Aqlli quyon tamoyili: nega Rey Dalio himoya uchun bitkoin emas, oltinni tanlaydi?

«Bridgewater Associates» asoschisi Rey Dalio oltinni tarixan sinovdan o‘tgan «haqiqiy pul» shakli, boshqa birovning defolt xavfini o‘zida saqlamaydigan yagona aktiv deb atadi. Harbiy keskinlik AQSHning jiddiy qarz yuki bilan ustma-ust kelayotgan sharoitda investor qimmatbaho metallni himoya uchun muqobilsiz vosita deb hisoblamoqda.

Oltin – himoya uchun muqobilsiz vosita

Rey Dalio zamonaviy dunyoda, xavf istalgan mamlakatda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan sharoitda, eng qimmat investitsiyani xavfsiz joyga ketish imkoniyati, deb hisoblaydi.

«So‘nggi 200 yil ichida taxminan 85 foiz mamlakatlarda shunday og‘ir vaziyatlar yuzaga kelganki, juda ko‘p odamlar urush, ta’qib, ocharchilik yoki davlatning parchalanishi tufayli qochishga majbur bo‘lgan», – dedi Rey Dalio «All-In» podkastida.

«Bridgewater Associates» asoschisiga ko‘ra, «aqlli quyonning uchta ini bo‘ladi» degan qadimiy naql tarixning eng muhim saboqlaridan biri, ammo shaxsan tartibsizlikni boshdan kechirmagan odamlar buni ko‘pincha unutib qo‘yadi. Dalioning fikricha, oltin himoya uchun muqobilsiz vositadir.

«Oltin – shunday turdagi yagona aktiv. U asrlar davomida tarixiy aktiv bo‘lib kelgan: uni tashish oson, uni juda katta miqdorda «bosib chiqarish» mumkin emas. Bugungi kundagi aktivlarning aksariyati esa faqat kimdir sizga xarid qobiliyatini ta’minlab berish haqidagi va’dadan iborat», – deydi investor.

Uning ta’kidlashicha, markaziy banklar bejizga oltinni hajmi jihatidan ikkinchi eng katta rezerv valutasiga aylantirmagan: oltin mojaroning barcha tomonlari tomonidan tan olinadi va ayirboshlashning yakuniy vositasi hisoblanadi.

Kriptovalyuta oltin bilan bellasha olmaydi

Dalioning fikricha, bitkoin hozircha «xavfsiz panoh» sifatida oltinga raqobat qila olmaydi. Bunga asosiy to‘siq maxfiylikning yo‘qligidir: blokcheyn shaffofligi har qanday tranzaksiyani kuzatish va bilvosita nazorat qilish imkonini beradi, bu esa aktivni davlat monitoringi uchun oson nishonga aylantiradi. Bundan tashqari, texnologiya sektori bilan yuqori korrelyatsiya bitkoinni mustaqillikdan mahrum qiladi.

«Agar investor bir aktivda bosimga uchrasa, u likvidlikni bo‘shatish uchun qolgan barcha aktivlarni, jumladan kriptovalyutani ham sotadi», – deb tushuntiradi Dalio.

Uning so‘zlariga ko‘ra, bitkoin bozori hali juda kichik va nazorat qilinadigan holatda, oltin esa raqamli va bank tizimlaridan tashqarida kapitalni saqlash qobiliyati bilan noyob hisoblanadi.

Urush fonida oltin va kriptodagi o‘zgarish

Yaqin Sharqda jang harakatlari boshlanganidan so‘ng oltin narxi 5400 dollardan yuqorigacha ko‘tarildi, ammo inflatsiya xavflari oshishi fonida keyinchalik pasayishga o‘tdi. Hafta yakunida metall narxi 3 foizdan ortiq pasayish bilan yopilishi mumkin.

Bitkoin esa odatiy xavfli aktiv kabi harakat qildi: mojaro keskinlashganidan so‘ng uning narxi 64 000 dollardan pastga tushdi va bozor kapitalizatsiyasi o‘nlab milliard dollarga qisqardi. Hafta oxiriga kelib bitkoin yo‘qotishlarni qoplab, 70 000 dollardan yuqori narxda savdo qilinmoqda.