«O‘z urushingizni tugatishingiz mumkin». Zelenskiy Putinga maktub yozdi

Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy ochiq maktub e’lon qilib, unda Rossiya prezidenti Vladimir Putinga murojaat qildi. Zelenskiyning ta’kidlashicha, Ukraina Rossiya uchun urushning bahosini keskin oshirish imkoniyatiga ega va harbiy harakatlarga nuqta qo‘yish uchun Putinni shaxsiy uchrashuv o‘tkazishga chaqirgan.

Ukraina prezidenti saytida mazkur hujjat e’lon qilingan vaqtda Putin Sankt-Peterburg xalqaro iqtisodiy forumi doirasida jurnalistlar bilan muloqot qilib, Kiyevning Sankt-Peterburgga bergan zarbalari hamda Moskva tomonidan «Oreshnik» raketa tizimining qo‘llanilishi haqida fikr bildirgan.

Maktubda Zelenskiy «urush Rossiyaga tobora ko‘proq salbiy oqibatlar keltirmoqda» deya ta’kidlaydi. Uning so‘zlariga ko‘ra, rossiyaliklar «ukrain dronlari va raketalari», benzin taqchilligi, doimiy cheklovlar va safarbarlik o‘tkazish rejalaridan norozi.

Zelenskiy razvedka ma’lumotlariga tayanib, may oyida Ukraina frontida 30 ming nafar rossiyalik harbiy halok bo‘lgan yoki og‘ir yaralanganini, bunday ko‘rsatkich bir necha oydan beri saqlanib qolayotganini ma’lum qildi.

Uning aytishicha, Rossiya yo‘qotishlarining 63 foizini halok bo‘lganlar, 37 foizini esa yaralanganlar tashkil etadi.

Shuningdek, Zelenskiy Putinni neytral davlatlardan birida shaxsiy muzokaralar o‘tkazishga chaqirdi, biroq Rossiyaning Moskvada uchrashish taklifini yana rad etdi.

«Hamma sizning vakillaringiz men Moskvaga kelishim mumkinligini tabassum bilan aytganini eshitdi. Ammo shu 26 yildan keyin Ukraina rahbarining Moskvada, xuddi Rossiya rahbarining Kiyevda ishi bo‘lmaganidek, joyi yo‘q», – deb yozadi Zelenskiy.

Uning fikricha, Putin hokimiyatda bo‘lgan 26 yil davomida Ukraina va Rossiya o‘rtasidagi munosabatlar kun tartibi tubdan o‘zgargan va fuqarolik masalalarini muhokama qilish o‘rnini harbiy zarbalar hamda yo‘qotishlar mavzusi egallagan.

Maktubda yana qayd etilishicha, AQSH hozirda asosiy e’tiborini Eron masalasiga qaratgan va Yevropa qit’asidagi urush navbatiga kelishini kutib turish to‘g‘ri emas. Shu munosabat bilan Ukraina urushni to‘g‘ridan to‘g‘ri ikki tomon o‘rtasidagi formatda yakunlashni taklif qilgan.

Zelenskiy aniq nimalarni taklif qildi?

Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy o‘zining ochiq maktubida Vladimir Putin bilan muzokaralarga tayyorgarlik va ularning formatiga oid bir qator takliflarni ilgari surdi.

Jumladan, u quyidagilarni taklif qildi:

• Aniq sana belgilash va uchrashuvni uchinchi davlatda o‘tkazish. Zelenskiy muzokaralar Moskva yoki Kiyevda emas, balki betaraf mamlakatda bo‘lishi kerakligini ta’kidladi. Uning fikricha, bunday uchrashuvga Shveysariya, Turkiya yoki arab davlatlari mezbonlik qilishi mumkin.

• Yevropa va AQSH ishtirokini ta’minlash. Zelenskiyning ta’kidlashicha, urush Yevropa hududida kechayotgani uchun, xavfsizlik kafolatlarini ta’minlay oladigan tomonlarning muzokaralarda ishtirok etishi mantiqiy bo‘ladi.

• Hozirgi front chizig‘ida o‘t ochishni to‘xtatish. Uning taklifiga ko‘ra, amaldagi front chizig‘i diplomatik jarayon boshlanadigan nuqtaga aylanishi lozim. Ukraina muzokaralar davomida to‘liq o‘t ochishni to‘xtatishga tayyor ekanini bildirdi.

• O‘t ochishni to‘xtatish rejimiga AQSH tomonidan monitoring o‘rnatish.

• Asirlarni «hammaga – hamma» tamoyili bo‘yicha almashish.

Maktub yakunida Zelenskiy Putinga murojaat qilib, agar u shaxsan urushni tugatish vaqti kelganini anglab yetmasa, Ukraina o‘z mavjudligi uchun kurashni davom ettirishini aytdi.

