AQSH qurbonlari yetti kishiga yetgach, Tramp Eronni «o‘z odamimiz» boshqaradi demoqda

Amerika Qo‘shma Shtatlari Prezidenti Donald Tramp Eronning navbatdagi Oliy rahbari kim bo‘lishiga ta’sir o‘tkazishga yana bir bor va’da berib, Vashingtonning roziligisiz bu lavozimga saylangan shaxs «uzoqqa bormasligini» aytdi.

Kecha, 8-mart kuni yangragan bu bayonot Eron Ekspertlar kengashi a’zosi diniy organ 28-fevralda AQSH va Isroil Eronga qarshi urush boshlagan soatlarda o‘ldirilgan Oyatulloh Ali Xomanaiyning o‘rnini bosuvchi shaxsni tanlaganini aytganidan bir necha soat o‘tib yangradi.

«U bizdan rozilik olishi kerak bo‘ladi. Agar u bizdan rozilik olmasa, uzoqqa bormaydi», — dedi Tramp «ABC News» telekanaliga yangi oliy rahbar haqida gapirar ekan.

Tramp kelajakdagi ma’muriyatlar kelgusi yillarda «ortga qaytishiga» to‘g‘ri kelishini istamasligini qo‘shimcha qildi, bu esa ehtimoliy harbiy harakatlarga ishoradir.

«Men odamlar besh yildan keyin qaytib kelib, xuddi shu ishni takrorlashlarini yoki undan ham yomoni, ularga yadroviy qurolga ega bo‘lishga yo‘l qo‘yib berishni istamayman», — dedi u.

Eron rasmiylari Vashingtonning rahbar tanlash jarayoniga ta’sir o‘tkazish g‘oyasini bir necha bor rad etishdi. Avvalroq, Eron Tashqi ishlar vaziri Abbos Aragchi yana bir bor «biz hech kimga ichki ishlarimizga aralashishga yo‘l qo‘ymaymiz», - deb va’da berdi.

«Yangi rahbarni saylash Eron xalqining ishi», — dedi u va eronliklar yangi oliy rahbarni saylaydigan Ekspertlar kengashini saylaganini qo‘shimcha qildi.

Yettinchi amerikalik askar halok bo‘ldi

Trampning sharhlari Pentagon urush boshlanganidan beri yettinchi amerikalik askar halok bo‘lganini tasdiqlashidan sal oldin yangradi.

AQSH Markaziy qo‘mondonligi bayonotida aytilishicha, ismi oshkor etilmagan askar «1-mart kuni Saudiya Arabistoni Podshohligidagi AQSH qo‘shinlariga qilingan hujum joyida» yaralangan va shanba kuni vafot etgan. Boshqa tafsilotlar hozircha ma’lum emas.

Shu bilan birga, Eronda halok bo‘lganlar soni 1 332 kishiga yetdi, Fors ko‘rfazi bo‘ylab kamida 11 kishi va Isroilda 11 kishi halok bo‘ldi.

AQSH prezidenti urush uchun turli xil va o‘zgaruvchan asoslarni keltirdi, bunda bir necha bor Eronning yadroviy ambitsiyalariga, ballistik raketa dasturiga, shuningdek, 1979-yilgi Islom inqilobidan beri Eronning mintaqadagi barcha harakatlariga ishora qildi. Tanqidchilar, jumladan, Demokratik partiyadan bo‘lgan amerikalik qonun chiqaruvchilarning aksariyati, Tramp Eron bevosita tahdid solganini isbotlash uchun yetarli dalillar keltirmaganini aytmoqda.

Kecha Eronning yadroviy dasturi bo‘yicha AQSH va Eron o‘rtasidagi bilvosita muzokaralarni kuzatib borgan Ummon Tashqi ishlar vaziri Badr Albusaidiy AQSH rasmiylarining Tehron muzokaralarda samimiy ishtirok etmagani haqidagi da’volarini yana bir bor rad etdi. Arab davlatlari ligasining vazirlar yig‘ilishida so‘zlagan Albusaidiy «adolatli va sharafli yechim» bo‘yicha diplomatik tashabbuslar AQSH hamda Isroil hujumlari boshlanganda ijobiy natijalarga erishayotgan bo‘lganini aytdi. U, shuningdek, janglar kuchaygan sari mintaqa «xavfli burilish nuqtasi»ga duch kelayotganidan ogohlantirdi.

