O‘zbekistonning barcha xalqaro aeroportlarida «tax free» ishga tushiriladi

O‘zbekistonda chet el fuqarolariga qo‘shilgan qiymat solig‘ini qaytarish tizimi yanada kengaytirildi. Prezidentning 2026-yil 5martdagi PQ–78-son qaroriga muvofiq, 1-apreldan boshlab mamlakatning barcha xalqaro aeroportlarida «tax free» mexanizmi ishga tushiriladi. Ushbu tizim orqali xorijiy fuqarolar O‘zbekistonda xarid qilgan tovarlari uchun to‘langan QQSning bir qismini qaytarib olish imkoniyatiga ega bo‘ladi.

Yangi tartibga ko‘ra, chet el fuqarolariga QQSni qaytarish ikki xil usulda amalga oshiriladi. Birinchi usul — naqd pul ko‘rinishida qaytarish. Bunda to‘langan QQS summasining 85 foizi to‘g‘ridan-to‘g‘ri xaridorga beriladi, qolgan 15 foiz esa «tax free» tizimi operatorining xizmat haqi sifatida ushlab qolinadi. Bu mexanizm sayyohlar uchun xarid jarayonini yanada jozibador qilishga qaratilgan.

Ikkinchi usul — mablag‘ni bank kartasiga o‘tkazish. Qarorga muvofiq, chet el fuqarolariga QQSni bank kartasiga qaytarish tovarlar mamlakatdan olib chiqib ketilgan kundan keyin uch ish kunidan kechiktirilmagan holda amalga oshiriladi. Bu esa hisob-kitob jarayonini tezlashtirish va shaffoflikni ta’minlashga xizmat qilishi kutilmoqda.

Shuningdek, QQSni qaytarish uchun minimal xarid qiymati ham belgilandi. Unga ko‘ra, chet elliklar tomonidan amalga oshirilgan xarid summasi QQSni hisobga olgan holda kamida 300 ming so‘m bo‘lishi kerak. Bu talab kichik xaridlar bo‘yicha ma’muriy jarayonlarni kamaytirishga xizmat qiladi.

Yangi qaror doirasida «tax free» tizimi tatbiq etiladigan tovarlar ro‘yxati ham qayta ko‘rib chiqildi. Ilgari amalda bo‘lgan cheklangan ro‘yxat bekor qilinib, oziq-ovqat mahsulotlaridan tashqari deyarli barcha tovarlar bo‘yicha QQSni qaytarish imkoniyati yaratildi. Hukumat bu orqali 2026–2027 yillarda xorijiy fuqarolar tomonidan amalga oshiriladigan xaridlar hajmini 10 baravarga oshirishni maqsad qilgan.

Avvalgi tartib

Avval O‘zbekistonda chet el fuqarolariga QQSni qaytarish (tax free) tizimi cheklangan tarzda amal qilgan. Tizim 2023 yildan boshlab tajriba tariqasida joriy etilgan bo‘lib, Toshkent, Samarqand, Buxoro, Farg‘ona va Urganch xalqaro aeroportlaridagina ishlagan. U faqat ayrim tovar turlariga tatbiq etilgan va minimal xarid summasi 1 mln so‘mdan kam bo‘lmasligi talab qilingan.