КХДР Россияга 50 минг аскар юбормоқчи. Украина уруши — Шимолий Корея учун полигонми?

Володимир Зеленскийнинг таъкидлашича, Пхенян Россияни қўллаб-қувватлаш мақсадида ўз қўшинлари сонини кескин оширишга тайёргарлик кўрмоқда. Украина президенти 8 август куни «Единые новости»га берган интервюсида Пхенян Россия ҳудудида 30 мингдан 50 минггача ҳарбийсини жойлаштиришга қарор қилганини билдирди. Бироқ у мазкур кўрсаткичга айни пайтда фронтда жанг қилаётган КХДР аскарлари кириш-кирмаслигига аниқлик киритмаган.

Эслатиб ўтамиз, июл ойининг охирида Зеленский Москва 30 минг нафар шимолий кореялик ҳарбийларнинг етиб келишини кутаётгани ҳақида гапирган эди. Ўшанда Жанубий Корея Ташқи ишлар вазирлиги вакили Юн Мин Хо журналистларга Сеулда бу борада расмий тасдиқланган маълумот йўқлигини маълум қилган.

Шунингдек, Зеленский «Единые новости» дастуридаги чиқишида Шимолий Корея замонавий уруш олиб бориш бўйича қимматли тажриба тўплаётганидан хавотир билдирди. Шу муносабат билан у Жанубий Кореяни ҳаво ҳужумидан мудофаа ва дронлар ишлаб чиқариш соҳасида Украина билан ҳамкорликни кучайтиришга чақирди.

Икки кун ўтиб, Украина раҳбари Россия Пхеняндан қўшимча баллистик ракеталар олганини ва улар Запороже шаҳрига зарба беришда қўлланилганини маълум қилди.

Россия ва Украина урушида минглаб шимолий кореяликлар ҳалок бўлди

2024 йилнинг ёзида Россия ва Шимолий Корея кенг қамровли стратегик шериклик тўғрисидаги битимни имзолаган эди. Мазкур ҳужжатда томонлардан бирига ҳужум қилинган тақдирда ўзаро ҳарбий ёрдам кўрсатиш ҳам кўзда тутилган. Шундан бир неча ой ўтиб, Пхенян Россияга ўз қўшинларини юбора бошлади. Таҳлилчиларнинг фикрича, жами 14 мингдан 15 минггача жангчи асосан Курск вилоятида жойлаштирилган.

Кейинроқ КХДР вайрон бўлган иншоотларни қайта тиклаш ва Курск вилояти ҳудудларини миналардан тозалашда қатнашиш учун яна 5 минг ҳарбий қурувчи ҳамда минг нафар сапёрни жўнатди. Жанубий Корея ва Украина расмийларининг маълумотларига кўра, Шимолий Корея Россияга баллистик ракеталар ва миллионлаб артиллерия снарядларини ҳам етказиб берган.

Жанубий Корея разведкаси Россия томонида жанг қилиб, ҳалок бўлган ва яраланган шимолий кореялик аскарлар сонини тахминан 6 минг киши деб баҳоламоқда. Пхенян эса расман ҳеч қандай статистика эълон қилаётгани йўқ. Ўз навбатида, «NK Pro» янгиликлар порталининг ёзишича, КХДР етакчиси Ким Чен Ин 26 апрел куни очиб берган қурбонлар хотирасига бағишланган ёдгорликда 2288 нафар ҳарбийнинг исм-шарифи келтирилган.

КХДРдан Россияга янги қўшинларнинг юборилиши ҳақиқатга айланмоқдами?

13 август куни Япониянинг «Kyodo News» ахборот агентлиги Украина ҳарбий разведкасига таяниб, шимолий кореялик ҳарбийларнинг янги контингенти жўнатилиши ҳақиқатан ҳам кутилаётганини хабар қилди. Агентлик манбаларининг таъкидлашича, ноябр ойининг охирига қадар Россияга 50 минггача шимолий кореялик етиб келиши мумкин. Улар Курск, Брянск ва Белгород вилоятларида хизмат вазифасини ўтайди. Бу эса Россиянинг ўз бўлинмаларини фронтнинг бошқа йўналишларига жалб қилиш учун имкони яратади.

