Olimlar baxtli hayot uchun yetarli pul summasini aniqladi

Katta pul — katta baxt degan qarash ilmiy tadqiqot natijalari bilan shubha ostiga qo‘yildi. Psixologlar tomonidan o‘tkazilgan keng qamrovli tadqiqot baxt va pul o‘rtasidagi bog‘liqlik haqidagi mashhur qarashlarni qayta ko‘rib chiqishga majbur qildi.

Ilmiy ish University of Bath mutaxassislari tomonidan, doktor Pol Beyn rahbarligida amalga oshirilgan. Unda dunyoning 33 davlatidan qariyb 8 ming kishi ishtirok etdi. Qatnashchilar geografiyasi Fransiya va Saudiya Arabistonidan tortib, Uganda va Vietnamgacha bo‘lgan hududlarni qamrab oldi.

Tadqiqot ishtirokchilariga bitta oddiy, ammo mazmunli savol berildi: «Agar lotereyadan yutsangiz, mutlaqo baxtli hayot kechirish uchun qancha pul kerak bo‘lar edi?» Javob variantlari juda keng diapazonda — 10 ming dollardan 100 mlrd dollargacha belgilandi. Bu esa insonlarning real istaklari va ideal tasavvurlari o‘rtasidagi farqni aniqlash imkonini berdi.

Kutilmagan raqamlar

Natijalar ko‘pchilikni hayratda qoldirdi. Aniqlanishicha, so‘rovda qatnashganlarning 86 foizi uchun baxtli hayot ramzi sifatida 10 mln dollar yetarli, deb hisoblangan. Yanada qizig‘i, deyarli hech kim eng katta — o‘nlab milliard dollarlik summalarni tanlamagan. Ayrim mamlakatlarda esa ishtirokchilar baxt uchun hatto 1 mln dollargacha bo‘lgan mablag‘ni kifoya, deb baholagan.

Olimlarning hisob-kitobiga ko‘ra, masalan, 38 yoshli inson uchun, agar o‘rtacha umr davomiyligi 78 yil deb olinsa, 10 mln dollar butun hayot davomida yillik taxminan 25 ming dollar sarflash imkonini beradi. Bu ko‘rsatkich ko‘pchilik uchun barqaror, rejali va xavotirsiz hayot kechirishga yetarli, deb baholangan. Mutaxassislar fikricha, aynan barqarorlik va rejalash imkoni inson baxtida hal qiluvchi o‘rin tutadi.

Iqtisodiy mif inkor etildi

Tadqiqot mualliflari natijalar asosida iqtisodiyotdagi asosiy nazariyalardan biriga shubha bilan qarashni taklif qilmoqda. Ushbu nazariyaga ko‘ra, inson ehtiyojlari cheklanmagan va ularni doimo qondirishga intilish kerak. Ammo psixologlar bu qoida universal emasligini ta’kidlamoqda.

Olimlarning xulosasiga ko‘ra, pulga nisbatan cheksiz intilish faqat jamiyatning kichik qismiga xos. Ko‘pchilik esa ma’lum darajadagi moliyaviy xotirjamlikka erishgach, qo‘shimcha boylikni emas, balki vaqt, salomatlik va ma’naviy qoniqishni ustun qo‘yadi. Bu haqda tadqiqot natijalarini sharhlagan «Vokrug sveta» nashri ham yozadi. Mutaxassislar bunday xulosalar ijtimoiy siyosat va iqtisodiy rejalashtirishda ham inobatga olinishi mumkinligini qayd etmoqda.