«Qisqa muddatli uzilish»

Har ikki tomondan hujumlar kengaydi: AQSH va Isroil ilk bor Tehrondagi neftni saqlash hamda qayta ishlash inshootlariga zarba berdi, Eron esa Fors ko‘rfazi bo‘ylab hujumlar ko‘lamini kengaytirdi. Xususan, Bahrayndagi dengiz suvini chuchuklashtirish inshootiga dronlar yordamida zarba berildi va oqibatda korxonaga moddiy zarar yetkazildi.

«Bloomberg» va «Axios» nashrlari AQSH hamda Isroil Eronning boyitilgan uranini qo‘lga kiritish uchun maxsus quruqlikdagi operatsiyani ko‘rib chiqayotganini xabar qilishdi. Isroilning AQSHdagi elchisi Yexiyel Leyter CBS telekanalining «Face the Nation» dasturiga bergan intervyusida yadro yoqilg‘isini xavfsizlantirish «bizning e’tiborimizda va biz bu bilan shug‘ullanamiz», - dedi.

O‘z navbatida, Tramp ma’muriyatining yuqori lavozimli mulozimlari yakshanba kuni urushning global neft va gaz narxlariga ta’siri bo‘yicha xavotirlarni yumshatishga harakat qilishdi. Narxlarning tez ko‘tarilishi Tramp uchun alohida siyosiy zaiflikdir, chunki uning Respublikachilar partiyasi noyabr oyida bo‘lib o‘tadigan qonunchilik organiga oraliq saylovlarga duch kelmoqda.

Oq uy matbuot kotibi Karolin Livitt «Fox News» telekanaliga bergan intervyusida ma’muriyat «qisqa muddatli uzilishlar»ga javob qaytarayotganini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ma’muriyat 3-yanvarda Venesuela yetakchisi Nikolas Maduroning AQSH tomonidan o‘g‘irlab ketilishidan keyin AQSH kompaniyalari ushbu Janubiy Amerika davlatining neft sanoatiga kirish imkoniyatiga ega bo‘lgan «Venesueladagi yangi bozoridan foydalanmoqda».

Energetika ekspertlari Venesuela neft sanoatini qayta tiklash ko‘p yillik jarayon bo‘lishi mumkinligini va bu joriy tanqislikni qoplashda qanday tezkor ta’sir ko‘rsatishi ehtimolini shubha ostiga qo‘yishdi.

CBS telekanalining «Face the Nation» dasturida so‘zlagan Energetika vaziri Kris Rayt ham urush cho‘zilmasligini va har qanday iqtisodiy oqibatlar vaqtinchalik bo‘lishini ta’kidladi. U «Cheksiz urushlar»ni tugatishga va’da berib hokimiyatga kelgan Tramp Eronga qarshi urush «to‘rt-besh hafta» davom etishi mumkinligini aytgan bo‘lsa-da, nizoning aniq vaqt chegarasi yo‘qligini qayd etdi.

Rayt energiya narxlari vaqtinchalik ko‘tarilishini tan oldi, biroq G‘arbiy yarim sharda energiya tanqisligi yo‘qligini ta’kidladi. Shuningdek, u AQSHning strategik zaxiralarida 400 million gallon neft mavjudligini va ma’muriyat «zarurat tug‘ilsa, undan foydalanishga tayyor» ekanini bildirdi.

«Sizlarni faqat hissiyotlarga berilishga va bu uzoq davom etadigan urush bo‘ladi deb qo‘rqishga majburlashmoqda. Bu uzoq muddatli urush emas, balki vaqtinchalik jarayondir», — dedi Rayt.