«Асакабанк»ни хусусийлаштириш тезлаштирилади
Банкнинг асосий фаолиятига тааллуқли бўлмаган ва қўшимча юкланган ҳар қандай фаолият тури ва вазифалар бажарилиши тўхтатилади.
«Асакабанк» акциядорлик жамиятини хусусийлаштиришни жадаллаштиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги Президент қарори (ПҚ–149-сон, 20.04.2026 й.) қабул қилинди.
Қарорга кўра, барча банк амалиётлари бозор (тижорат) тамойиллари, замонавий банк амалиёти ва хатарларни бошқариш тизими талабларидан келиб чиққан ҳолда банкнинг ички сиёсати асосида амалга оширилади.
Банкнинг асосий фаолиятига тааллуқли бўлмаган ва қўшимча юкланган ҳар қандай фаолият тури ва вазифалар бажарилиши тўхтатилади.
Хусусан, банк ихтиёридаги собиқ «Тошкент қишлоқ хўжалиги техникаси заводи» АЖ мулкий мажмуаси Давлат активларини бошқариш агентлигига ўтказилади. Ушбу активнинг қиймати кейинчалик хусусийлаштиришдан тушадиган маблағлар ҳисобидан банкка компенсация қилинади.
Шунингдек, умумий қиймати 382,6 млрд сўмга тенг бўлган қатор инвестиция лойиҳалари ва улушлар, жумладан «Yashil Energiya», «Uz CLAAS Agro» ва «Khorezm Invest Project» каби корхоналар ҳам кейинчалик хусусийлаштириш шарти билан агентликка топширилади.
Бундан ташқари, банк иштирокида молиялаштирилиши режалаштирилган 780 млрд сўмлик фармацевтика йўналишидаги стартаплар — «Asaka Farm Venchurs» ва «Asaka Farm Invest» — UzVC миллий венчур фондига ўтказилиб, давлат бюджети ҳисобидан қўллаб-қувватланади.
Капитал ва молиявий қўллаб-қувватлаш
Давлат томонидан банкни молиявий соғломлаштириш учун 2026 йилда 95 млн доллар миқдорида капитал қўйилмаси ажратилади. Муаммоли кредитлар бўйича эҳтимолий йўқотишлар ҳам давлат ресурслари ҳисобидан қопланади.
Шу билан бирга, 2024–2025 йиллар учун дивидендлар тўланмайди ва соф фойда қайта инвестиция қилинади.
Мажбуриятлар қайта кўриб чиқилади
Активлар сифатини таҳлил қилиш натижаларини инобатга олган ҳолда банк акцияларининг номинал қийматини бозор қийматига мослаштиришда юзага келган тафовут унинг қўшилган капиталига киритилади, яъни давлат органларининг банк олдидаги қарийб 1,98 трлн сўмлик қарзлари устав капиталига айлантирилади.
Давлат банкларининг хусусийлаштириш жараёнлари
2024 йил 27 декабрда Президент бир нечта давлат банкларини хусусийлаштиришнинг сўнгги муддатларини узайтиришни назарда тутувчи фармонни имзолаганди. Унда «Асакабанк», «Ўзсаноатқурилишбанк» (СҚБ) ва «Алоқабанк»даги давлат улушларини сотиш муддатлари 2025 йилга кўчирилган.
Ўзбекистондаги иккинчи йирик банк ҳисобланган «Ўзсаноатқурилишбанк»даги барча давлат улушини 2022 йил охиригача, кейинчалик эса 2023 йил охиригача савдога чиқариш режалаштирилганди. Шундан сўнг 2024 йил охиригача хусусийлаштириш орқали банкдаги давлат улушини 50 фоиздан камайтиришга қарор қилинди, аммо бу амалга ошмади.
2025 йил июль ойида Иқтисодиёт ва молия вазирлиги эълон қилинган 2026–2028 йил учун фискал стратегияда 4 та банкни хусусийлаштириш кечиктирилиши маълум қилинганди. Бунда «Ўзсаноатқурилишбанк»ни хусусийлаштириш 2025–2026 йилларда амалга оширилиши кутилса, «Асакабанк», «Алоқабанк» ва «Туронбанк» эса 2026–2027 йилгача кечикиши белгиланган.
«Асакабанк»нинг хусусийлаштириш муддати эса 2023 йил охиридан 2025 йил охиригача сурилган. 2024 йил май ойида Президент Шавкат Мирзиёев Европа тикланиш ва тараққиёт банки билан «Асакабанк»ни хусусийлаштириш бўйича келишув имзоланган.
Шундан сўнг, Европа тикланиш ва тараққиёт банки хусусийлаштиришга тайёргарлик доирасида «Асакабанк»нинг 15 фоиз акциясини сотиб олган ва 2026 йилда давлат банки акциядорлари таркибига кириши режалаштирилган.
Шу билан бирга, фискал стратегияда 2026-2028 йилларда ҳукумат айрим давлат банкларини хусусийлаштирмасликка қарор қилгани келтирилган эди. Жумладан, «Миллий банк», «Агробанк», «Халқ банки», «Микрокредитбанк» ва «Бизнесни ривожлантириш банки» давлат улуши сақланган ҳолда фаолият юритишда давом этиши белгиланди.
2030 йилгача ушбу банклардан яна бири давлат ихтиёридан чиқарилади. Ҳозирда айнан қайси банклиги маълум қилинмаган.
