yil 1-fevralgacha olma importini vaqtincha taqiqladi. O‘zbekiston esa ushbu mamlakatga olma yetkazib beruvchi uchinchi yirik davlat hisoblanadi.
© Ijtimoiy tarmoqlarQirg‘iziston hukumati mahalliy bog‘bonlarni qo‘llab-quvvatlash va 2026 yilgi hosilni ichki bozorda sotishga sharoit yaratish maqsadida olma importiga vaqtinchalik cheklov joriy etdi. Tegishli qarorni mamlakat Vazirlar mahkamasi raisi Adilbek Qosimaliyev 27-oktabr kuni imzolagan.
Vazirlar mahkamasining 720-son qaroriga ko‘ra, uchinchi mamlakatlar va Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi («YOII») a’zolaridan Qirg‘izistonga olma olib kirish 2027 yil 1-fevralgacha to‘liq taqiqlanadi.
Hukumat ushbu qarorni mamlakatda yetishtirilgan olma hosilini o‘z vaqtida sotish, mahalliy bog‘dorchilik xo‘jaliklarining manfaatlarini himoya qilish va tarmoqning ishlab chiqarish salohiyatini saqlab qolish zarurati bilan izohlagan.
Qirg‘iziston Suv resurslari, qishloq xo‘jaligi va qayta ishlash sanoati vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatda hosil beradigan olma bog‘larining umumiy maydoni 26 324 gektarni tashkil etadi. 2026 yilda bu bog‘lardan 179 393 tonna olma yetishtirish kutilmoqda. Vazirlik fikricha, hosilni o‘z vaqtida va muvaffaqiyatli sotish fermerlarga ishlab chiqarish xarajatlarini qoplash, bog‘larni to‘liq parvarishlash va keyingi qishloq xo‘jaligi mavsumiga yaxshi tayyorgarlik ko‘rish imkonini beradi.
Hukumatni import hajmining keskin oshib ketayotgani ham jiddiy tashvishga solgan. 2026 yil yanvar–avgust oylarida Qirg‘izistonga 6 438,9 tonna olma import qilingan. Bu esa 2025 yilning butun davridagi 2 960 tonna import hajmidan 2,18 baravar ko‘p. Shu bilan birga, mamlakatning o‘z olma eksporti 13,3 foizga kamayib, 10 779,52 tonnani tashkil etgan.
O‘zbekiston Qirg‘izistonga qancha olma yetkazib bergan?
Qirg‘iziston Qishloq xo‘jaligi vazirligining statistikasiga ko‘ra, 2026 yilning dastlabki sakkiz oyida mamlakatga import qilingan 6 438,9 tonna olmaning 859,7 tonnasi aynan O‘zbekiston hissasiga to‘g‘ri kelgan.
Shu davrda Qirg‘izistonning asosiy olma yetkazib beruvchilari quyidagilar bo‘lgan:
Mamlakat | Yetkazib berilgan olma |
Polsha | 3 554,1 tonna |
Xitoy | 1 696,8 tonna |
O‘zbekiston | 859,7 tonna |
Jami import | 6 438,9 tonna |
Shunday qilib, O‘zbekiston Qirg‘iziston olma importida uchinchi o‘rinni egallagan. Mamlakat ulushi umumiy importning qariyb 13,4 foizini tashkil etgan.
Bu raqamlar shuni ko‘rsatadiki, Qirg‘iziston bozori o‘zbekistonlik meva eksportchilari uchun muayyan ahamiyatga ega. Yangi qaror esa O‘zbekistondan ushbu mamlakatga to‘g‘ridan-to‘g‘ri olma yetkazib berishni ham to‘liq qamrab oladi.
Taqiq barcha olma yetkazib beruvchilarga taalluqli, ammo istisnolar bor
Qirg‘iziston Vazirlar mahkamasining 720-son qarori faqat O‘zbekiston yoki alohida bir davlatga qarshi qaratilmagan. Uchinchi mamlakatlardan tashqari, «YOII»ga a’zo davlatlardan olib kiriladigan olmalar ham bu cheklov doirasiga kiritilgan.
Biroq hujjatda ayrim istisnolar ham belgilangan. Jumladan, Qirg‘iziston hududi orqali faqat tranzit maqsadida olib o‘tilayotgan olmalar bu taqiqqa kirmaydi. Faqat bunda yukning jo‘natilgan sanasi va aniq yo‘nalishini tasdiqlovchi barcha hujjatlar bo‘lishi shart.
Shuningdek, qaror kuchga kirishidan oldin Qirg‘izistonga jo‘natib bo‘lingan olmalarga ham istisno qo‘llanishi mumkin. Buning uchun Qirg‘iziston Suv resurslari, qishloq xo‘jaligi va qayta ishlash sanoati vazirligi bojxona organiga rasmiy xat yuborib, yukning belgilangan muddatdan oldin jo‘natilganini tasdiqlab berishi kerak.
Yana bir o‘ta muhim jihat shundaki — taqiq 27-oktabr kuni imzolangan zahoti kuchga kirmaydi. Qaror rasmiy e’lon qilinganidan uch kun o‘tgach kuchga kirishi, import cheklovi esa qaror kuchga kirganidan keyin yana uch kun o‘tgach amal qilishi belgilangan.
