Eronda qimmatchilikka qarshi «Kalabarg» elektron kuponi joriy etildi

2025 yil 28-dekabrda boshlangan ommaviy noroziliklardan so‘ng Eron hukumati aholi turmush darajasiga bosimni yumshatish maqsadida «Kalabarg» nomli elektron kupon tizimini joriy etdi. Ushbu mexanizm yuqori inflatsiya va keskin qimmatchilik sharoitida asosiy oziq-ovqat mahsulotlari xaridini yengillashtirishga qaratilgan. Rasmiylar bu chora bozorda qisman barqarorlikni ta’minlab, ayrim tovarlar narxining pasayishiga olib kelganini ta’kidlamoqda.

«Kalabarg» tizimi davlat tomonidan aholiga raqamli tarzda ajratiladigan limit yoki elektron hujjat shaklida ishlaydi. U orqali sut, pishloq, yog‘, guruch, go‘sht va tuxum kabi eng zarur mahsulotlarini imtiyozli tartibda xarid qilish mumkin. Hukumatning ta’kidlashicha, bu yondashuv importga ajratiladigan imtiyozli valuta atrofida shakllangan suiiste’molliklar va spekulyatsiyalarni qisqartirishga ham xizmat qiladi.

Noroziliklardan oldin ham narxlar tez sur’atda oshib, ayrim mahsulotlar qisqa muddatga do‘kon peshtaxtalaridan yo‘qolgan edi. Rasmiy izohlarga ko‘ra, bunga taqsimot zanjiridagi uzilishlar, bozordagi spekulyativ harakatlar va umumiy iqtisodiy bosim sabab bo‘lgan. «Kalabarg» joriy etilgandan keyin esa yirik chakana savdo tarmoqlarida asosiy tovarlar qayta paydo bo‘lib, ayrim pozitsiyalarda narxlar orqaga chekina boshlagan.

Shu bilan birga, jamoatchilik bu choralarga ehtiyotkorlik bilan yondashmoqda. Ayrim fuqarolar elektron kuponlar qisman yordam berayotganini tan olsa-da, inflatsiya darajasi hanuz yuqori ekanini, daromadlar esa bu o‘sishga moslashmayotganini aytmoqda. Demak, tizim qisqa muddatli yengillik bersa-da, muammoni to‘liq hal qilmaydi.

Mutaxassislarning fikricha, «Kalabarg» qimmatchilikka qarshi taktik qadam bo‘lib, uzoq muddatli samara iqtisodiy islohotlar, valuta siyosati va bozor nazorati kuchaytirilishiga bog‘liq. Aks holda elektron kuponlar ijtimoiy bosimni vaqtincha yumshatuvchi vosita bo‘lib qolishi mumkin.