Жаҳон банки Амударё ва Сирдарёни яхшилаш учун 20 миллион доллар ажратди

Жаҳон банки гуруҳининг Ижрочи директорлар кенгаши Марказий Осиёда трансчегаравий сув ресурсларини бошқаришни яхшилаш учун 20 миллион долларлик грантни маъқуллади. Бу бўйича банк ҳужжати имзоланди.

Грант олувчиси Орол денгизини қутқариш халқаро жамғармаси Ижроия қўмитаси, лойиҳа иштирокчилари эса Ўзбекистон, Қозоғистон, Тожикистон ва Туркманистон бўлади. Ҳужжатларда Тожикистон учун алоҳида миқдор кўрсатилмаган. Маблағлар мамлакатлар ўртасида эмас, балки иш йўналишлари бўйича тақсимланади. Лойиҳа «Марказий Осиёда сув ресурсларини самарали бошқариш бўйича ҳамкорлик» (CAWEC) деб номланади. Уни амалга ошириш 2031-йил 30-июнгача давом этиши режалаштирилган.

Жаҳон банки ушбу лойиҳа минтақадаги мамлакатларига қўшма сув хўжалиги лойиҳаларини ишлаб чиқиш, сувни ўлчаш тизимларини модернизация қилиш, маълумотлар алмашинувини яхшилаш ҳамда Амударё ва Сирдарё ҳавзаларини бошқариш учун масъул бўлган институтларни мустаҳкамлашга ёрдам беришини кутмоқда.

Банкнинг ҳисоб-китобларига кўра, Марказий Осиёнинг тахминан 40 миллион аҳолиси лойиҳадан бевосита ёки билвосита фойда кўради. Лойиҳа ҳужжатида бюджет тўрт қисмга бўлинган.

Қўшма лойиҳаларни тайёрлаш учун 3 миллион доллар

Бу маблағлар қурилиш учун эмас, балки камида икки мамлакат иштирокидаги олтитагача лойиҳани тайёрлаш учун ишлатилади. Грант техник-иқтисодий асослаш, техник ҳужжатлар ва экологик ва ижтимоий баҳолашларни ишлаб чиқишни қўллаб-қувватлайди. Лойиҳалар суғориш тизимларини модернизация қилиш, сувни сақлаш ва гидротехника иншоотларини биргаликда бошқаришга қаратилиши мумкин. Тўлдирилган ҳужжатлар ушбу лойиҳалар учун маблағ жалб қилишга ёрдам беради. Улар 2031-йилга қадар тайёр бўлиши режалаштирилган.

Сувни ўлчаш ва рақамлаштириш учун 9,5 миллион доллар

Грантнинг деярли ярми Амударё ва Сирдарё ҳавзаларидаги сув ўлчаш тизимларини модернизация қилишга сарфланади. Режаларга кўра, ўлчов асбоблари, серверлар ва масофавий маълумотларни узатиш ускуналари ўрнатилиши кўзда тутилган. Янги тизимлар мамлакатларга тезроқ маълумот алмашиш, сувни ҳисобга олиш ва тақсимлаш ҳамда сув мавжудлиги прогнозларини тайёрлашга ёрдам беради.

Мутахассислар ва тадқиқотлар учун 6 миллион доллар

Маблағлар минтақавий сув хўжалиги ташкилотларини, жумладан, OFAS тузилмалари ва Амударё ва Сирдарё ҳавзаси уюшмаларини мустаҳкамлашга сарфланади. 100 тагача мутахассис ахборот тизимлари, иқлим прогнози ва сув ресурсларини бошқариш воситалари бўйича ўқитилади. Шунингдек, ўқув сафарлари, конференциялар ва тажриба алмашиш режалаштирилган.

Молиялаштиришнинг бир қисми камида икки мамлакат университетлари ва тадқиқот ташкилотлари ўртасидаги қўшма тадқиқотларга ажратилади. Мавзулар сувни тежаш, иқлим ўзгариши ва трансчегаравий дарёларни бошқаришни ўз ичига олади.

Лойиҳа бошқаруви учун 1,5 миллион доллар

Ушбу маблағлар OFAS Ижроия қўмитаси қошида лойиҳани амалга ошириш гуруҳини ташкил этиш ва фаолият юритиш учун ишлатилади. Гуруҳ харидлар, молиявий бошқарув, мониторинг, ҳисобот бериш ва лойиҳа бўйича алоқа учун масъул бўлади. Бюджетнинг ушбу қисми аудит, дастурларни амалга оширишни назорат қилиш ва Жаҳон банки талабларига риоя қилишни ҳам қамраб олади.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Амударёдаги сув сатҳи сезиларли даражада пасайганди. Ўзбекистон сув танқислиги юқори бўлган давлатлар қаторига кирганди.