Жанубий Корея парламентининг консерватив «Халқ кучи» партиясидан сайланган депутат Ю Ён Вон Москва ва Пхенян ҳарбий соҳада тобора яқинлашиб бораётганини таъкидлаган. Собиқ ҳарбий журналист бўлган Ю Ён Вон 2025 йилда ва жорий йилнинг феврал ойида Украинага ташриф буюрган эди. Депутат сўнгги ташрифи чоғида шимолий кореялик ҳарбийларнинг Россияга жўнатилиши ҳақидаги хабарларни эшитганини айтди: «Бу жараённинг ҳақиқатга айланиб бораётгани мени қаттиқ хавотирга солмоқда».

Унинг сўзларига кўра, 30 мингдан 50 минггача жангчидан иборат эҳтимолий янги контингент — ўтган йили юборилган 20 минг кишилик ҳарбий ва ёрдамчи ходимлар гуруҳидан сон жиҳатдан сезиларли даражада катта.

«Қўшинларнинг бундай кўчирилиши юз бериш-бермаслигидан қатъи назар, Пхенян ва Москва ўртасидаги ҳарбий ҳамкорликнинг муттасил кенгайиб бораётгани Сеулдаги ҳукумат ҳамда ҳарбийларнинг жиддий эътиборини тортмоқда», — дея қайд этади Жанубий Корея депутати «DW» нашрига берган интервюсида.

Шимолий кореяликлар Россия қўшинларининг орқа фронтини қўриқлайдими?

Ўз навбатида, Жанубий Корея Миллий разведка хизмати (NIS) собиқ директорининг ўринбосари ва хавфсизлик масалалари бўйича эксперт Хан Ки Бом бу масалага эҳтиёткорлик билан ёндашиш кераклигини таъкидлаган.

«Дастлаб Украина яна 30 минг нафар ҳарбий хизматчи юборилиши мумкинлиги ҳақида хабар берган эди. Бироқ кейинчалик режалаштирилаётган бу кўчириш бўйича аниқ далиллар келтирмасдан, мазкур рақамни 50 минггача оширди», — дея қайд этди у «DW» нашрига берган интервюсида.

«Шимолий Кореяда ўз мудофаа қобилиятига жиддий путур етказмаган ҳолда бундай миқдордаги қўшинни сафарбар қилиш учун етарлича ҳарбийлар мавжуд. Можаро боши берк кўчага кириб қолганига қарамай, узоқ муддатли уруш олиб бораётган мамлакат, шубҳасиз, шахсий таркиб етишмовчилигини сезади. Шу тариқа, шимолий кореялик пиёда аскарлар Россия қўшинларининг орқа фронтини қўриқлаши ва шу орқали кўпроқ россиялик ҳарбийларни Украинадаги фронт чизиғига ўтказиш учун бўшатиб бериши мумкин», — дейди Хан.

Россия ҳукумати вакиллари шимолий кореяликларни жасурлиги учун мақтамоқда

Экспертнинг фикрича, Пхенян ҳам бундай ҳамкорликдан манфаат кўрмоқда: «Шимолий Корея ҳарбийлари йигирма биринчи аср урушида жанговар ҳаракатлар олиб бориш тажрибасини орттирмоқда ва ўз қуролларини реал жанг шароитида синовдан ўтказмоқда. Янада яқинроқ алоқалар КХДРнинг ракета қуроллари, ҳарбий-денгиз тизимлари ва ҳаво ҳужумидан мудофаа воситалари соҳасидаги Россия технологиялари ҳамда тажрибасидан фойдаланиш имкониятини кенгайтириши мумкин».

Хавфсизлик бўйича эксперт, шунингдек, Шимолий Кореянинг умумий йўқотишларини тахминан 6000 киши деб баҳоламоқда. Улардан қарийб 2000 нафари ҳалок бўлган бўлиши мумкин.

