Туркманистон суюлтирилган нефт гази савдосини учдан бир қисмга камайтирди

Туркманистон Давлат товар-хом ашё биржасида суюлтирилган нефт гази савдоси 2026-йилнинг январидан июлгача 31 фоизга камайиб, 120 минг 500 тоннани ташкил этди. Асосий сабаб мамлакатдаги энг йирик суюлтирилган газ ишлаб чиқарувчилардан бири бўлган «Туркманбоши» нефтни қайта ишлаш заводида савдонинг кескин пасайиши бўлган. Бу ҳақда «KZ24news» хабар берди.

Пасайиш битта йирик ишлаб чиқарувчи билан боғлиқ

«Туркманбоши» нефтни қайта ишлаш заводи биржа орқали 36,5 минг тонна газ сотди — бу ўтган йилга нисбатан 64 фоизга кам.

Шу билан бирга, бошқа компаниялар ҳам савдо ҳажмини оширди. «Туркманкимё»нинг «Ахал» нефтни қайта ишлаш заводи савдо ҳажмини 18 минг 200 тоннадан 26 минг тоннагача, «Туркмангаз»нинг «Найип» нефтни қайта ишлаш заводи эса савдо ҳажмини 56 минг тоннадан 58 минг тоннагача оширди. Бироқ, бу «Туркманбоши» нефтни қайта ишлаш заводидаги пасайишни қоплаш учун етарли бўлмади.

Газ қазиб олиш бир вақтнинг ўзида ўсиб бормоқда

Биржа савдосининг пасайиши мамлакатда суюлтирилган газ ишлаб чиқаришнинг автоматик равишда пасайишини англатмайди. Расмий маълумотларга кўра, 2026-йилнинг биринчи ярмида суюлтирилган газ ишлаб чиқариш ошган.

Бу, аксинча, ишлаб чиқариш тузилмаси ва тарқатиш каналларининг ўзгаришига ишора қилади. Бир компанияда савдо ҳажмининг пасайиши бошқа ишлаб чиқарувчилар томонидан қисман қопланади.

Деярли бутун ҳажм Афғонистонга йўналтирилиши мумкин

Бозор иштирокчиларининг фикрига кўра, биржада сотиб олинган суюлтирилган газнинг деярли барчаси Афғонистонга йўналтирилиши мумкин. Алоҳида жўнатмаларнинг якуний олувчилари ҳақидаги расмий маълумотлар ошкор қилинмаган, аммо афғон компаниялари туркман газини сотиб олишда мунтазам равишда иштирок этади.

Туркманистон учун Афғонистон қулай қўшни бозор ҳисобланади. Таъминот қуруқлик транспорти орқали амалга оширилиши мумкин, бу эса йўналишни иқтисодий жиҳатдан қулай қилади.

Бу минтақа учун нимани ўзгартиради?

Бу тенденция шуни кўрсатадики, Афғонистоннинг Туркманистон энергия экспорти учун аҳамияти ортиб бормоқда. Шу билан бирга, бошқа корхоналарга юк ортиб бормоқда, чунки улар «Туркманбоши» нефтни қайта ишлаш заводидан савдо ҳажмининг пасайишини қоплашга мажбур бўлмоқда.

Агар савдо ҳажмининг пасайиши давом этса, Афғонистон ва бошқа харидорлар учун мавжуд бўлган суюлтирилган газ ҳажми «Ахал», «Найип» ва бошқа ишлаб чиқарувчиларнинг қувватига кўпроқ боғлиқ бўлиб қолади.

Марказий Осиё учун бу Туркманистоннинг қўшни бозорларга ёнилғи етказиб берувчи сифатидаги ролини янада кучайтиришни ва нефт маҳсулотларининг минтақавий савдосида Афғонистон йўналишини босқичма-босқич кучайтиришни англатади.