«Bizga yordam beradiganlar bo‘ladi. Ammo siz ham o‘z mavjudligingiz uchun – Rossiyaning emas, shaxsan o‘zingizning mavjudligingiz uchun – ancha ko‘proq kurashishingizga to‘g‘ri keladi. Bu men yoki Ukraina tomonidan aytilgan tahdid emas. Bu siz yaxshi biladigan Rossiya tarixi faktlaridir: Rossiya charchaganida o‘zgarishlar yuz beradi», – dedi Zelenskiy.

U maktubini quyidagi so‘zlar bilan yakunladi:

«Biz ana shunday charchoqning shakllanishiga ta’sir qilishimiz mumkin. Siz esa o‘z urushingizni to‘xtatishingiz mumkin».

Shuningdek, Ukraina tashqi ishlar vaziri Andrey Sibiga mazkur maktub rasmiy diplomatik kanallar orqali ham Rossiya tomoniga yetkazilishini ma’lum qildi. Uning ta’kidlashicha, Kiyev Moskvadan ushbu taklifga mazmunli va aniq javob kutadi.

Kreml xat bilan tanishib chiqdi

Vladimir Putin administratsiyasi matbuot kotibi Dmitriy Peskov bildirishicha, Kreml Ukraina prezidentining Rossiya prezidentiga yo‘llagan ochiq maktubi bilan tanishgan. Peskovning aytishicha, maktub Rossiya prezidenti rasmiy tadbirda bo‘lgan vaqtda e’lon qilingan. Shu sababli uning mazmuni keyinchalik to‘liq ravishda Putinga yetkaziladi.

Kreml vakili shuningdek, Zelenskiyning uchinchi davlatda shaxsiy uchrashuv o‘tkazish taklifiga ham izoh berdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, agar Ukraina prezidenti Putin bilan uchrashishni istasa, u Moskvaga kelishi mumkin.

Putin dronlar va «Oreshnik» haqida nimalar dedi?

Vladimir Putin Sankt-Peterburg xalqaro iqtisodiy forumi doirasida xorijiy jurnalistlar savollariga javob berdi. U savol-javob chog‘ida Ukrainaning dron hujumlari va «Oreshnik» raketa tizimi haqida ham fikr bildirdi.

Forumning birinchi kunida Ukraina dronlari Sankt-Peterburg va Leningrad viloyatiga zarba bergan. Natijada Peterburg neft terminalida yong‘in chiqqan. Shu bilan birga, port hududida tutun ustunlari kuzatilgan.

Shu kontekstda jurnalistlar Putindan hujumlar, Rossiya iqtisodiy holati va harbiy vaziyat haqida savol bergan. Jumladan, undan Ukraina tomonining faoliyati, Rossiyaning strategik maqsadlari va ehtimoliy kelishuvlar haqida izoh so‘ralgan.

Putin ushbu savollarga javob berar ekan, asosiy e’tiborni Rossiyaning pozitsiyasi va amalga oshirilayotgan harakatlarning asoslariga qaratgan. U Rossiyaning maqsadlari va xavfsizlik masalalari kontekstida vaziyatni izohlashga uringan.

Putin bu borada quyidagi asosiy fikrlarni bildirgan:

• U Donbass ustidan nazorat masalasi muzokaralar g‘oyasiga zid emasligini aytgan va buni siyosiy kelishuvlar doirasida muhokama qilish mumkinligini ta’kidlagan.

• U Ukraina va Rossiyaning harbiy imkoniyatlarini solishtirib, Rossiyaning havo hujumidan mudofaa tizimi borligini, Ukrainada esa bunday tizim yo‘qligini da’vo qilgan. Shu bilan birga, Ukraina G‘arb davlatlaridan ko‘p miqdorda dronlar olayotganini, ularning bir qismi Rossiya hududiga yetib borayotganini aytgan.

• U Rossiya armiyasi front chizig‘ining barcha yo‘nalishlarida oldinlayotganini va Ukrainada inson resurslari yetishmovchiligi borligini ham qayd etgan.

• «Oreshnik» raketasi haqida gapirib, Putin so‘nggi zarbalar ayrim hollarda aniq strategik obyektlarga emas, balki natijalarni texnik jihatdan tekshirish va baholash uchun qulay joylarga qaratilganini aytgan.

• Uning so‘zlariga ko‘ra, bunday sinov va zarbalar kelajakda «Oreshnik»ni to‘liq miqyosda va aniq belgilangan maqsadlarga qarshi qo‘llash bo‘yicha qaror qabul qilishga xizmat qiladi.

Shuningdek, «Oreshnik» raketa tizimi o‘rta masofali (ba’zi tasniflarda oraliq masofali) raketa ekani, uning ajralib ketuvchi boyogolovkalarga ega ekani va turli xildagi urush kaltaklari yoki aldamchi elementlarni tashishi mumkinligi qayd etilgan.