Дунё савдосининг маркази Осиёга кўчмоқда: энг йирик портлар рейтинги эълон қилинди

Bugun 14:573 daqiqa

Хитой глобал контейнер айланмасининг 40 фоиздан ортиғини таъминлаб, денгиз логистикасидаги етакчилигини янада мустаҳкамлади.

Дунё савдосининг маркази Осиёга кўчмоқда: энг йирик портлар рейтинги эълон қилинди

Денгиз портлари глобал савдонинг асосий таянчи ҳисобланади. Улар орқали электроника, кийим-кечак ва саноат маҳсулотларини ташувчи контейнерлар дунё бўйлаб ҳаракатланади.

2024-йилда жаҳон портлари 743 миллион контейнерга тенг юкни қайта ишлади. Бу ҳажмнинг ярмидан кўпроғи эса атиги 20 та энг йирик порт ҳиссасига тўғри келди.

1

Юқоридаги «Visual Capitalist» эълон қилган инфографикада дунёдаги энг банд контейнер портлари умумий юк айланмаси бўйича рейтинг қилинган. Маълумотлар «Lloyd’s List»нинг «One Hundred Ports 2025» базасидан олинган. Юк айланмаси TEU – яъни йигирма футлик эквивалент контейнерлар бирлигида ҳисобланган. Бу глобал логистика ва денгиз ташувларидаги стандарт ўлчов ҳисобланади.

Хитой – дунёнинг «портлар пойтахти»

Хитой якка ўзи глобал контейнер айланмасининг 40 фоиздан ортиғини таъминлайди. Бу мамлакатнинг жаҳон ишлаб чиқариш ва экспорт занжирларидаги марказий ўрнини кўрсатади. Дунёдаги энг йирик олтита портнинг бештаси Хитойда жойлашган бўлиб, улар орасида Шанхай порти етакчилик қилади.

2024-йилда Шанхай порти 51,5 миллиондан ортиқ TEU қайта ишлади ва бу уни дунёдаги энг банд портга айлантирди. Иккинчи ўриндаги Сингапур порти эса шу йили Шанхайдан 10 миллион TEU кам юк қабул қилди.
Қуйидаги жадвалда 2024-йил бўйича дунёдаги 20 та энг йирик порт ва уларнинг юк айланмаси кўрсатилган бўлиб, у Хитой портларининг устунлигини яна бир бор тасдиқлайди.

2

Хитойнинг портлар соҳасидаги устунлиги фақат Шанхай билан чекланмайди. Нингбо-Жоушан порти (39,3 миллион TEU), Шенгжен порти (33,4 миллион), Қингдао порти (30,9 миллион) ва Гуангжоу порти (26,1 миллион) каби портлар ҳам Сингапурдан ташқари Хитойдан ташқаридаги исталган портдан йирикроқ ҳисобланади.
Бу портларнинг бугунги нуфузи нафақат Хитойнинг «дунё фабрикаси»га айлангани билан, балки тарихий анъаналар билан ҳам боғлиқ. Масалан, 1757–1842 йиллар оралиғида Гуанчжоу Ғарб савдогарлари Хитой билан савдо қила оладиган ягона порт бўлган. Ўша даврда шаҳар Кантон номи билан танилган.

Хитойдан ташқари: Осиёнинг устунлиги

Хитой портлари рейтингларда етакчилик қилса-да, Осиёдаги ягона йирик денгиз хаблари эмас. Қитъада дунёдаги энг банд портларнинг тўртдан уч қисми жойлашган. Улар қаторига Сингапур порти, Пусан порти (24,4 миллион TEU) ва Кланг порти (14,6 миллион) киради.

Бу портларнинг кўпчилиги стратегик денгиз йўллари яқинида жойлашган. Масалан, Сингапур ва Порт-Кланг Малакка бўғозида жойлашган. Бу дунёдаги энг серқатнов денгиз йўли бўлиб, глобал савдо товарларининг тахминан 25–30 фоизи шу ердан ўтади.

Ғарброқда эса Жебел Али порти (15,5 миллион TEU) Шарқий Осиёдан ташқаридаги энг банд порт ҳисобланади. Форс кўрфазида жойлашган бу порт дунёдаги энг йирик сунъий гаван бўлиб, у «DP World» компаниясига тегишли.
Ғарб портлари энди ортда қолмоқда

Европа ва АҚШ ҳали ҳам муҳим савдо марказлари бўлиб қолмоқда, аммо уларнинг энг йирик портлари Осиёдаги контейнер гигантларидан анча орқада. Роттердам порти (13,8 миллион TEU) Осиёдан ташқаридаги энг банд порт бўлса, ундан кейин Антверп-Бругес порти (13,5 миллион) туради.

АҚШнинг энг йирик портлари эса Калифорниянинг ғарбий соҳилида жойлашган. Лос-Анжелес порти (10,3 миллион TEU) «Америка порти» сифатида тарғиб қилинади ва дунё рейтингида 16-ўринни эгаллайди. Қўшни Лонг Бич порти (9,5 миллион TEU) эса 19-ўринда.

Қизиғи шундаки, Африкадан фақат битта порт – Тангер-Мед (10,2 миллион TEU) – дунё топ-20 рейтингига кирган. Марказий ва Жанубий Америкадан эса ҳеч бир порт рўйхатга кирмаган.

Teglar

Mavzuga oid