Yevropaliklar «Coca-Cola» va «McDonaldʼs» kabi AQSH brendlarini ommaviy boykot qilmoqda
Donald Tramp siyosatiga javob sifatida Yevropada AQSH mahsulotlarini rad etish kuchaydi. Bu jarayon yirik transmilliy kompaniyalar savdosiga ham ta’sir ko‘rsatmoqda.
Yevropa davlatlarida iste’molchilarning AQSH mahsulotlariga nisbatan boykoti kengayib bormoqda. Bu tendensiya Donald Tramp ma’muriyatining savdo bojlari va tashqi siyosatdagi keskin qadamlariga javob sifatida shakllandi. Daniya, Shvetsiya, Fransiya va Kanadada iste’molchilar mahalliy mahsulotlarga o‘tishni ongli ravishda tanlamoqda.
Boykot hukumatlar tashabbusi emas, balki fuqarolarning mustaqil harakati sifatida rivojlanyapti. Ijtimoiy tarmoqlar, messenjer guruhlari va maxsus mobil ilovalar orqali AQSH mahsulotlarini aniqlash va ulardan voz kechish keng targ‘ib qilinmoqda. Natijada iste’mol odatlari o‘zgarib, ayrim segmentlarda talab keskin pasaymoqda.
Yevropadagi tahlilchilar ta’kidlashicha, bu jarayon qisqa muddatli emotsiya emas, balki iqtisodiy va siyosiy norozilikning bozorda aks etishidir. Iste’molchi o‘z xaridi orqali tashqi siyosatga munosabatini bildirmoqda.
Boykot mexanizmi
Boykotning markazida Daniya turibdi. Mamlakatda 95 mingdan ortiq foydalanuvchi AQSH mahsulotlaridan qochishga qaratilgan guruhlarga qo‘shilgan. «NonUSA» kabi ilovalarning yuklab olinishi 1400 foizga oshgani qayd etildi. Bu platformalar iste’molchilarga mahalliy va Yevropa alternativalarini taklif qiladi.
Shvetsiya va Fransiyada ham o‘xshash, ammo nisbatan kichikroq harakatlar mavjud. Kanadada esa «Kanadani tanla» kampaniyalari avj oldi. AQSHning 25 foizlik bojlari va «51-shtat» haqidagi bayonotlaridan so‘ng kanadaliklar AQSH turizmi va mahsulotlarini cheklashga o‘tdi.
Moliyaviy sektor ham chetda qolmadi. Ayrim pensiya va investitsiya jamg‘armalari AQSH davlat obligatsiyalariga sarmoyani qisqartirishga kirishdi. Bu qarorlar geosiyosiy xatarlarni qayta baholash bilan bog‘liq.
Biznes uchun oqibatlar
Boykotdan eng ko‘p ta’sirlangan brendlar orasida «Coca-Cola», «McDonald’s», «Tesla» va «Netflix» bor. Ayrim kompaniyalar Yevropa bozorida savdo hajmlari pasayganini bilvosita tan olmoqda. Ayniqsa, tez tayyorlanadigan taomlar (fastfud) va striming xizmatlarida talab susayishi kuzatilmoqda.
2025 yilda o‘tkazilgan so‘rovga ko‘ra, yevropaliklarning 61 foizi AQSH mahsulotlarini ongli ravishda boykot qilayotganini bildirgan. Shu bilan birga, mahalliy brendlar savdosi o‘sgan. Bu holat Yevropa bozorida iste’molchi xulq-atvorining o‘zgarishi doimiy tendensiyaga aylanishi mumkinligini ko‘rsatmoqda.
