Эрон Ҳўрмуз бўғозида кемаларга ҳужум қилмоқда, АҚШ жавоб зарбаси бериши мумкин — «Axios»

Эрон Ислом инқилоби посбонлари корпуси 7 июлга ўтар кечаси Ҳўрмуз бўғозидан ўтаётган савдо кемаларига қарата камида иккита ракета учирди. Бу ҳақда икки нафар юқори лавозимли америкалик манбага таяниб, «Axios» нашри хабар бермоқда.

Бу ҳодиса худди июн ойи охиридаги кескинлашув вақтида бўлгани каби, АҚШ томонидан жавоб зарбалари берилиши хавфини туғдиради. Қолаверса, мазкур вазият АҚШ ва Эрон ўртасида қарийб уч ҳафта олдин имзоланган ўзаро англашув меморандумига ҳам путур етказиши мумкин. Ваҳоланки, ушбу ҳужжат доирасидаги асосий масалалар муҳокамасида шу пайтгача ҳеч қандай ижобий силжиш кузатилмаган эди.

«Axios» нашрига маълумот берган икки америкалик мулозимнинг таъкидлашича, 6 июл оқшомида Эрон ҳарбийлари Ҳўрмуз бўғозидан ўтаётган савдо кемаларига камида икки бор ракета зарбаси берган.

7 июл куни «Axios» тарқатган маълумотдан ташқари, Британиянинг Денгиз савдоси операцияларини бошқариш бошқармаси (UKMTO) ҳам воқеа юзасидан хабар берди. Унга кўра, Уммон қирғоқлари яқинида, Ҳўрмуз бўғози орқали жанубга ҳаракатланаётган танкерга номаълум снаряд келиб тушган ва бунинг оқибатида ёнғин чиққан.

«UKMTO Уммондаги Лима шаҳридан саккиз денгиз мили (тахминан 15 км) шарқда юз берган ҳодиса ҳақида хабар топди. Маълум бўлишича, жанубга йўл олган танкернинг чап томонига номаълум снаряд тегиб, ёнғинга сабаб бўлган. Қурбонлар ёки экологияга зарар етгани ҳақида ҳозирча маълумот йўқ», — дейилади бошқарманинг Х тармоғидаги саҳифасида.

«Axios» манбаларига кўра, ҳужумга учраган ҳар иккала кема ҳам жиддий шикастланган, аммо инсонлар орасида қурбонлар йўқ.

«Reuters» агентлиги эса UKMTO хабарида тилга олинган кема «Axios» нашри айтаётган кемалардан бири эканини ҳозирча тасдиқлай олмаслигини билдирган.

«Wall Street Journal» нашрининг ёзишича, ҳужумга учраган кемалардан бири «Nakilat» (шунингдек, «Qatar Gas Transport Company Ltd» номи билан ҳам танилган) компаниясига қарашли «Al Rekayyat» суюлтирилган табиий газ (СТГ) ташувчи танкери бўлиши мумкин. Ушбу компания СТГ ташиш бўйича дунёдаги энг йирик флотлардан бирига эгалик қилади. WSJ хабарига кўра, кеманинг чап томонига, айнан машина бўлимининг юқори қисмига зарба берилган. Ҳужум кема Уммон кўрфазида, бўғозга кириш қисмида ҳаракатланаётган пайтда содир этилган.

Журналист Барак Равиднинг ёзишича, АҚШ бунга жавобан зарба бериши эҳтимоли бор. Бироқ у суҳбатлашган мулозимлар ҳам худди шундай хавотирда экани ёки йўқлигига аниқлик киритилмаган.

АҚШ Марказий қўмондонлиги (CENTCOM) ҳам, Оқ уй ҳам ҳозирча ушбу ҳодиса юзасидан бирорта расмий муносабат билдирмаган.

«Reuters» агентлигининг эслатишича, бу ҳужумлар қайта бошлангани маълум бўлгунига қадар, президент Трамп Қўшма Штатлар Эрон билан ё келишувга эришиши, ёки «ишни охиригача етказиши»ни яна бир бор таъкидлаб, Теҳронга ҳарбий ҳаракатлар билан таҳдид қилган эди. Ўша пайтда Теҳронда олий раҳнамо оятуллоҳ Али Хаманеийнинг бир неча кун давом этган дафн маросимида АҚШ шаънига таҳдид ва лаънатлар янграётганди.

«Биз ё келишув тузамиз, ёки ишни охиригача етказамиз. Ишни охиригача етказиш эса қийин бўлмайди. Мен барибир келишув тузишни маъқул кўрган бўлардим, чунки бу ҳолат 91 миллион инсонга дахл қилишини истамайман», — деди Трамп Эрон аҳолисини назарда тутиб.

У сўзида давом этиб: «Биз уларнинг кўприкларини бир соатда вайрон қилишимиз, энергия таъминотини узиб қўйишимиз мумкин... Ҳозир уларда пул йўқ. Биз уларга пул берганимиз йўқ», – деб қўшимча қилди.

Бунга жавобан Эрон ташқи ишлар вазири Аббос Арақчий Х тармоғида АҚШ ва Эрон ўртасидаги ўзаро англашув меморандумига тўхталди. У ҳужжатнинг бандларидан бирида «агар таҳдидлар давом этса, якуний келишув бўйича музокаралар бошланмаслиги аниқ кўрсатилганини» эслатиб, АҚШни ўз президенти имзолаган ҳужжат шартларига риоя қилишга чақирди.

29 июн куни «Axios» нашри АҚШ ва Эрон ўзаро зарба алмашишни тўхтатишга ҳамда Ҳўрмуз бўғозида кемаларнинг эркин ҳаракатланишини муҳокама қилиш учун дастлаб Қатарда техник учрашув ўтказишга келишиб олганини хабар қилган эди.

Меморандум яна хавф остида

Зарбаларнинг қайта тикланиши меморандум тақдирини яна сўроқ остида қолдирмоқда. 17 июн куни Эрон ва АҚШ 60 кунлик муддатга мўлжалланган ўзаро англашув меморандумини имзолаган эди.

Мазкур ҳужжат барча фронтларда, жумладан Ливанда ҳарбий ҳаракатларни тўхтатишни, шунингдек, Теҳрондан санкцияларни олиб ташлаш ва Эронни қайта тиклаш фондини яратишни кўзда тутади.

Меморандум кенг қамровли кун тартиби бўйича музокаралар ўтказишни тақозо этади, бироқ томонлар ҳозирча фақат бўғоз орқали савдо кемаларининг эркин ҳаракатланиши масаласини муҳокама қилишгача етиб келган, холос.

«Axios» эслатишича, ўтган сешанба куни Доҳада Қатар ва Покистон воситачилари орқали билвосита ўтказилган музокаралар Ҳўрмуз бўғозидаги кема қатнови масаласида ҳеч қандай сезиларли силжишсиз якунланган.