«Мавжуд ҳисоб-китобларга кўра, 1000 дан 2000 гача жангчи ва ҳарбий муҳандислар аллақачон ватанига қайтган. Хабарларга кўра, у ерда фахрийлар ва ҳалок бўлганларнинг оилаларига уй-жой ҳамда бошқа имтиёзлар берилган. Шимолий кореяликлар дастлабки босқичларда катта йўқотишларга учради, аммо жанг шароитларига мослашган сари улар самаралироқ ҳаракат қила бошлади. Уларнинг ҳужумкор жанг услуби Россия президенти Владимир Путин ва ҳукуматнинг бошқа вакиллари нега уларни жасурлиги учун мақтаганини яққол изоҳлайди», — дея сўзида давом этади Хан.

Шимолий кореялик аёллар ҳам Россияга жўнатилмоқдами?

Сеулдаги Бутунжаҳон Шимолий Кореяни ўрганиш институти (WINKS) директори Ан Чан Ирнинг таъкидлашича, 50 минг кишилик контингентни жойлаштириш ҳарбий жиҳатдан тўлиқ амалга оширса бўладиган вазифа ҳисобланади. Шунингдек, у Пхенян Россияга «сараланган махсус топшириқли бўлинмалар»ни юборишини қайд этди.

1979 йилда Жанубий Кореяга қочиб ўтган Аннинг тушунтиришича, Шимолий Кореянинг махсус бўлинмалари разведка олиб бориш, тўсатдан ҳужум қилиш ва пистирмалар уюштириш бўйича юқори даражада тайёргарлик кўрган. Улар Курск йўналишида ўз жанговар қобилиятларини аллақачон намойиш этиб улгурган. Айнан мана шу жиҳатлар уларни Россия қўмондонлиги учун ўта қадрли кучга айлантиради.

«Бироқ, агар 30 минг нафар ҳарбий хизматчи жойлаштириладиган бўлса, бу контингент таркибидан фақатгина махсус бўлинмалар эмас, балки пиёдалар, муҳандислар, қурувчилар ва ҳатто шифокор аёллар ҳам жой олиши эҳтимолдан холи эмас. Сўнгги пайтларда Россияга шимолий кореялик аёллар ҳам етиб келгани ҳақида маълумотлар пайдо бўлди. Аммо ҳозирча улар тиклаш ишларига жалб қилиняптими ёки тиббий ходим сифатидами, буниси номаълум», — дейди WINKS раҳбари.

Россия ва Украина ўртасидаги уруш — КХДР ҳарбийлари учун ўзига хос полигон

Экспертнинг таъкидлашича, урушдан қайтган шимолий кореяликлар ватанида хизматдошларига жанговар ҳаракатлар олиб бориш бўйича орттирган қимматли тажрибаларини ўргатиши мумкин:

«Улардан баъзилари кейинчалик кичик офицер ёки инструктор сифатида фаолият юритиб, жанг майдонида орттирган малака ва билимларини бутун қуролли кучларга улашиши мумкин. Хусусан, бу дронлардан фойдаланиш, разведка олиб бориш ва Украинадаги жанговар ҳаракатларнинг бошқа йўналишлари бўйича».

Ан Чан Ирнинг таъкидлашича, ёш ҳарбийлар Россияда дунёнинг энг ёпиқ жамияти сарҳадларидан ташқаридаги ҳаёт билан биринчи марта тўқнаш келмоқда.

«Энг муҳими шундаки, жанговар йўқотишларнинг кескин ортиб кетиши урушни муваффақиятли деб кўрсатишга бўлган уринишларини қийинлаштириши мумкин. Унча катта бўлмаган йўқотишларни жамиятга қаҳрамонларча берилган қурбонлик сифатида тақдим этиш мумкин. Бироқ ўн минглаб қурбонлар ва ярадорлар — бу азадор оилалар ҳамда ногирон фахрийлар демакдир. Оқибатда бу ҳолат Шимолий Кореянинг мазкур можародаги иштирокини ички муаммога айлантириб қўйиши мумкин», — дея хулоса қилади эксперт.